Από τα μέσα Σεπτεμβρίου ως το τέλος Οκτωβρίου, τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ) πέρασαν σε αρκετά βήματα της καθημερινής δουλειάς στο εμπόριο τροφίμων. Διαμεταφορείς άνοιξαν σε αυτά τα συστήματα κρατήσεών τους, ένα δίκτυο καρτών πληρωμής ξεκίνησε πιλοτικό πρόγραμμα στο οποίο εξοφλούν τιμολόγια προμηθευτών, μια μεγάλη αμερικανική αλυσίδα λιανικής περιέγραψε πώς θα ψωνίζουν για τους πελάτες της, μια εταιρεία λογισμικού για επιχειρήσεις τροφίμων τούς ανέθεσε τον έλεγχο των τιμολογίων των προμηθευτών και η ΕΕ τα συμπεριέλαβε στους κανόνες με τους οποίους τα τελωνεία θα εντοπίζουν τις αποστολές αυξημένου κινδύνου. Τέσσερις όροι εξηγούν τι συμβαίνει σε κάθε περίπτωση: το εργαλείο ΤΝ που ενεργεί αυτόνομα (στα αγγλικά AI agent), το MCP, η αξιοπιστία της τιμής και η έγκριση.
Το εργαλείο ΤΝ που ενεργεί αυτόνομα έχει άδεια να κάνει βήματα μόνο του
Εργαλείο ΤΝ που ενεργεί αυτόνομα λέμε το λογισμικό στο οποίο ένας άνθρωπος ή μια επιχείρηση επιτρέπει να κάνει βήματα μόνο του, όπως να ψάξει, να συγκρίνει, να συμπληρώσει μια φόρμα ή να στείλει μια παραγγελία, αντί απλώς να απαντά σε μια ερώτηση. Από τον Σεπτέμβριο τέτοια εργαλεία μπορούν να ζητήσουν ναύλο και να κλείσουν εμπορευματοκιβώτιο μέσα από τα συστήματα δύο διαμεταφορέων και μιας εταιρείας λογισμικού μεταφορών, ενώ από τις 20 Οκτωβρίου ένα πιλοτικό πρόγραμμα τους επιτρέπει να εξοφλούν τιμολόγια μέσα από τις πύλες πληρωμών των προμηθευτών.
Η διαφορά από μια απλή εφαρμογή ΤΝ βρίσκεται σε όσα επιτρέπεται να κάνει το λογισμικό. Μια εφαρμογή που συνοψίζει μια έκθεση τιμών αφήνει κάθε απόφαση στον αναγνώστη, ενώ ένα εργαλείο που κλείνει ναύλο, πληρώνει ή παραγγέλνει δημιουργεί δέσμευση για την επιχείρηση. Για τον λόγο αυτό, κάθε περίπτωση που έχει παρακολουθήσει η στήλη συνοδεύεται από κανόνες για το τι μπορεί να κάνει το εργαλείο.
Το MCP είναι η κοινή σύνδεση ανάμεσα σε ένα εργαλείο ΤΝ και στο σύστημα μιας επιχείρησης
Το MCP (Model Context Protocol) είναι ανοιχτό πρότυπο με το οποίο ένα εργαλείο ΤΝ συνδέεται με το λογισμικό μιας άλλης επιχείρησης και του ζητά δεδομένα ή ενέργειες σε σταθερή μορφή. Δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά τον Νοέμβριο του 2024 και από τον Δεκέμβριο του 2025 το διαχειρίζεται ίδρυμα που δημιουργήθηκε στο πλαίσιο του μη κερδοσκοπικού Linux Foundation. Επειδή το πρότυπο είναι κοινό, μια επιχείρηση φτιάχνει μία σύνδεση και τη χρησιμοποιεί κάθε εργαλείο ΤΝ που υποστηρίζει το MCP.
