Tatlı Patatesin Toprak Gereksinimleri, Toprak Hazırlığı ve Dikimi

Tatlı Patates Yetiştiriciliği için Toprak Gereksinimleri ve Hazırlığı

Tatlı patates nerede yetiştirilir?

Tatlı patatesler genel olarak diğer sebze türleriyle benzer toprak gereksinimlerine sahiptir. Bitkiler, havalanması ve drenajı iyi olan, kumlu tınlı ve orta derinlikte topraklarda en iyi şekilde gelişir. Yüksek kil içeriğine sahip, ağır tınlı topraklar ve su tablası yüksek arazilerden kaçınılmalıdır. Tatlı patatesler fazla neme ve suya doymuş koşullara karşı hassastır. Bitki, pH seviyesi 5 ile 7 arasında olan topraklarda yetişebilir; ancak en uygun pH seviyesi yaklaşık 6’dır. Tüm bu verileri belirlemek adına, çiftçilerin dikimden önce toprak analizi yaptırmaları tavsiye edilir.

Tatlı patates fidelerinin (slip) dikiminden 1-2 ay önce gerekli toprak hazırlığı başlar. Çiftçiler önce önceki mahsul kalıntılarını ve yabancı otları temizler veya toprağa karıştırır, ardından sürüm yaparlar. Toprağın sürülmesi, havalanmayı ve drenajı artırır. Aynı zamanda taşlar ve istenmeyen diğer materyaller de uzaklaştırılır. Birkaç gün sonra, toprak nem seviyesi uygunsa tırmıklama (pulluk altı işleme) yapılır. Toprağın iri parçalar içermeyen, ince bir yapıya kavuşması önemlidir, çünkü iri toprak yapısı bitki köklerinde sorun yaratabilir. Toprak analiz sonuçlarına göre, kireç taşı veya dolomit uygulanması gerekebilir. Toprak pH seviyesini 0.1 birim artırmak için yaklaşık 240 kg (530 lb) kireç taşı ve 400 kg (880 lb) dolomit gerekir. Alanınızda kalıcı yabancı ot problemleri varsa, yerel yetkili bir ziraat mühendisiyle görüşerek pre-emergence (çıkış öncesi) bir herbisit kullanabilirsiniz.

Bir hafta sonra, birçok çiftçi, iyi yanmış çiftlik gübresi veya ticari bir taban gübre (örneğin 5-20-20 ya da 6-9-15 N-P-K) uygular. Bu gübrelemeler her zaman toprak analizi sonuçlarına göre ve yerel bir ziraat mühendisi danışmanlığıyla yapılmalıdır. Çoğu çiftçi, gübreyi toprak işleme makineleriyle aynı gün içerisinde toprağa karıştırır. Bazı üreticiler gübreyi sadece dikim sıralarına uygular, bazıları ise tüm alana yayar. Damla sulama kullanılan sistemlerde bazı üreticiler ilk sulama ile birlikte gübrelemeyi “fertigasyon” yöntemiyle (örneğin 10-34-0 N-P-K çözeltisi) uygular.

Geleneksel olarak, tatlı patatesler tepeler, yükseltilmiş sıralar veya setler (bank) üzerine dikilir. Gelişmekte olan köklerin toprak altında kalmasını sağlamak için 30-60 cm (12-23 inç) yüksekliğinde ve 40 cm (16 inç) genişliğinde tepeler oluşturulur. Tepeler arasındaki mesafe genellikle 60-90 cm (2-3 ft) olur. Mekanik hasat yapılacaksa, tırmık genişliği ile tepe mesafeleri uyumlu olmalıdır. Ayrıca, tarım makinelerinin geçişi için her 6 sırada bir yol bırakılması önerilir.

Toprak analizi, toprakta patojen varlığını ortaya koyduysa, bazı üreticiler sulama sistemi aracılığıyla dezenfektan uygulaması yapar (bu işlem için daima bir ziraat mühendisine danışılmalıdır). Bir sonraki ve en kritik adım ise (özellikle dikim döneminde toprak sıcaklığının yeterli olmadığı bölgelerde) malçlamadır. Bu işlem; polietilen örtü (çizgisel) ya da organik/natürel malçlar ile yapılabilir. Birçok üretici, kök bölgesi sıcaklığını ideal seviyelerde (21-27 °C veya 70-80 °F) tutmak ve yabancı otları engellemek amacıyla sıraların üzerini siyah veya yeşil Infrared - Geçirgen (IRT) plastik örtülerle kaplar. Bu yöntem, dikimi daha erken yapmayı mümkün kılsa da, hava sıcaklığı arttığında örtü kaldırılmalıdır.

Tatlı Patates Dikimi ve Bitki Aralığı

Dikim zamanı, lokasyona ve çevresel koşullara bağlı olarak değişiklik gösterir. Tatlı patates donlara son derece hassastır ve yüksek verim için yaklaşık 4-5 aylık sıcak bir büyüme dönemine ihtiyaç duyar. Bu nedenle güney yarımkürede, don olaylarının yoğun yaşandığı bölgelerde, tatlı patates fideleri genellikle Kasım ortası ile Aralık başı arasında tarlaya dikilir. Eğer don riski yoksa, Ocak’tan Mart’a kadar dikim yapılabilir. İlk dönemi seçen üreticiler, genellikle Nisan-Mayıs döneminde hasat eder. İkinci dönemi seçenler ise hasat süresini uzatıp kışa kadar ürün toplayabilir.

Fideler, nihai dikime geçmeden önce 1-2 ay süreyle fide yataklarında kalır. Daha büyük çelikler genelde daha yüksek verim sağlar, ancak üreticiler genellikle 20-25 cm (8-10 inç) uzunluğunda, 5-8 boğuma ve yeterli sayıda yaprağa sahip fideleri tercih ederler.

Tüm hazırlıklar tamamlandıktan sonra dikim işlemine geçilir. Üretici, tepelere (gerekirse polietilen örtü ile kaplı) dikim yapılacak noktaları işaretler. Bu noktalara 30-40º açıyla delikler açılıp, fideler yerleştirilir. Bu açı, sağlıklı kök gelişimini teşvik eder. Çeliklerin yarısı veya 3-5 boğumu toprak altında kalacak şekilde dikilir (yaklaşık 4-5 cm ya da 1.2-1.5 inç üstte kalır). Dikim işlemi manuel ya da mekanik dikim makineleriyle yapılabilir. Genellikle her noktaya birden fazla çelik yerleştirilir. Çeliklerin çok derine dikilmemesi önemlidir; aksi halde hasat zorlaşır.

Birçok yetiştirici şu dikim düzenini önerir:

Bitkiler arası mesafe: 30-50 cm (12-20 inç)
Sıralar arası mesafe: 0.7 m - 1.5 m (2.3 - 5 ft)
Dikim derinliği: Yaklaşık 10 cm (4 inç)

Bu modelle, hektar başına yaklaşık 30.000 – 60.000 adet (veya dönüm başına 12.200 – 24.300 adet) fide dikilebilir.

Fide aralıkları ve sayısı; tatlı patates çeşidine, çevresel koşullara, sulama sistemine ve üreticinin verim hedeflerine bağlı olarak değişkenlik gösterir.

(1 hektar = 2,47 dönüm = 10.000 m²)

Kaynaklar: