Αερισμός του γκαζόν και πότε πρέπει να γίνεται

Τα είδη που σχηματίζουν τον χλοοτάπητα, όπως η φεστούκα, η αγριάδα, το κικούγιου, το πάσπαλουμ, η πόα και το λόλιο, έχουν σχετικά ρηχό ριζικό σύστημα σε σύγκριση με άλλα φυτά. Το έδαφος κάτω από αυτά συμπιέζεται με τον χρόνο από το πάτημα, σχηματίζοντας μια σκληρή κρούστα, ενώ στην επιφάνεια συσσωρεύεται ένα στρώμα νεκρής οργανικής ύλης που εμποδίζει τη διείσδυση του νερού και του αέρα. Και τα δύο προβλήματα αντιμετωπίζονται με δύο διαφορετικές εργασίες, τον αερισμό και το κάθετο κούρεμα, που συχνά μπερδεύονται μεταξύ τους. Σε αυτόν τον οδηγό θα δούμε τι ακριβώς κάνει η καθεμία, πώς καταλαβαίνουμε ότι το γκαζόν τις χρειάζεται, πότε γίνονται ανάλογα με το είδος του χλοοτάπητα, και πώς εκτελούνται βήμα βήμα.

Τι προκαλεί το συμπιεσμένο έδαφος

Η συμπίεση του εδάφους περιορίζει τη ροή του οξυγόνου, του νερού και των θρεπτικών στοιχείων προς τις ρίζες, με αποτέλεσμα το γκαζόν να αναπτύσσεται αργά και να γίνεται πιο ευάλωτο στην εισβολή ζιζανίων. Οι συνέπειες φαίνονται με τέσσερις τρόπους:

Το νερό δεν διεισδύει: μετά το πότισμα ή τη βροχή λιμνάζει στην επιφάνεια ή κυλά μακριά, αντί να φτάσει στις ρίζες
Οι ρίζες δεν αναπνέουν: η ανταλλαγή οξυγόνου και διοξειδίου του άνθρακα ανάμεσα στο έδαφος και την ατμόσφαιρα περιορίζεται
Οι ρίζες μένουν ρηχές: δεν αναπτύσσονται σε βάθος και πλάτος, οπότε το υπέργειο τμήμα αραιώνει και το γκαζόν αντέχει λιγότερο στην ξηρασία
Τα ζιζάνια και τα βρύα επικρατούν: βρίσκουν χώρο εκεί όπου το γκαζόν εξασθενεί

Τι είναι το thatch

Το thatch είναι το στρώμα από μη αποσυντεθειμένη οργανική ύλη, δηλαδή νεκρούς βλαστούς, ρίζες και υπολείμματα, που σχηματίζεται ανάμεσα στο πράσινο φύλλωμα και στην επιφάνεια του εδάφους. Ένα λεπτό στρώμα είναι φυσιολογικό και προστατεύει τον λαιμό των φυτών. Όταν όμως ξεπεράσει το 1,3 εκατοστό περίπου, εμποδίζει τη διείσδυση του νερού, των λιπασμάτων και του αέρα, ενώ γίνεται καταφύγιο για εχθρούς και παθογόνα.

Δεν σχηματίζουν όλα τα είδη το ίδιο thatch. Σύμφωνα με τις οδηγίες του UC IPM, η αγριάδα, η ζόισια και η πόα μπορεί να χρειάζονται αφαίρεση του thatch κάθε χρόνο, ενώ η φεστούκα αρουντινάτσεα, το πιο διαδεδομένο είδος στους ελληνικούς κήπους, χρειάζεται σπάνια, κάθε πέντε χρόνια ή και καθόλου. Η επιλογή του σωστού είδους γκαζόν καθορίζει επομένως και το πρόγραμμα συντήρησης.

Αερισμός και κάθετο κούρεμα

Εργασία	Τι λύνει	Πώς γίνεται
Αερισμός με κούφιες ακίδες	Τη συμπίεση του εδάφους	Αφαιρεί μικρούς κυλίνδρους χώματος και ανοίγει κάθετες οπές για αέρα, νερό και ρίζες
Αερισμός με συμπαγείς ακίδες	Ελαφριά, προσωρινή βελτίωση	Τρυπά το έδαφος σπρώχνοντας το χώμα στα πλάγια, χωρίς να το αφαιρεί
Κάθετο κούρεμα	Το thatch και τα βρύα	Κάθετα περιστρεφόμενες λεπίδες κόβουν το στρώμα νεκρής ύλης ως την επιφάνεια του εδάφους

Η διάκριση έχει πρακτική σημασία, γιατί πολλά μηχανήματα που κυκλοφορούν ως «εξαερωτές» διαθέτουν στην πραγματικότητα λεπίδες και εκτελούν κάθετο κούρεμα. Για μακροπρόθεσμο αποτέλεσμα στη συμπίεση, ο αερισμός πρέπει να γίνεται με κούφιες ακίδες που βγάζουν το χώμα στην επιφάνεια. Οι συμπαγείς ακίδες, όπως τα παπούτσια αερισμού, σπρώχνουν το χώμα στα πλάγια αντί να το αφαιρούν, οπότε το αποτέλεσμά τους είναι περιορισμένο, ιδίως στα βαριά εδάφη.