Στο εμπόριο τροφίμων το πρότυπο χρησιμοποιείται ήδη για κρατήσεις ναύλων, για τιμές αναφοράς βασικών προϊόντων διατροφής και για τη δοκιμαστική σύνδεση μιας αλυσίδας λιανικής με τα εργαλεία που ψωνίζουν για λογαριασμό πελατών. Σε ένα ERP για επιχειρήσεις τροφίμων που κυκλοφόρησε στις 28 Οκτωβρίου, η σύνδεση MCP επιτρέπει στα εργαλεία ΤΝ να διαβάζουν τα δεδομένα της επιχείρησης χωρίς να μπορούν να τα αλλάξουν, ενώ η δυνατότητα εγγραφής έχει προγραμματιστεί για αργότερα. Η διαφορά ανάμεσα στην ανάγνωση και στην εγγραφή είναι το πρώτο που ελέγχει κανείς σε μια σύνδεση MCP.
Η αξιοπιστία μιας τιμής εξαρτάται από το είδος της τιμής που επιστρέφει το εργαλείο
Στην ερώτηση «ποια είναι σήμερα η τιμή του ισπανικού εξαιρετικά παρθένου ελαιολάδου» μπορούν να απαντήσουν τέσσερις διαφορετικοί αριθμοί: μια τιμή αναφοράς που αξιολογεί εξειδικευμένη εταιρεία πληροφόρησης τιμών, ένας μέσος όρος ολοκληρωμένων πωλήσεων, όπως αυτός που δημοσιεύει το ισπανικό σύστημα καταγραφής τιμών συναλλαγών, ο εβδομαδιαίος μέσος όρος ανά χώρα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ή η προσφορά ενός πωλητή. Ο καθένας βγαίνει από διαφορετικά στοιχεία και για διαφορετική περίοδο, οπότε την ίδια μέρα οι αριθμοί δεν συμπίπτουν απαραίτητα, και μια τιμή αναφοράς μπορεί επιπλέον να διορθωθεί μετά τη δημοσίευσή της.
Το ίδιο ζήτημα εμφανίζεται και στις άλλες περιπτώσεις. Το κόστος ναύλου που δίνει ένα εργαλείο ΤΝ χρησιμεύει μόνο μαζί με το είδος του ναύλου και την ημερομηνία, μια αμερικανική αλυσίδα λιανικής δηλώνει ότι τα εργαλεία βλέπουν στον ιστότοπό της τις ίδιες τιμές με τους ανθρώπους, και ένα εργαλείο ελέγχου τιμολογίων που μπορεί να προγραμματίσει αλλαγές τιμών αλλάζει την τιμή που περιμένει το σύστημα σε κάθε επόμενο τιμολόγιο. Σε όλες τις περιπτώσεις, ο αριθμός που επιστρέφει το εργαλείο χρειάζεται είδος, ημερομηνία και πηγή πριν μπει σε μια διαπραγμάτευση ή σε ένα συμβόλαιο.
Η έγκριση ορίζει ποιο βήμα μένει σε άνθρωπο
Η έγκριση απαντά στο ποιος αποφασίζει πριν ενεργήσει το εργαλείο, και στις περιπτώσεις που έχει παρακολουθήσει ως τώρα η στήλη βρίσκεται σε διαφορετικά σημεία. Στο πιλοτικό πρόγραμμα πληρωμής τιμολογίων, τα εργαλεία εξοφλούν μόνο τιμολόγια που έχει ήδη εγκρίνει άνθρωπος. Στην αμερικανική αλυσίδα λιανικής ο πελάτης εγκρίνει από προεπιλογή κάθε αγορά ή ορίζει όριο δαπάνης, ενώ στα εργαλεία παραλαβής παραγγελιών ο διανομέας επιλέγει ποιων πελατών οι παραγγελίες περνούν χωρίς άνθρωπο.
Οι δημόσιες αρχές ακολουθούν τον ίδιο διαχωρισμό. Με τον νέο τελωνειακό κώδικα της ΕΕ, ένα σήμα που παράγει το λογισμικό μπορεί να οδηγήσει σε αποτέλεσμα που προκύπτει αυτόματα ή μετά από αξιολόγηση από άνθρωπο, ενώ τα μέτρα μένουν στις τελωνειακές αρχές. Το εργαλείο της Επιτροπής για τη διατροφική απάτη φτιάχνει τον χάρτη ιχνηλασιμότητας και αφήνει την απόφαση στους ελεγκτές των κρατών μελών. Στις πληρωμές, το δίκαιο της ΕΕ θεωρεί μια πληρωμή εγκεκριμένη μόνο αν ο πληρωτής έχει δώσει τη συγκατάθεσή του με τον τρόπο που έχει συμφωνήσει με την τράπεζά του, και δεν λέει ακόμη ποιος ευθύνεται για ένα λάθος του εργαλείου.
