Πώς γίνεται η σπορά του γκαζόν βήμα βήμα

Οι σπόροι του γκαζόν φυτρώνουν καλύτερα στις αρχές του φθινοπώρου και στα μέσα της άνοιξης, όταν το έδαφος είναι ζεστό, υπάρχει υγρασία και ο καιρός δεν είναι ούτε πολύ κρύος ούτε πολύ ζεστός. Από τις δύο εποχές, το φθινόπωρο πλεονεκτεί, γιατί το έδαφος κρατά ακόμη τη θερμότητα του καλοκαιριού και ο ανταγωνισμός από τα ζιζάνια είναι μικρότερος από εκείνον της πρώιμης ανοιξιάτικης σποράς. Η επιτυχία όμως δεν κρίνεται μόνο από την εποχή, αλλά από τη σωστή επιλογή είδους, την ποσότητα του σπόρου και κυρίως από το πότισμα των πρώτων ημερών. Σε αυτόν τον οδηγό θα δούμε πότε γίνεται η σπορά, ποια είδη ταιριάζουν σε κάθε εποχή, πόσο σπόρο χρειάζεται κάθε τετραγωνικό, πώς προετοιμάζεται το έδαφος, πώς ποτίζεται και κουρεύεται το νέο γκαζόν, και πώς γεμίζουν τα αραιά σημεία ενός υπάρχοντος χλοοτάπητα.

Πότε σπέρνεται το γκαζόν

Στην Ελλάδα υπάρχουν δύο περίοδοι σποράς, από τον Σεπτέμβριο ως τον Οκτώβριο και από τον Μάρτιο ως τον Μάιο. Η σπορά γίνεται όταν η θερμοκρασία της ημέρας φτάνει τουλάχιστον τους 15°C, και για τον λόγο αυτό το φθινόπωρο συγκεντρώνει τα περισσότερα πλεονεκτήματα:

Ζεστό έδαφος: η θερμότητα του καλοκαιριού επιταχύνει το φύτρωμα
Δροσερές νύχτες και πρώτες βροχές: κρατούν την επιφάνεια υγρή χωρίς συνεχή πότισμα
Λιγότερα ζιζάνια: η πίεση από τα ζιζάνια είναι σαφώς μεγαλύτερη στην πρώιμη ανοιξιάτικη σπορά
Χρόνος για ρίζωμα: το νεαρό γκαζόν ριζώνει καλά πριν τον χειμώνα και μπαίνει δυνατό στο πρώτο του καλοκαίρι

Το φθινόπωρο είναι επομένως η καλύτερη στιγμή και για τις υπόλοιπες φυτεύσεις του Σεπτεμβρίου. Υπάρχει όμως μία σημαντική εξαίρεση, τα θερμόφιλα είδη, που δεν σπέρνονται το φθινόπωρο.

Ψυχρόφιλα και θερμόφιλα είδη

Τα είδη γκαζόν χωρίζονται σε δύο ομάδες, και η ομάδα καθορίζει την εποχή σποράς. Τα ψυχρόφιλα μένουν πράσινα όλο τον χρόνο και σπέρνονται φθινόπωρο και άνοιξη. Τα θερμόφιλα αντέχουν εξαιρετικά στη ζέστη και στην ξηρασία, όμως κιτρινίζουν τον χειμώνα και σπέρνονται μόνο με ζέστη.

