Şeftali Zararlıları ve Hastalıkları

Şeftali Ağaçlarında Görülen Başlıca Zararlılar ve Hastalıklar ve Bunlarla Mücadele Yöntemleri

Ne yazık ki şeftali ağaçları çeşitli fungal ve bakteriyel hastalıklar ile birçok zararlının tehdidi altındadır. Üreticiler sık sık bahçelerini ziyaret etmeli ve herhangi bir zararlı veya patojenin varlığını gösterebilecek erken belirtileri dikkatle gözlemlemelidir. Bazı durumlarda, anahtar zararlı popülasyonlarını izlemek için tuzaklar kullanılması gerekebilir. Genel olarak, sadece kontrol uygulamaları değil, aynı zamanda önleyici stratejilerin kullanımı çevre, ağaçlar ve üreticiler açısından daha büyük faydalar sağlar. Bu stratejiler toplam üretim maliyetlerini azaltabilir ve faydalı organizmaların (ürün zararlılarının doğal düşmanları) sağlıklı bir popülasyonunun oluşmasına katkı sağlayabilir. Bu uygulamalara örnek olarak; yabancı ot kontrolü, budama ve ağacın taç kısmında hava dolaşımını artırmaya yönelik şekillendirme çalışmaları verilebilir.

Diğer yandan, birçok üretici herhangi bir zararlı belirtisi olmadan ya da tehdit kanıtı bulunmadan düzenli olarak insektisit ve/veya fungisit uygulamaları yapmaktadır. Ancak, bu uygulamaların kısa vadeli etkinliği olsa da ekonomik maliyeti oldukça yüksektir, kullanılan maddelere karşı direnç gelişme riski artar ve bahçedeki faydalı organizmaların yok olmasına yol açabilir. Herhangi bir kimyasal uygulama yapılmadan önce, yerel ziraat mühendisi ile görüşülmeli; yıl, bölge (iklim koşulları), şeftali çeşidi, ağaç yaşı ve söz konusu zararlı-patojen türü dikkate alınarak uygulamalar ayarlanmalıdır (önceki yıllara ait kayıtların tutulması önerilir). Unutmayın: Pestisit ve fungisit uygulamalarında tüm güvenlik önlemleri alınmalıdır (koruyucu giysi, ürün etiketindeki talimatlara uyum, hasat öncesi bekleme süresine dikkat vb.).

Şeftali Ağaçlarında Görülen En Önemli Zararlılar

Doğu Meyve Güvesi (Oriental Fruit Moth)

Doğu meyve güvesi, şeftali ağaçlarının en yaygın ve zararlı zararlısıdır, ancak diğer meyve ağaçlarını da etkileyebilir. Grapholita molesta (Lepidoptera takımı) adlı böceğin larvaları, meyveleri delerek beslenir ve ciddi hasarlara yol açar. Bu zararlar meyvenin ticari değerini önemli ölçüde azaltır, taze pazar için uygun hale gelmez (çoğu zaman sanayi için de uygun değildir). Enfekte şeftali meyvelerinde kalın reçine (zamk) ve larva dışkısı birikintileri gözlenebilir. Bunun dışında, böcek sürgünlere de zarar vererek uç kısımların solmasına ve gelişim geriliğine neden olabilir.

Şeftali üreticisi, zarar görmüş bitki bölümlerini en az 15 cm (6 inç) aşağıdan budayıp imha etmelidir. Küçük bahçelerde veya ev bahçelerinde yetiştirilen ağaçlarda, larvalar gövdedeki deliklere tel sokularak da öldürülebilir.

İçkurdu Türleri (Şeftali Dal İçkurdu ve Büyük Şeftali İçkurdu)

Bu zararlılar, şeftali ve nektarin ağaçları için önemli bir sorundur, ancak kayısı ve erik gibi diğer meyveleri de etkileyebilir. Zarar, larvaların gövdede (toprak çizgisine yakın kambiyumda) veya dallarda, sürgün uçlarında tüneller açmasıyla oluşur. Üretici, tünel girişlerinden çıkan zamk ve larva dışkısı karışımını, ölü sürgünleri, meyve deliklerini (Şeftali Dal İçkurdu'ndan), solmuş sürgünleri ve olgunlaşmakta olan meyvelerdeki delikleri gözlemleyebilir.

