Sarımsak Gübreleme Gereksinimleri

Sarımsağın Besin İhtiyaçları

Öncelikle, sarımsak yetiştiricisinin herhangi bir gübreleme yöntemi uygulamadan önce tarlasının toprak durumunu dikkate alması gerekir. Bunun için yılda bir veya iki kez toprak analizi yapılması önerilir. Ayrıca, dikimden önce bir toprak ve sulama suyu analizi, çimlenme sonrası ise (özellikle yoğun yetiştirilen alanlarda) bir doku analizi yapılması tavsiye edilir. Bu analizler, toprağın özelliklerini ve besin maddelerinin miktarı ile erişilebilirliği hakkında bilgi verir. Bu verilere dayanarak, yetiştirilen çeşit, çevresel koşullar (örneğin su durumu ve sıcaklıklar) ve bitki sıklığı göz önünde bulundurularak uygun bir gübreleme programı oluşturulabilir.

Sarımsak, nispeten yüksek miktarda besin isteyen bir bitkidir. Ticari üretimde hem sıvı hem de granül gübreler kullanılırken, çiftlik gübresi ve bitki bazlı ürünler de uygundur. Günümüzde çiftçiler, dikimden hasada kadar geçen 3-8 aylık süreçte 4 defaya kadar gübreleme yapabilmektedir. Gübreleme zamanı (özellikle ilk iki uygulama) ve gübre türü, tarlanın pH değeri ile ekim ve hasat zamanına göre belirlenir. Örneğin, pH değeri 5,5-5,8’den düşük olan topraklarda pH’ı artırmak için kireç (dolomitik veya kalsitik) uygulanır; pH’ı düşürmek için ise kükürt kullanılabilir.

Genel olarak, sarımsak tarlalarına toplamda:

60-300 kg/ha (54-270 lb/acre) Azot (N)
50-200 kg/ha (45-180 lb/acre) Fosfor (P₂O₅)
80-300 kg/ha (70-270 lb/acre) Potasyum (K₂O)

uygulanabilir. Ancak bazı durumlarda bu aralıkların alt limitleri bile kârlı bir üretim için yeterli olabilir.

Azot (N)

Azot, birkaç doz halinde verilmelidir, çünkü bu yöntem hem yıkanma riskini azaltır hem de bitkinin ihtiyacı olan dönemde besin sağlar. Genellikle üre yaygın olarak tercih edilir.

Sonbahar dikimi (ilkbaharda hasat): Dikimden önce yalnızca düşük miktarda yavaş salınımlı azot (56-84 kg/ha veya 50-75 lb/acre) uygulanması önerilir. Organik madde açısından zengin topraklarda (daha önce çiftlik gübresi veya kompost uygulanmışsa) ilkbaharda ekstra azot ihtiyacı olmayabilir.
İlkbahar dikimi (yazın hasat): Azotun %50’si dikim öncesi veya dikimden sonraki ilk hafta içinde temel gübreleme olarak uygulanabilir.

Bitkiler 15-25 cm (6-10 inç) boylandığında, ilk üst gübreleme yapılır (70-120 kg/ha veya 63-107 lb/acre üre). Kalan azot, baş oluşum aşamasına kadar 2 haftada bir olmak üzere 3-4 uygulamaya bölünmelidir. Damla sulama (fertigasyon) sistemlerinde ise genelde 30 kg/ha (27 lb/acre) azot taban gübresi olarak uygulanır ve kalan miktar 7-8 doza bölünerek yaklaşık 2 ayda verilir (kalsiyum veya amonyum nitrat kaynakları kullanılarak).

Fosfor (P) ve Potasyum (K)

Toprağın ihtiyaç durumuna göre fosfor ve potasyumun tamamı dikim öncesinde uygulanmalıdır. Bazı durumlarda potasyum iki doza bölünebilir. Toprağın fosfor seviyesi yüksekse, daha az fosfor içeren veya fosforsuz gübreler (örneğin 32-2-10 veya 24-0-15) tercih edilir. Potasyumun %50’si dikim öncesi verilmişse kalan kısım, baş oluşum aşamasından sonra toprağa verilebilir (yaklaşık 85-120 kg/ha).

Ayrıca, asidik topraklarda magnezyum (Mg) ve kalsiyum (Ca) ihtiyacı sırasıyla 60 ve 30 kg/ha (54 ve 27 lb/acre) ile karşılanabilir. Kükürt ve mikro elementler (Çinko, Bor, Bakır) da dikim öncesinde veya yapraktan uygulanabilir. Özellikle çinko, genellikle yapraktan çinko sülfat (4 g/L) ile uygulanır.

Önemli Not

Buradaki gübreleme programı genel uygulamalardır. Her tarla farklı özelliklere sahip olduğundan, kendi toprak analiziniz ve lisanslı bir ziraat mühendisi ile danışarak uygulama yapmanız gerekir.

Referanslar: