Φθινοπωρινές εργασίες στον κήπο και στο μπαλκόνι

Το φθινόπωρο είναι η δεύτερη μεγάλη εποχή του κήπου, μετά την άνοιξη. Το χώμα κρατά ακόμη τη ζέστη του καλοκαιριού και οι πρώτες βροχές βοηθούν τα νέα φυτά να ριζώσουν, οπότε από τον Σεπτέμβριο ως τον Νοέμβριο στήνεται ο χειμωνιάτικος λαχανόκηπος, φυτεύονται οι βολβοί της άνοιξης, τα χειμωνιάτικα λουλούδια, τα αειθαλή δέντρα και οι θάμνοι, και σπέρνεται το γκαζόν. Παράλληλα, ο κήπος καθαρίζεται από τα καλοκαιρινά φυτά, τα πεσμένα φύλλα γίνονται κομπόστ, το πότισμα αραιώνει, το κλάδεμα μένει ελαφρύ, και τα ευαίσθητα φυτά ετοιμάζονται για το κρύο. Σε αυτόν τον οδηγό θα δούμε τις εργασίες μήνα μήνα, τι γίνεται σε κάθε μέρος του κήπου και του μπαλκονιού, και ποια λάθη αξίζει να αποφύγετε.

Οι εργασίες του φθινοπώρου μήνα μήνα

Οι ημερομηνίες μετατοπίζονται ανάλογα με την περιοχή. Στα νότια και στα νησιά το χώμα μένει ζεστό για περισσότερο καιρό, ενώ στα βόρεια και στα ορεινά οι φυτεύσεις ολοκληρώνονται νωρίτερα, πριν τους πρώτους παγετούς. Οι λεπτομέρειες κάθε μήνα βρίσκονται στα τι φυτεύουμε τον Σεπτέμβριο και τι φυτεύουμε τον Οκτώβριο.

Ο λαχανόκηπος

Το φθινόπωρο στήνεται ο χειμωνιάτικος λαχανόκηπος. Τα φυλλώδη, όπως το σπανάκι, η ρόκα και η λαχανίδα, σπέρνονται ή μεταφυτεύονται από τον Σεπτέμβριο.

Το σκόρδο και τα κουκιά μπαίνουν στο χώμα κυρίως τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο.

Τα καλοκαιρινά φυτά που τελείωσαν, όπως οι ντομάτες, οι πιπεριές και τα κολοκυθάκια, ξεριζώνονται. Τα υγιή υπολείμματα πάνε στο κομπόστ, ενώ τα άρρωστα απομακρύνονται, για να μη μεταφέρουν ασθένειες στην επόμενη χρονιά. Τα παρτέρια που μένουν άδεια μέχρι την άνοιξη προστατεύονται με εδαφοκάλυψη ή με χλωρή λίπανση, που κρατά το χώμα σκεπασμένο και το εμπλουτίζει. Το φθινόπωρο είναι επίσης καλή στιγμή για ανάλυση εδάφους, ώστε η λίπανση της άνοιξης και η προετοιμασία του εδάφους το φθινόπωρο να γίνονται με βάση τα αποτελέσματα.

Λουλούδια και βολβοί

Η μεγάλη δουλειά του φθινοπώρου στα λουλούδια είναι οι φθινοπωρινοί βολβοί, που φυτεύονται από τον Σεπτέμβριο ως τον Νοέμβριο και ανθίζουν διαδοχικά από τα τέλη του χειμώνα ως την άνοιξη. Τα καλοκαιρινά εποχιακά δίνουν τη θέση τους στα χειμωνιάτικα, με τον πανσέ και το κυκλάμινο να γεμίζουν παρτέρια και ζαρντινιέρες.

Το χρυσάνθεμο κορυφώνεται τον Οκτώβριο, και η βιολέτα μεταφυτεύεται στην τελική της θέση. Στις ψυχρότερες περιοχές, οι κόνδυλοι από τις ντάλιες και τις γλαδιόλες ξεριζώνονται μετά τον πρώτο παγετό και φυλάγονται σε δροσερό και στεγνό μέρος ως την άνοιξη.

