Sarımsak Yetiştiriciliği için Toprak Gereksinimleri ve Hazırlığı
Sarımsak yetiştiriciliğinde toprak genellikle kısıtlayıcı bir faktör değildir çünkü sarımsak geniş bir toprak yelpazesinde yetişebilir. Ancak bitki, iyi drene olan, orta yapılı veya kumlu, organik maddece zengin (%5 civarında ideal) ve pH değeri 6-7 olan topraklarda en iyi verimi verir. Kil oranı yüksek, sıkışmış ve kırmızı topraklardan kaçınılmalıdır, çünkü bu tür topraklar çimlenme ve baş oluşumunu olumsuz etkiler ve kabuklarda renklenmeye sebep olarak ürün kalitesini düşürebilir.
Bitki kuraklığa iyi dayanır ancak suya doygun topraklardan hoşlanmaz. Ağır ve sıkışmış topraklarda dikimden önce drenajı iyileştirmek için işleme yapılması gerekebilir. Alternatif olarak sarımsak, toprak işlemesi gerektiren diğer ürünlerle rotasyona sokulabilir. Çoğu durumda, dikimden önce toprağı gevşetmek gerekir. Pullukla yapılan 15-20 cm (6-8 inç) derinlikte bir sürüm, taş ve istenmeyen maddeleri uzaklaştırır ve çok yıllık yabancı otlarla mücadelede etkilidir. Drenajı zayıf topraklarda ise üreticiler, yükseltilmiş yastıklara ekim yapmayı tercih eder.
Sürümden bir hafta sonra birçok üretici, iyi yanmış çiftlik gübresi, bitki bazlı ürünler (örneğin yonca unu) veya sentetik (mineral) ticari gübre uygular. Bunun öncesinde mutlaka toprak analizi yapılmalı ve yerel lisanslı bir ziraat mühendisine danışılmalıdır. Bitkinin ilk büyüme aşamalarında yavaş salınımlı azot, fosfor ve potasyumun yeterli miktarda sağlanması önemlidir.
Çoğu üretici, aynı gün içinde üst gübrelemeyi de entegre eder ve ertesi gün damla sulama borularını kurar. Sulama sisteminin kurulmasının ardından, toprak analizinde hastalık tespit edilirse sulama sistemi üzerinden toprak dezenfeksiyonu yapılabilir (bölgenizde lisanslı bir ziraat mühendisine danışın).
Bir sonraki adım isteğe bağlıdır ve genellikle dikim döneminde toprak sıcaklığının optimum olmadığı ülkelerde kullanılır: polietilen kaplama. Bazı üreticiler, kök bölgesi sıcaklığını optimum seviyelerde tutmak ve yabancı otların gelişmesini önlemek için sıraların üzerini siyah veya yeşil IR (Infrared Transmitting) veya siyah plastik film ile kaplar.
Sarımsak Dikimi ve Dikim Aralıkları
Birçok sarımsak üreten ülkede, sarımsak dikimi için en uygun zaman sonbahar ortası veya ikinci yarısı ya da ilkbaharın ilk yarısıdır. Bu dönemde sıcaklıklar genellikle 10 °C (50 °F) civarındadır. Sonbahar dikiminde, bitkilere kök sistemlerini geliştirmeleri ve don olaylarından etkilenmeden kışa girmeleri için 3-6 hafta süre tanımak önemlidir. Don riski olan bölgelerde dikimden hemen sonra 5-10 cm (2-4 inç) kalınlığında saman malç uygulanarak genç bitkiler korunur ve toprak nemi muhafaza edilir.
İlkbaharda dikim yapılacaksa ve yeterli soğuklama süresi yoksa dişlerin dikim öncesi buzdolabında 8 hafta süreyle saklanması tavsiye edilir.