Είδος	Χαρακτηριστικά	Πότε σπέρνεται
Φεστούκα αρουντινάτσεα (Festuca arundinacea)	Το πιο διαδεδομένο και ανθεκτικό είδος στην Ελλάδα, με αντοχή στη ζέστη, στο πάτημα και στη σκιά	Φθινόπωρο και άνοιξη
Φεστούκα ρούμπρα (Festuca rubra)	Λεπτόφυλλη, συχνό συστατικό στα μείγματα για σκιερά σημεία	Φθινόπωρο και άνοιξη
Λόλιο (Lolium perenne)	Φυτρώνει γρήγορα και αντέχει στο πάτημα, αλλά χρειάζεται περισσότερο νερό	Φθινόπωρο και άνοιξη
Αγριάδα (Cynodon dactylon)	Εξαιρετική αντοχή στην ξηρασία, στη σκληρή χρήση και στις παραθαλάσσιες περιοχές, κιτρινίζει τον χειμώνα	Άνοιξη ως καλοκαίρι, με θερμοκρασία εδάφους πάνω από 18°C
Κικούγιου (Pennisetum clandestinum)	Αναπτύσσεται πολύ γρήγορα και καλύπτει το έδαφος, αλλά χρειάζεται συχνό κούρεμα	Άνοιξη ως καλοκαίρι
Αγίου Αυγουστίνου (Stenotaphrum secundatum)	Πλατύφυλλο, για παράκτιες περιοχές, με καλή αντοχή στην αλατότητα και λιγότερες ανάγκες σε νερό	Δεν σπέρνεται, φυτεύεται με σπορόφυτα ή ρολά

Η αγριάδα αξίζει ιδιαίτερη προσοχή, γιατί είναι η συχνότερη αιτία αποτυχημένης φθινοπωρινής σποράς. Ο σπόρος της δεν φυτρώνει πριν η θερμοκρασία του εδάφους φτάσει περίπου τους 18°C, οπότε η σπορά τον Οκτώβριο καταλήγει σε ένα χωράφι που δεν πρασινίζει ποτέ. Το ίδιο ισχύει για όλα τα θερμόφιλα. Το Αγίου Αυγουστίνου, από την άλλη, δεν κυκλοφορεί ως σπόρος και εγκαθίσταται με σπορόφυτα σε αποστάσεις 20 ως 30 εκ., περίπου 15 ανά τετραγωνικό μέτρο.

Τα χαρακτηριστικά κάθε είδους γκαζόν, από την αντοχή στη σκιά ως την αντοχή στην αλατότητα, καθορίζουν ποιο ταιριάζει σε κάθε κήπο. Στην πράξη, οι περισσότεροι κήποι σπέρνονται με μείγματα που συνδυάζουν φεστούκες, λόλιο και πόα, ώστε το γκαζόν να συνδυάζει γρήγορο φύτρωμα, αντοχή στο πάτημα και προσαρμογή σε ήλιο και σκιά. Για εδάφη με ελάχιστο πότισμα, εναλλακτική είναι το έρπον τριφύλλι, που αντέχει σε αντίξοες συνθήκες και χρειάζεται ελάχιστο νερό.

Πόσο σπόρο χρειάζεται κάθε τετραγωνικό

Η ποσότητα εξαρτάται από το είδος και αναγράφεται πάντα στη συσκευασία, με τις γενικές αναλογίες να είναι οι εξής:

Μείγματα και φεστούκες: 35 ως 50 γραμμάρια ανά τετραγωνικό μέτρο, δηλαδή 3,5 ως 5 κιλά για 100 τετραγωνικά
Θερμόφιλα είδη, όπως το κικούγιου: 15 ως 20 γραμμάρια ανά τετραγωνικό, ενώ ο επενδεδυμένος σπόρος θέλει ακόμη λιγότερο

Στη φθινοπωρινή σπορά προτιμάται το ανώτερο όριο, γύρω στα 50 γραμμάρια για τα μείγματα, ενώ την άνοιξη αρκούν 35 ως 40. Πριν την αγορά μετράται με ακρίβεια η επιφάνεια, ώστε να μην περισσέψει σπόρος ούτε να μείνουν κενά.