Δέντρα και θάμνοι για φράχτες

Το φθινόπωρο είναι η καλύτερη εποχή φύτευσης για τα περισσότερα αειθαλή δέντρα και θάμνους, γιατί οι βροχές του χειμώνα βοηθούν τις ρίζες να εγκατασταθούν πριν το πρώτο καλοκαίρι. Τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο φυτεύονται αειθαλείς θάμνοι για φράχτες, όπως η αγγελική, η φωτίνια και το βιβούρνο, καθώς και δέντρα σε γλάστρα. Τα γυμνόριζα φυλλοβόλα φυτεύονται όταν πέσουν τα φύλλα τους, από τα τέλη του φθινοπώρου και μέσα στον χειμώνα.

Το κλάδεμα του φθινοπώρου είναι ελαφρύ. Αφαιρούνται τα ξερά, σπασμένα και άρρωστα κλαδιά, και γίνεται ένα ήπιο σχήμα στους φράχτες και στα αρωματικά. Το βαρύ κλάδεμα των φυλλοβόλων περιμένει να πέσουν τα φύλλα τους, ενώ το βασικό κλάδεμα της τριανταφυλλιάς γίνεται στα τέλη του χειμώνα. Στους ελαιώνες και στις ελιές του κήπου, το φθινόπωρο είναι και η εποχή της συγκομιδής της ελιάς.

Το γκαζόν

Ο Σεπτέμβριος είναι ο καλύτερος μήνας της χρονιάς για σπορά και επισπορά του γκαζόν, και στις θερμές περιοχές οι σπορές συνεχίζονται στις αρχές του Οκτωβρίου, όσο το χώμα κρατά τη ζέστη του. Τα σημεία που ταλαιπώρησε το καλοκαίρι επισπείρονται, και τα πεσμένα φύλλα μαζεύονται τακτικά από τον χλοοτάπητα, γιατί όταν μένουν για καιρό στερούν το φως από το γρασίδι.

Το μπαλκόνι και οι γλάστρες

Στο μπαλκόνι, οι ζαρντινιέρες γεμίζουν με χειμωνιάτικα λουλούδια και βολβούς, και τα φυλλώδη λαχανικά αποδίδουν σε γλάστρες βάθους 20 εκατοστών. Τα ευαίσθητα φυτά σε γλάστρες μετακινούνται σε προστατευμένο σημείο, κοντά σε τοίχο και μακριά από τον βοριά, πριν τους πρώτους παγετούς, ενώ τα πιο ευαίσθητα περνούν τον χειμώνα μέσα στο σπίτι. Οι πήλινες γλάστρες που μένουν έξω με βρεγμένο χώμα μπορεί να ραγίσουν στον παγετό. Για όσα φυτά μπαίνουν μέσα, η φροντίδα των φυτών εσωτερικού χώρου τον χειμώνα αλλάζει, με λιγότερο νερό και περισσότερο φως.

Τα πεσμένα φύλλα και τα υγιή υπολείμματα του κήπου πάνε στο κομπόστ, ενώ τα άρρωστα μένουν έξω

Τα πεσμένα φύλλα γίνονται κομπόστ και εδαφοκάλυψη

Τα πεσμένα φύλλα είναι πολύτιμο υλικό για τον κήπο. Μαζεμένα σε σωρό ή σε σακιά γίνονται φυλλόχωμα μέσα σε έναν ή δύο χρόνους, ενώ ανακατεμένα με πράσινα υλικά μπαίνουν στο κομπόστ. Τα φύλλα από άρρωστα φυτά δεν μπαίνουν στο κομπόστ.

Από τα τέλη του φθινοπώρου ως τα τέλη του χειμώνα, ένα στρώμα εδαφοκάλυψης περίπου 5 εκατοστών, από κομπόστ, φύλλα ή φλοιό πεύκου, προστατεύει τις ρίζες από το κρύο, κρατά την υγρασία και περιορίζει τα ζιζάνια. Δεν χρειάζεται όμως να καθαριστούν όλα. Ένα μέρος από τους ξερούς μίσχους και τις σποροκεφαλές μπορεί να μείνει ως τον χειμώνα, γιατί δίνει καταφύγιο στα ωφέλιμα έντομα και τροφή στα πουλιά.

Η προετοιμασία του κήπου για τον χειμώνα

Με τις βροχές του φθινοπώρου, το πότισμα αραιώνει, και τα αυτόματα συστήματα ρυθμίζονται ανάλογα, ώστε τα φυτά να μη μένουν σε νερό που λιμνάζει. Πριν τους παγετούς, τα λάστιχα αδειάζουν και αποθηκεύονται, και οι εξωτερικές βρύσες μονώνονται. Τα εργαλεία καθαρίζονται, ακονίζονται και λαδώνονται πριν αποθηκευτούν, ώστε να είναι έτοιμα για την άνοιξη.