Οι τέσσερις όροι εμφανίζονται ήδη σε πολλά στάδια της αλυσίδας τροφίμων
- Εφοδιαστική: τα εργαλεία κλείνουν ναύλους μέσω MCP, και το σημείο της έγκρισης διαφέρει από το ένα σύστημα κρατήσεων στο άλλο.
- Πωλήσεις και παραλαβή παραγγελιών: δύο στις τρεις βιομηχανίες τροφίμων της ΕΕ δεν δέχθηκαν ηλεκτρονικές παραγγελίες το 2024, και τα εργαλεία που διαβάζουν παραγγελίες από email, γραπτό μήνυμα ή τηλεφωνητή αφήνουν σε άνθρωπο όσες επισημαίνουν.
- Αγορές και πληρωμές: σε πιλοτικό πρόγραμμα τα εργαλεία εξοφλούν εγκεκριμένα τιμολόγια, και ένα εργαλείο ελέγχου τιμολογίων προτείνει διορθώσεις που από προεπιλογή χρειάζονται έγκριση.
- Λιανική: μια αλυσίδα λιανικής δίνει στα εργαλεία που ψωνίζουν για λογαριασμό πελατών έγκριση κάθε αγοράς ή όριο δαπάνης, ενώ ένα άλλο μεγάλο ηλεκτρονικό κατάστημα τα μπλοκάρει.
- Τελωνεία και ασφάλεια τροφίμων: η ανάλυση κινδύνου στα τελωνεία της ΕΕ θα μπορεί να χρησιμοποιεί συστήματα ΤΝ από τις 21 Σεπτεμβρίου 2027, και οι αρχές ελέγχου τροφίμων των κρατών μελών εντοπίζουν ήδη τη διατροφική απάτη με εργαλείο ΤΝ.
Συχνές ερωτήσεις
Τι είναι ένα εργαλείο ΤΝ που ενεργεί αυτόνομα στο εμπόριο τροφίμων;
Είναι λογισμικό, γνωστό στα αγγλικά ως AI agent, στο οποίο ένας αγοραστής, ένας πωλητής ή ένας πάροχος υπηρεσιών επιτρέπει να κάνει βήματα μόνο του, όπως να κλείσει ναύλο, να στείλει παραγγελία, να ελέγξει ή να εξοφλήσει ένα τιμολόγιο. Τα βήματα που επιτρέπονται τα ορίζουν η επιχείρηση που το χρησιμοποιεί και το σύστημα με το οποίο συνδέεται.
Τι αλλάζει το MCP για μια επιχείρηση τροφίμων;
Επιτρέπει σε μία σύνδεση να εξυπηρετεί κάθε εργαλείο ΤΝ που υποστηρίζει το πρότυπο, οπότε ένας προμηθευτής, ένας διαμεταφορέας ή μια εταιρεία πληροφόρησης τιμών δεν χρειάζεται να φτιάξει ξεχωριστή ενσωμάτωση για κάθε εργαλείο. Η επιχείρηση ελέγχει αν η σύνδεση μόνο διαβάζει δεδομένα ή μπορεί και να τα αλλάξει, καθώς και ποιος δίνει αυτή την πρόσβαση.
Μπορεί ένα εργαλείο ΤΝ να πληρώσει προμηθευτή χωρίς την έγκριση ανθρώπου;
Στο πιλοτικό πρόγραμμα που ξεκίνησε στις 20 Οκτωβρίου, το εργαλείο εξοφλεί μόνο τιμολόγια που έχει ήδη εγκρίνει ο αγοραστής και δεν παίρνει καμία απόφαση πληρωμής. Οι κανόνες της ΕΕ για τις πληρωμές θεωρούν μια πληρωμή εγκεκριμένη μόνο με τη συγκατάθεση του πληρωτή στη μορφή που έχει συμφωνηθεί, και ο κανονισμός που θα αντικαταστήσει μεγάλο μέρος τους δεν είχε ακόμη εγκριθεί οριστικά στις 20 Οκτωβρίου.