Πώς καταλαβαίνουμε ότι χρειάζεται

Το νερό που λιμνάζει μετά το πότισμα, το γκαζόν που αραιώνει στα σημεία με έντονο πάτημα, τα κίτρινα ή υδαρή μπαλώματα, τα βρύα και ένα σπογγώδες στρώμα που βυθίζεται κάτω από το πόδι είναι τα συνηθέστερα ορατά σημάδια. Ένας απλός έλεγχος γίνεται με ένα μακρύ κατσαβίδι ή μια βέργα σε υγρό έδαφος. Αν μπαίνει δύσκολα, το έδαφος είναι συμπιεσμένο. Για το thatch, κόβεται μια μικρή φέτα γκαζόν με το μαχαίρι και μετριέται το στρώμα της καφετί νεκρής ύλης ανάμεσα στο πράσινο και στο χώμα.

Πότε γίνεται ανάλογα με το είδος

Ο αερισμός γίνεται όταν το γκαζόν αναπτύσσεται ενεργά, ώστε να κλείσει γρήγορα τις οπές. Η εποχή εξαρτάται επομένως από την ομάδα του είδους:

Ψυχρόφιλα είδη, όπως η φεστούκα, το λόλιο και η πόα: η καλύτερη εποχή είναι το φθινόπωρο, τον Σεπτέμβριο με Οκτώβριο, με εναλλακτική τις αρχές της άνοιξης. Το φθινόπωρο προτιμάται, γιατί ο ανοιξιάτικος αερισμός ανοίγει κενά στο έδαφος όπου φυτρώνουν οι σπόροι των ζιζανίων
Θερμόφιλα είδη, όπως η αγριάδα, η ζόισια και το κικούγιου: από τον Μάιο ως τον Ιούλιο, όταν η ανάπτυξή τους είναι στο μέγιστο

Την άνοιξη, ο αερισμός γίνεται αφού το γκαζόν έχει κουρευτεί τουλάχιστον δύο φορές. Στα περισσότερα ελληνικά σπίτια, όπου κυριαρχούν τα μείγματα με βάση τη φεστούκα, ένας αερισμός τον χρόνο το φθινόπωρο αρκεί, ενώ τα εδάφη με έντονο πάτημα ή βαριά σύσταση μπορεί να χρειάζονται και δεύτερο.

Ο αερισμός βήμα βήμα

Λίπανση μία εβδομάδα πριν: επιταχύνει το κλείσιμο των οπών από το γκαζόν
Πότισμα την προηγούμενη μέρα: το έδαφος πρέπει να είναι υγρό ώστε να μπαίνουν οι ακίδες, αλλά ποτέ λασπωμένο, γιατί τότε οι οπές δεν σχηματίζονται σωστά
Διαδοχικά περάσματα: το μηχάνημα περνά αρκετές φορές σε διαφορετικές κατευθύνσεις, ώστε να σπάσει όσο περισσότερο γίνεται το συμπιεσμένο έδαφος
Οι κύλινδροι χώματος μένουν στην επιφάνεια: αφήνονται να στεγνώσουν και να θρυμματιστούν, ή περνιούνται με τσουγκράνα, λειτουργώντας ως λεπτό επιφανειακό στρώμα χώματος που φέρνει μικροοργανισμούς στο thatch και επιταχύνει την αποσύνθεσή του
Πότισμα μετά: ένα καλό πότισμα βοηθά το γκαζόν να ανακάμψει

Αν πρόκειται να εφαρμοστεί προφυτρωτικό ζιζανιοκτόνο, αυτό γίνεται μετά τον αερισμό, γιατί διαφορετικά απομακρύνεται μαζί με το χώμα των οπών και χάνει τη δράση του.

Το κάθετο κούρεμα βήμα βήμα

Το κάθετο κούρεμα γίνεται όταν το thatch ξεπερνά το 1,3 εκατοστό περίπου. Σε μικρούς κήπους αρκεί μια ειδική τσουγκράνα, ενώ στους χλοοτάπητες με έρποντα είδη, όπως η αγριάδα, χρησιμοποιείται μηχάνημα κάθετου κουρέματος που κόβει ως την επιφάνεια του εδάφους. Πριν ξεκινήσει, το γκαζόν κουρεύεται κοντό, και μετά τη δουλειά απομακρύνεται όλο το υλικό που ξεκόλλησε. Η εργασία ταλαιπωρεί προσωρινά τον χλοοτάπητα, οπότε γίνεται στην περίοδο ενεργής ανάπτυξης, όπως και ο αερισμός.