Για την προστασία από το κρύο, η αζωτούχος λίπανση σταματά αρκετό καιρό πριν τους πρώτους παγετούς, γιατί η τρυφερή νέα βλάστηση καίγεται εύκολα. Τα ευαίσθητα φυτά του κήπου προστατεύονται με εδαφοκάλυψη στη βάση τους και, όταν ο παγετός προβλέπεται, με αντιπαγετικό ύφασμα.

Τι να μην κάνετε το φθινόπωρο

• Βαθύ κλάδεμα πριν πέσουν τα φύλλα: οι μεγάλες τομές δεν προλαβαίνουν να κλείσουν πριν το κρύο
• Κλάδεμα σε φυτά που ανθίζουν τον χειμώνα ή την άνοιξη: το φθινοπωρινό κλάδεμα κόβει τα μπουμπούκια που ήδη σχηματίζονται
• Αζωτούχος λίπανση αργά το φθινόπωρο: δίνει τρυφερή βλάστηση που καίγεται από τον παγετό
• Άρρωστα υπολείμματα στο κομπόστ: μεταφέρουν τις ασθένειες στην επόμενη χρονιά
• Φύτευση σε λασπωμένο ή παγωμένο έδαφος: οι ρίζες δυσκολεύονται να εγκατασταθούν
• Πότισμα όπως το καλοκαίρι: με τις βροχές, το υπερβολικό νερό σαπίζει τις ρίζες

Συχνές ερωτήσεις

Ποιες εργασίες γίνονται στον κήπο το φθινόπωρο

Φύτευση του χειμωνιάτικου λαχανόκηπου, των βολβών, των χειμωνιάτικων λουλουδιών και των αειθαλών θάμνων, σπορά του γκαζόν, καθάρισμα των καλοκαιρινών φυτών, ελαφρύ κλάδεμα, κομπόστ από φύλλα, αραίωση του ποτίσματος και προστασία από το κρύο.

Τι φυτεύουμε το φθινόπωρο

Φυλλώδη και σταυρανθή λαχανικά, σκόρδα, κουκιά και αρακά, μυρωδικά, βολβούς της άνοιξης, πανσέδες και κυκλάμινα, καθώς και αειθαλή δέντρα και θάμνους.

Πότε κλαδεύουμε το φθινόπωρο

Το φθινόπωρο γίνεται μόνο ελαφρύ κλάδεμα, με αφαίρεση ξερών, σπασμένων και άρρωστων κλαδιών και ήπιο σχήμα σε φράχτες και αρωματικά. Το βαρύ κλάδεμα των φυλλοβόλων περιμένει να πέσουν τα φύλλα.

Τι κάνουμε τα ξερά φύλλα του κήπου

Γίνονται φυλλόχωμα σε σωρό ή σε σακιά, μπαίνουν στο κομπόστ μαζί με πράσινα υλικά ή χρησιμοποιούνται ως εδαφοκάλυψη. Τα φύλλα από άρρωστα φυτά απομακρύνονται.

Πότε μπαίνουν μέσα οι γλάστρες

Πριν τους πρώτους παγετούς. Τα ευαίσθητα φυτά μετακινούνται σε προστατευμένο σημείο ή μέσα στο σπίτι, νωρίτερα στις βόρειες και ορεινές περιοχές.

Πότε σπέρνουμε γκαζόν το φθινόπωρο

Ο Σεπτέμβριος είναι ο καλύτερος μήνας, και στις θερμές περιοχές οι σπορές συνεχίζονται στις αρχές του Οκτωβρίου, όσο το χώμα είναι ακόμη ζεστό.

Σημαντικές σημειώσεις

Κάθε κήπος είναι διαφορετικός, και οι ημερομηνίες των εργασιών μετατοπίζονται ανάλογα με την περιοχή, το υψόμετρο και τον καιρό κάθε χρονιάς.

Πηγές

• Royal Horticultural Society, September gardening jobs.
• Royal Horticultural Society, October gardening jobs.
• Royal Horticultural Society, November gardening jobs.
• Royal Horticultural Society, Mulches and mulching.