Η προετοιμασία του εδάφους

Η προετοιμασία του εδάφους είναι το στάδιο που κρίνει την ομοιομορφία του γκαζόν για χρόνια. Γίνεται με πέντε κινήσεις:

Καθαρισμός: απομακρύνονται πέτρες, μπάζα, ρίζες και όλα τα ζιζάνια, ιδίως τα πολυετή
Σκάψιμο ή φρεζάρισμα: σε βάθος 15 ως 20 εκ., ώστε το χώμα να αφρατέψει και να αεριστεί
Εμπλουτισμός: ενσωματώνεται κομπόστ, τύρφη ή καλοχωνεμένη κοπριά, χωρίς σπόρους ζιζανίων, ενώ στα βαριά αργιλώδη εδάφη βοηθά η προσθήκη αμμοχώματος για καλύτερη στράγγιση
Βασική λίπανση: ένα λίπασμα βραδείας αποδέσμευσης για γκαζόν ενσωματώνεται στην επιφάνεια
Ισοπέδωση: η επιφάνεια ισοπεδώνεται με τσουγκράνα και πατιέται ελαφρά με κύλινδρο, ώστε να μη μείνουν λακκούβες όπου θα λιμνάζει νερό

Ένα σημείο που συχνά αγνοείται είναι ότι το σκάψιμο φέρνει στην επιφάνεια σπόρους ζιζανίων που ήταν θαμμένοι σε λήθαργο, και το φως και το νερό τους ξυπνούν. Όποιος έχει χρόνο, ποτίζει το προετοιμασμένο έδαφος, περιμένει να φυτρώσουν τα ζιζάνια, τα απομακρύνει και σπέρνει μετά.

Η σπορά βήμα βήμα

Ο σπόρος χωρίζεται σε δύο ίσες ποσότητες. Η μισή σκορπίζεται περπατώντας παράλληλα προς τη μία πλευρά του χώρου και η άλλη μισή σταυρωτά, κάθετα προς την πρώτη, ώστε να μη μείνουν αραιά σημεία. Για μεγάλες επιφάνειες, ένας απλός σπορέας εξασφαλίζει ομοιόμορφη διασπορά.

Έπειτα ο σπόρος σκεπάζεται ελαφρά με τσουγκράνα, ή με ένα λεπτό στρώμα τύρφης ή φυτοχώματος, και η επιφάνεια πατιέται απαλά με κύλινδρο ή με τα πόδια, ώστε ο σπόρος να έρθει σε στενή επαφή με το χώμα. Ο σπόρος σκεπάζεται μόνο ελαφρά, γιατί όταν θαφτεί βαθιά φυτρώνει άσχημα ή δεν φυτρώνει καθόλου.

Το πότισμα μέχρι το φύτρωμα

Αυτό είναι το κρισιμότερο στάδιο και ο συχνότερος λόγος αποτυχίας. Τα νεαρά σπορόφυτα του γκαζόν είναι εξαιρετικά ευαίσθητα στην αφυδάτωση, οπότε η επιφάνεια του εδάφους δεν πρέπει να στεγνώσει ούτε μία φορά κατά τη διάρκεια του φυτρώματος. Στην πράξη αυτό σημαίνει ελαφρύ πότισμα σε στυλ βροχής, δύο ως τρεις φορές την ημέρα, και ακόμη συχνότερα τις ηλιόλουστες μέρες με αέρα.

Ο στόχος είναι το χώμα να μένει διαρκώς υγρό αλλά ποτέ λασπωμένο. Το υπερβολικό νερό ξεπλένει τον σπόρο, τον συγκεντρώνει σε λακκούβες και αφήνει κενά. Τα πρώτα σπορόφυτα εμφανίζονται μέσα σε μία εβδομάδα ως δέκα ημέρες από τη σπορά, με το λόλιο να φυτρώνει γρηγορότερα και τις φεστούκες λίγο αργότερα.

Όταν το γκαζόν φτάσει σε ύψος περίπου 5 εκατοστά, η συχνότητα του ποτίσματος μειώνεται και κάθε πότισμα γίνεται βαθύτερο. Έτσι οι ρίζες αναγκάζονται να κατέβουν πιο βαθιά στο έδαφος, κάτι που κάνει το γκαζόν πολύ πιο ανθεκτικό στην ξηρασία του πρώτου καλοκαιριού.