Βλέπουν τα εργαλεία ΤΝ τις ίδιες τιμές με τους ανθρώπους;
Μια αμερικανική αλυσίδα λιανικής δηλώνει ότι οι τιμές που βλέπει ένα εργαλείο ΤΝ στον ιστότοπό της είναι ίδιες με όσες βλέπει ένας άνθρωπος, ισχυρισμός που δεν έχει ελεγχθεί από ανεξάρτητη πηγή. Έξω από ένα συγκεκριμένο κατάστημα, ένα εργαλείο μπορεί να επιστρέψει μια τιμή αναφοράς, έναν μέσο όρο ολοκληρωμένων πωλήσεων, έναν δημόσιο μέσο όρο ή την προσφορά ενός πωλητή, και οι αριθμοί αυτοί δεν συμπίπτουν απαραίτητα.
Θα χρησιμοποιούν τα τελωνεία της ΕΕ ΤΝ για τον έλεγχο των εισαγωγών τροφίμων;
Ο νέος ενωσιακός τελωνειακός κώδικας, που εφαρμόζεται από τις 21 Σεπτεμβρίου 2027, ορίζει την ανάλυση κινδύνου ως επεξεργασία δεδομένων που μπορεί να χρησιμοποιεί συστήματα ΤΝ, όπως αυτά ορίζονται στην πράξη της ΕΕ για την τεχνητή νοημοσύνη. Ο εισαγωγέας παραμένει υπεύθυνος για τα δεδομένα και για τη συμμόρφωση με τους κανόνες για τα τρόφιμα και την υγεία των φυτών, και μια παράβαση που έχει κοινοποιηθεί μετρά στο προφίλ κινδύνου του.
Πόσες επιχειρήσεις τροφίμων της ΕΕ χρησιμοποιούν σήμερα ΤΝ;
Το 2025, το 12% των επιχειρήσεων μεταποίησης τροφίμων και ποτών της ΕΕ με 10 ή περισσότερους εργαζόμενους χρησιμοποίησε τουλάχιστον μία τεχνολογία ΤΝ, σύμφωνα με το Κοινό Κέντρο Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Από το σύνολο των αγροδιατροφικών επιχειρήσεων, το 2% χρησιμοποίησε ΤΝ στη λογιστική και το 4% στη διοίκηση της επιχείρησης.
Πηγές
- Anthropic. (2024). Introducing the Model Context Protocol. Anthropic News.
- Linux Foundation. (2025). Linux Foundation announces the formation of the Agentic AI Foundation. Linux Foundation Press.
- Visa, BILL και Billtrust. (2026). Visa, BILL and Billtrust launch first live pilot for trusted AI agent payments between buyer and supplier platforms. Business Wire, μέσω Visa Investor Relations, 20 Οκτωβρίου 2026.
- Walmart. (2026). Walmart makes it possible for agents to shop on behalf of customers, while keeping customers in control. Walmart corporate news, 21 Οκτωβρίου 2026.
- Supply'd. (2026). Supply'd Intelligence brings AI agents and connected assistants to food industry ERP. GlobeNewswire, 28 Οκτωβρίου 2026.
- Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (2026). Κανονισμός (ΕΕ) 2026/2108 για τη θέσπιση του ενωσιακού τελωνειακού κώδικα και της Τελωνειακής Αρχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
- Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (2015). Οδηγία (ΕΕ) 2015/2366 σχετικά με τις υπηρεσίες πληρωμών στην εσωτερική αγορά. Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
- Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. (2026). Procedure file 2023/0210(COD): Payment services in the internal market. Legislative Observatory.
- Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Γενική Διεύθυνση Υγείας και Ασφάλειας Τροφίμων. (2026). TraceMap: Using AI to strengthen food safety and tackle food fraud. DG SANTE newsroom.
- Eurostat. (2026). E-commerce sales of enterprises by NACE Rev. 2 activity (isoc_ec_eseln2). Eurostat data browser.
- Ignaszak, M., Nepelski, D., Stake, J. και André, A.-A. (2026). Measuring AI adoption in the European Union. Methodology and results for strategic sectors. JRC146753. Ευρωπαϊκή Επιτροπή.







