Sarımsakta Verim
Küresel pazarda büyük dişli sarımsaklara talep artmaktadır. Bu ihtiyacı karşılamak için üreticiler, diş gelişimini artıracak tüm önlemleri alır. Uygun çeşit seçimi, dikim aralıkları, sulama ve gübrelemenin yanı sıra, sert saplı (hardneck) sarımsak yetiştiren çiftçilerin sapı (çiçek sapını) çıkarması gerekir. Eğer sap bırakılırsa, bitki besinlerini soğana değil sapın gelişimine yönlendirir ve bu durum soğanın küçülmesine ve kalitesinin düşmesine neden olur. Yumuşak saplı (softneck) çeşitlerde bu işleme gerek yoktur.
Genel olarak, ekonomik açıdan tatmin edici bir kazanç için sarımsak tarlası, dikimde kullanılan diş miktarının yaklaşık 5 katı verim sağlamalıdır. Ortalama olarak 6-10 ton/ha (5.400-9.000 lb/acre) verim alınır, ancak 13-19 ton/ha (11,5-17 bin lb/acre) verime ulaşan kayıtlar da vardır.
Sarımsak Ne Zaman ve Nasıl Hasat Edilir?
Hasat zamanı, çeşide, iklim koşullarına ve dikim zamanına göre değişebilir. Genelde sarımsak, dikimden 4-5 ay sonra hasada hazır hale gelir. Amaç, çeşidin ulaşabileceği maksimum soğan büyüklüğünü elde etmek, ancak dişlerin kabuk ile sıkı ve sağlam şekilde bağlı kalmasını sağlamaktır. Özellikle sert saplı sarımsak çeşitlerinde doğru zamanda hasat, ürünün depolama süresini önemli ölçüde etkiler.
Hasat olgunluğu belirtileri:
- Yaprakların yarısının sarı-kahverengi renge dönmesi
- Yaprak uçlarının kuruyarak toprağa doğru eğilmesi
Çeşitler arasında Artichoke tipi en erken, Silverskin tipi ise en geç olgunlaşan sarımsaktır.
Hasat yöntemleri:
- Küçük ölçekli üretimde elle, çatal bel ile
- Büyük ölçekli üretimde patates sökme makineleri veya özel sarımsak hasat makineleri
Hasat Sonrası Kurutma (Curing) ve Depolama
Sarımsak, hasattan hemen sonra satılmaz veya depolanmaz; önce kurutma (curing) işleminden geçirilmelidir. Bu işlem, sarımsağın raf ömrünü uzatır ve hem su kaybını hem de hastalık riskini azaltır.
Kurutma yöntemleri:
- Küçük ve orta ölçekli üreticiler: Hasattan sonra tarlada güneş altında kurutma veya iyi havalandırılan odalarda tavana asma
- Modern işletmeler: Kontrollü sıcaklık ve nem ortamına sahip kurutma tesisleri
Kurutma sonrası üst kısımlar ve kökler kesilir, ancak yaklaşık 1,3 cm (0,5 inç) kök ve 2,5 cm (1 inç) sap bırakılması tavsiye edilir.
Depolama koşulları:
- Tüketim için: 0-1 °C (32-34 °F), %60-70 bağıl nem, iyi havalandırma, karanlık ortam → 5-7 ay
- Tohumluk olarak kullanılacak dişler: 5-10 °C (40-50 °F), %65-70 bağıl nem → daha uygun depolama
(Daha düşük sıcaklıklarda depolanan dişlerde deformasyon ve "witches-brooming" riski vardır.)
Sarımsak Sınıflandırma ve Kalite Kriterleri
Sarımsak genellikle bütün baş olarak satılır ve fiyatı başlıca boyut ve ağırlığa göre belirlenir.
Baş çapına göre sınıflandırma:
- Orta (35-45 mm)
- Büyük (45-55 mm)
- Ekstra büyük (55-65 mm)
- Jumbo (65-75 mm)
- Süper kolosal (>75 mm)
Diğer kalite kriterleri:
- Yüksek kuru madde oranı (%35’in üzerinde)
- Sağlıklı, temiz, iyi kurutulmuş, sert ve beyaz başlar
Paketleme: Genellikle 10 kg (22 lb) kartonlarda veya 2-3 baş içeren 12’li tüp ya da ağ (vexar) torbalar içinde yapılır.
Kaynaklar:
- https://www.agric.wa.gov.au/garlic/growing-garlic-western-australia?nopaging=1
- https://horticulture.oregonstate.edu/oregon-vegetables/garlic-1
- https://www.uky.edu/ccd/sites/www.uky.edu.ccd/files/garlic.pdf
- https://postharvest.ucdavis.edu/Commodity_Resources/Fact_Sheets/Datastores/Vegetables_English/?uid=16&ds=799
- http://www.omafra.gov.on.ca/english/crops/facts/09-011w.htm
- https://hort.extension.wisc.edu/articles/garlic-allium-sativum/
Daha fazla bilgi için:
Sarımsak Bitkisi Hakkında Bilgi ve Çeşit Seçimi
Sarımsak Hakkında Genel Bilgiler ve Besin Değeri
Arka Bahçenizde Sarımsak Yetiştirmek
Ticari Sarımsak Yetiştiriciliği - Baştan Sona Eksiksiz Sarımsak Yetiştirme Rehberi
Sarımsak Yetiştiriciliğinde Toprak Gereksinimleri, Toprak Hazırlığı ve Dikim
Sarımsak Su İhtiyacı ve Sulama Sistemleri
Sarımsak Gübreleme Gereksinimleri
Sarımsak Zararlıları ve Hastalıkları