Το πρώτο κούρεμα

Το πρώτο κούρεμα γίνεται όταν τα σπορόφυτα φτάσουν σε ύψος 5 ως 7,5 εκατοστά. Λίγες μέρες πριν, το έδαφος πατιέται ξανά ελαφρά με κύλινδρο, ώστε να σταθεροποιηθούν τα σπορόφυτα, και το κούρεμα γίνεται με πολύ κοφτερές λεπίδες στο υψηλότερο σημείο της μηχανής.

Ο κανόνας που ισχύει για πάντα είναι ο κανόνας του ενός τρίτου, δηλαδή σε κάθε κούρεμα αφαιρείται το πολύ το ένα τρίτο του ύψους του γκαζόν. Το υπερβολικό κούρεμα καταπονεί το νεαρό φυτό και το κάνει ευάλωτο στην ξηρασία, στα ζιζάνια και στο πάτημα. Για το γκαζόν που σπάρθηκε το φθινόπωρο, μετά το πρώτο κούρεμα συνήθως δεν χρειάζεται άλλο ως την άνοιξη.

Το νέο γκαζόν θέλει χρόνο για να αντέξει χρήση. Καλό είναι να πατιέται όσο το δυνατόν λιγότερο για περίπου οκτώ μήνες, οπότε ένα φθινοπωρινό γκαζόν είναι έτοιμο για κανονική χρήση από τις αρχές του καλοκαιριού. Τα ζιζανιοκτόνα πλατύφυλλων αποφεύγονται στα νεαρά σπορόφυτα, τα οποία είναι ευαίσθητα, και τα λίγα ζιζάνια που θα εμφανιστούν απομακρύνονται με το χέρι.

Επανασπορά στα αραιά σημεία

Ένας υπάρχων χλοοτάπητας που αραίωσε από το καλοκαίρι, το πάτημα ή τις ασθένειες δεν χρειάζεται ξανά από την αρχή. Η επανασπορά, ή συμπληρωματική σπορά, γεμίζει τα κενά με τα εξής βήματα:

Χαμηλό κούρεμα και καθαρισμός: το υπάρχον γκαζόν κουρεύεται πιο κοντά από το συνηθισμένο και απομακρύνονται τα ξερά χόρτα, τα φύλλα και τα ζιζάνια με τσουγκράνα
Αερισμός: το χώμα στα αραιά σημεία χαλαρώνει ή τρυπιέται, ώστε ο σπόρος να έρθει σε επαφή με το έδαφος, και ο αερισμός με κούφιες ακίδες δίνει το καλύτερο αποτέλεσμα
Σπορά με τον ίδιο σπόρο: επιλέγεται το ίδιο είδος ή μείγμα με το υπάρχον γκαζόν, ώστε να μη δημιουργηθούν μπαλώματα διαφορετικού χρώματος και υφής
Κάλυψη και πάτημα: ένα λεπτό στρώμα τύρφης ή φυτοχώματος σκεπάζει τον σπόρο και η επιφάνεια πατιέται απαλά
Πότισμα: ελαφρά, δύο ως τρεις φορές την ημέρα, μέχρι να φυτρώσει ο νέος σπόρος

Η καλύτερη εποχή για επανασπορά είναι επίσης το φθινόπωρο, τον Σεπτέμβριο με Οκτώβριο, ή εναλλακτικά η άνοιξη.

Χέρι σκορπίζει σπόρο γκαζόν σε γυμνό σημείο υπάρχοντος χλοοτάπητα

Η επανασπορά γεμίζει τα αραιά σημεία ενός υπάρχοντος χλοοτάπητα χωρίς να ξαναστηθεί από την αρχή.