Επανασπορά και βελτίωση του εδάφους

Ο αερισμός είναι η ιδανική στιγμή για επανασπορά, γιατί οι νέοι σπόροι βρίσκουν χώρο και επαφή με το χώμα μέσα στις οπές. Για τα ψυχρόφιλα είδη, ο συνδυασμός φθινοπωρινού αερισμού με επανασπορά είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος να πυκνώσει ένας αραιός χλοοτάπητας, με τη διαδικασία της σποράς του γκαζόν να εφαρμόζεται κανονικά στα κενά σημεία.

Ταυτόχρονα, ο αερισμός επιτρέπει τη βελτίωση του εδάφους. Σε βαριά, πηλώδη εδάφη, απλώνεται επιφανειακά λεπτό στρώμα άμμου ή αμμοχώματος και εδαφοβελτιωτικών, που με το πρώτο πότισμα μπαίνει στις οπές και βελτιώνει σταδιακά τη δομή και τη στράγγιση.

Πώς περιορίζεται το thatch

Η πρόληψη μειώνει την ανάγκη για κάθετο κούρεμα. Το thatch περιορίζεται με τρία μέτρα, την αποφυγή της υπερβολικής αζωτούχου λίπανσης, το βαθύ και αραιό πότισμα αντί για το συχνό και ρηχό, και τον περιορισμό των φυτοπροστατευτικών ευρέος φάσματος, που μειώνουν τους μικροοργανισμούς του εδάφους οι οποίοι αποσυνθέτουν τη νεκρή ύλη.

Συχνές ερωτήσεις

Πότε είναι η καλύτερη εποχή για αερισμό του γκαζόν

Για τα ψυχρόφιλα είδη, όπως η φεστούκα, το φθινόπωρο, τον Σεπτέμβριο με Οκτώβριο, ή εναλλακτικά νωρίς την άνοιξη. Για τα θερμόφιλα, όπως η αγριάδα, από τον Μάιο ως τον Ιούλιο.

Ποια είναι η διαφορά αερισμού και κάθετου κουρέματος

Ο αερισμός ανοίγει οπές στο έδαφος για να λύσει τη συμπίεση, ενώ το κάθετο κούρεμα κόβει και αφαιρεί το στρώμα νεκρής οργανικής ύλης, το thatch, από την επιφάνεια. Είναι δύο διαφορετικές εργασίες με διαφορετικά μηχανήματα.

Πόσο συχνά χρειάζεται αερισμός

Στα περισσότερα γκαζόν με βάση τη φεστούκα, μία φορά τον χρόνο αρκεί. Τα εδάφη με έντονο πάτημα ή βαριά σύσταση μπορεί να χρειάζονται και δεύτερη φορά.

Κάνουν δουλειά τα παπούτσια αερισμού

Δίνουν ελαφριά και προσωρινή βελτίωση, γιατί οι συμπαγείς ακίδες σπρώχνουν το χώμα στα πλάγια αντί να το αφαιρούν. Για μακροπρόθεσμο αποτέλεσμα στη συμπίεση χρειάζεται μηχάνημα με κούφιες ακίδες.

Μπορώ να κάνω επανασπορά μετά τον αερισμό

Ναι, και είναι η ιδανική στιγμή, γιατί οι σπόροι βρίσκουν επαφή με το χώμα μέσα στις οπές. Χρησιμοποιείται το ίδιο είδος ή μείγμα με το υπάρχον γκαζόν.

Τι κάνω με τα κομμάτια χώματος που μένουν στο γκαζόν

Αφήνονται να στεγνώσουν και να θρυμματιστούν, ή περνιούνται με τσουγκράνα. Λειτουργούν ως λεπτό επιφανειακό στρώμα χώματος που βοηθά στην αποσύνθεση του thatch.

Εφόδια για τη φροντίδα του γκαζόν στο Farmclick

Δες τα ελαφριά μηχανήματα για τη συντήρηση του κήπου, τους σπόρους γκαζόν για την επανασπορά μετά τον αερισμό και τα κοκκώδη λιπάσματα για τη λίπανση πριν την εργασία, από προμηθευτές όλης της Ελλάδας.

Κάθε κήπος είναι διαφορετικός, και η ανάγκη για αερισμό ή κάθετο κούρεμα εξαρτάται από το είδος του γκαζόν, το έδαφος και τη χρήση του χώρου. Πριν από μεγάλες παρεμβάσεις σε έναν ταλαιπωρημένο χλοοτάπητα, η εκτίμηση ενός γεωπόνου βοηθά να επιλεγεί η σωστή εργασία.