Üreticiler genellikle büyük veya orta boy, sağlıklı dişleri tercih eder. Dikim materyalinin güvenilir bir satıcıdan alınması, çeşidin saflığı, sağlığı ve iyi çimlenme oranı açısından önemlidir. Yurt dışından materyal alınmak isteniyorsa ilgili ülke mevzuatı (karantina kuralları) kontrol edilmelidir (örneğin Avustralya’da hijyen gerekçesiyle sarımsak ithalatı yasaktır). Dikim öncesi depolama gerekiyorsa, dişler bütün baş olarak ve iyi havalandırılan, 10 °C (50 °F) sıcaklığa sahip bir yerde saklanmalıdır. 18 °C (64 °F)’nin üzeri veya 5 °C (41 °F)’nin altı sıcaklıklarda saklama, dişlerin canlılığını olumsuz etkileyebilir.
Dikim için hazırlık adımları (sürüm, temel gübreleme, sulama sistemi kurulumu, plastik kaplama) tamamlandıktan sonra, dikime geçilebilir. Üreticiler, ekim yapılacak noktaları işaretler, diş boyutuna bağlı olarak 2,5-5 cm (1-2 inç) derinliğinde çukurlar açar ve dişleri dikerek üzerini kapatır. Fil dişi sarımsaklar, dişlerin büyük olması sebebiyle biraz daha derine (5-6 cm veya 2-2,5 inç) dikilir. Küçük tarlalarda veya bahçelerde dikim elle, geniş arazilerde ise farklı tip dikim makineleriyle yapılabilir. Yalnızca sağlıklı, filizlenmemiş ve doğru yönde (ince uç yukarı bakacak şekilde) dişler dikilmelidir. İdeal olarak dişlerin 5 gramdan (0,01 lb) büyük olması tavsiye edilir, ancak 2 gram (0,005 lb) üzerindeki dişler de kullanılabilir.
Bitki Yoğunluğu ve Ekim Planı
Hektar başına yaklaşık 320.000 diş (veya dönüm başına 12.800 diş) ve 50 gramlık (0,11 lb) baş boyutu için üreticinin dikmesi gereken diş miktarı:
- 8 dişli çeşitler için hektar başına 2 ton (dönüm başına 1.784 lb)
- 12 dişli çeşitler için hektar başına 1,3 ton (dönüm başına 1.160 lb)
- 20 dişli çeşitler için hektar başına 0,5-1 ton (dönüm başına 892 lb)
Genel ekim düzeni: sırada 8-15 cm (3,15-6 inç) bitkiler arası mesafe, sıralar arasında ise 25-40 cm (10-16 inç) mesafe. Bununla birlikte çift sıra ekim de (15 cm veya 6 inç sıra aralığı ile) uygulanabilir. Ekim mesafesi ve bitki sayısı; çeşide, çevresel ve toprak koşullarına ve üreticinin verim hedeflerine göre değişir. Bitki yoğunluğu arttıkça verim belli bir seviyeye kadar artabilir, ancak başlar küçülebilir.
Kaynaklar
- https://www.agric.wa.gov.au/garlic/growing-garlic-western-australia?nopaging=1
- https://extension.umn.edu/vegetables/growing-garlic#growing-garlic-from-cloves-867610
- https://www.canr.msu.edu/uploads/resources/pdfs/e3371_wcag_2.08.pdf
- https://extension.psu.edu/garlic-production#section-2
- https://www.nda.agric.za/docs/brochures/prodguidegarlic.pdf
- https://www.canr.msu.edu/news/october_is_garlic_planting_time
- https://extension.illinois.edu/blogs/good-growing/2019-09-17-how-grow-garlic
- https://www.canr.msu.edu/news/grow_your_own_garlic_this_fall
Daha fazla bilgi için:
Sarımsak Bitkisi Hakkında Bilgi ve Çeşit Seçimi
Sarımsak Hakkında Genel Bilgiler ve Besin Değeri
Arka Bahçenizde Sarımsak Yetiştirmek
Ticari Sarımsak Yetiştiriciliği - Baştan Sona Eksiksiz Sarımsak Yetiştirme Rehberi
Sarımsak Yetiştiriciliğinde Toprak Gereksinimleri, Toprak Hazırlığı ve Dikim
Sarımsak Su İhtiyacı ve Sulama Sistemleri
Sarımsak Gübreleme Gereksinimleri
Sarımsak Zararlıları ve Hastalıkları
Sarımsakta Yabancı Ot Yönetimi
Sarımsak Hasat Verimi ve Depolama