Σπορά ή έτοιμος χλοοτάπητας

Η σπορά κοστίζει σημαντικά λιγότερο από τον έτοιμο χλοοτάπητα σε ρολά, προσφέρει μεγαλύτερη επιλογή ειδών και μειγμάτων, και ο σπόρος μπορεί να φυλαχτεί μέχρι να έρθουν οι ιδανικές συνθήκες, ενώ το ρολό αλλοιώνεται αν δεν τοποθετηθεί αμέσως. Το μειονέκτημα είναι ο χρόνος, καθώς η σπορά χρειάζεται μήνες για να δώσει πλήρες και ανθεκτικό αποτέλεσμα. Ο έτοιμος χλοοτάπητας δίνει άμεσο πράσινο και τοποθετείται σε λίγο μεγαλύτερο χρονικό παράθυρο, περίπου ένα μήνα ευρύτερο από τη σπορά.

Συχνές ερωτήσεις

Πότε είναι η καλύτερη εποχή για σπορά γκαζόν

Ο Σεπτέμβριος με Οκτώβριο και ο Μάρτιος με Μάιο. Το φθινόπωρο πλεονεκτεί, γιατί το έδαφος είναι ζεστό, οι βροχές κρατούν την υγρασία και ο ανταγωνισμός από τα ζιζάνια είναι μικρότερος.

Πόσο σπόρο γκαζόν χρειάζεται ανά τετραγωνικό

Για μείγματα και φεστούκες 35 ως 50 γραμμάρια ανά τετραγωνικό μέτρο, με το ανώτερο όριο στη φθινοπωρινή σπορά. Για θερμόφιλα είδη όπως το κικούγιου 15 ως 20 γραμμάρια.

Σε πόσες μέρες φυτρώνει το γκαζόν

Τα πρώτα σπορόφυτα εμφανίζονται μέσα σε μία εβδομάδα ως δέκα ημέρες από τη σπορά, εφόσον το χώμα μένει διαρκώς υγρό. Το λόλιο φυτρώνει γρηγορότερα και οι φεστούκες λίγο αργότερα.

Μπορώ να σπείρω αγριάδα τον Οκτώβριο

Όχι. Ο σπόρος της αγριάδας δεν φυτρώνει πριν η θερμοκρασία του εδάφους φτάσει περίπου τους 18°C, οπότε σπέρνεται μόνο από την άνοιξη ως το καλοκαίρι. Το φθινόπωρο προτιμώνται ψυχρόφιλα είδη, όπως οι φεστούκες και το λόλιο.

Γιατί δεν φύτρωσε το γκαζόν μου

Οι συχνότερες αιτίες είναι το στέγνωμα της επιφάνειας κατά το φύτρωμα, ο σπόρος θαμμένος πολύ βαθιά, η σπορά θερμόφιλου είδους με χαμηλές θερμοκρασίες, και το υπερβολικό πότισμα που ξεπλένει τον σπόρο.

Πότε κουρεύεται για πρώτη φορά το νέο γκαζόν

Όταν τα σπορόφυτα φτάσουν τα 5 ως 7,5 εκατοστά, με κοφτερές λεπίδες στο υψηλότερο σημείο και αφαιρώντας το πολύ το ένα τρίτο του ύψους. Το φθινοπωρινό γκαζόν συνήθως δεν ξανακουρεύεται ως την άνοιξη.

Εφόδια για τη σπορά του γκαζόν στο Farmclick

Δες τους σπόρους γκαζόν για κάθε εποχή και χρήση, τα εδαφοβελτιωτικά και υποστρώματα για την προετοιμασία του εδάφους και τα κοκκώδη λιπάσματα για τη βασική λίπανση, από προμηθευτές όλης της Ελλάδας.

Κάθε κήπος είναι διαφορετικός, και οι ημερομηνίες σποράς μετατοπίζονται ανάλογα με την περιοχή, το υψόμετρο και τον καιρό κάθε χρονιάς. Η ποσότητα σπόρου που αναγράφεται στη συσκευασία του κάθε μείγματος υπερισχύει των γενικών αναλογιών.