Kimyasal mücadelenin gerektiği yıllarda, konvansiyonel üreticiler yaz başında gövdeye yakın bölgelere veya taç kısmına permethrin ya da karbaril (pyrethroidler ve malathion) içeren ilaçlar uygulayabilir. Daima yerel yetkili ziraat mühendisine danışılmalıdır. Organik olarak yetiştirilen şeftali bahçelerinde ise spinosad, faydalı nematodlar (kök içkurduna karşı) ve Bacillus thuringiensis (Şeftali Dal İçkurdu'na karşı) gibi biyolojik ürünler tercih edilebilir. Zararlı türleri ve popülasyonu bölgeden bölgeye ve yıldan yıla değişebilir.

Şeftali Hastalıkları (Tanılama ve Mücadele)

Kahverengi Çürüklük (Brown Rot)

M. fructicola, M. laxa, M. fructigena gibi farklı Monilinia türleri tarafından oluşturulan kahverengi çürüklük, şeftali ağaçlarının en yıkıcı hastalığıdır. Mantar; çiçekleri, genç sürgünleri ve olgun meyveleri enfekte ederek dal kanseri, dal kuruması, çiçek çürüklüğü, kahverengi lezyonlar ve meyve buruşmasına neden olur, bu da ciddi verim kayıpları yaratır. Bu fitopatojen mantar; Avrupa, Kuzey ve Güney Amerika ile Asya'da yaygın olup şeftali üreticileri için büyük bir sorundur.

Üretici; yabancı otları kontrol etmeli, ağaçları uygun aralıklarla dikmeli, drenajı sağlamalı ve yapraktan sulamadan kaçınmalıdır. Enfekte sürgünler ve mumyalanmış meyveler ağaçtan ve yerden toplanarak yok edilmelidir. Bitkinin genel durumu (besin ve su durumu, güneş ışığına erişim) dayanıklılığı artırabilir. Ayrıca, her müdahaleden önce kullanılan aletlerin dezenfekte edilmesi gibi hijyen önlemleri alınmalıdır. Tüm enfekte olmuş meyve ve dallar toplanarak bahçeden uzaklaştırılmalı ve imha edilmelidir. Kimyasal mücadele (çiçeklenme ve taç yaprağı döküm döneminde 2-3 fungisit uygulaması) etkili bir yöntemdir ancak yalnızca sorun şiddetliyse (bilinen hastalık geçmişi olan bölgelerde) ve yerel ziraat mühendisinin gözetiminde yapılmalıdır. Bu tür uygulamalar için büyük bahçelerde hava püskürtmeli makineler veya el tabancasıyla ilaçlama cihazları kullanılabilir. Yeşil meyveler yeni enfeksiyonlara karşı duyarlı değildir.

Külleme (Powdery Mildew)

Sphaerotheca pannosa, şeftali ağaçları ve diğer sert çekirdekli meyvelerde büyük zararlara yol açabilir. Enfekte yaprak, dal, çiçek ve yeşil meyvelerde un görünümünde beyaz toz tabakasıyla birlikte klorotik (sararmış) lekeler oluşur. Zaman zaman bu lekeler meyvelerde kırmızı-mor renkte olabilir ve üzerleri beyaz tozla kaplıdır.

Hastalığın yönetimi diğer mantar hastalıklarında olduğu gibi yapılır.

Yaprak Kıvırcıklığı (Leaf Curl)

Taphrina deformans adlı patojenin neden olduğu bu hastalık, şeftali ağaçlarında yoğun yaprak kıvrılması ve kızarmaya neden olur, genellikle yeni çıkan genç yapraklarda görülür. Enfeksiyon kontrol altına alınmazsa ağaç tamamen yaprak dökebilir. Yönetim, diğer mantar hastalıklarındaki önlemleri kapsar. Genellikle, yaprak dökümü sırasında, tomurcuk kabarmadan hemen önce ve bir hafta sonra olmak üzere 3 uygun fungisit uygulamasından oluşan bir program izlenir. Ancak her zaman yerel ziraat mühendisine danışılmalıdır.

Delik Açan Bakteriyel Leke (Shot Hole – Bacterial Spot)

Xanthomonas arboricola pv. pruni adlı patojenin neden olduğu bakteriyel leke hastalığı, kayısı, kiraz ve badem gibi diğer meyveleri de küresel ölçekte etkileyebilir ve önemli ekonomik kayıplara neden olur. Hastalık ismi gibi, yaprak, dal ve meyvelerde kurşun deliğini andıran koyu lekeler oluşur, bu da ürünlerin ticari değerini azaltır. Başlangıçta genellikle suya doymuş görünümlü lekeler oluşur, bu lekeler genişler, kurur ve sonunda doku ölür. Sezon ilerledikçe enfekte meyvelerde küçük kahverengimsi lekeler oluşabilir ve bu lekeler taşlaşma döneminden sonra ikincil enfeksiyonların kaynağı olabilir.

Kaynaklar: