Ahududu Zararlıları ve Hastalıkları ile En İyi Yönetim Uygulamaları

Ahududu Bitkilerinizi Koruyun: Zararlı ve Hastalık Yönetimi İpuçları

Çeşitli zararlı ve hastalıklar ahududu bitkilerini etkileyebilir. Zarar seviyesini azaltmak ve bitkilerin enfeksiyona karşı dayanmasını sağlamak için ahududu yetiştiricisinin, dikimini dengeli gübreleme, sulama ve uygun yabancı ot yönetimi ile sağlıklı ve güçlü tutması gerekir. Bunun dışında, tarlanın düzenli olarak kontrol edilmesi ve erken zararlı veya hastalık problemlerinin tespit edilmesi, mücadele önlemlerinin etkinliğini artıracak ve meydana gelen zararı sınırlayacaktır. Bazı ahududu “düşmanlarının” önemi ve yoğunluğu birçok faktöre bağlıdır ve bölgeden bölgeye farklılık gösterir. Çiftçiler, böcek popülasyonu, hastalık bulaşma riskleri ve uygulanacak mücadele yöntemleri ile ilgili bilgi veren yerel duyuruları ve yetkili kurumların yönergelerini takip etmelidir.

Ahududuların en önemli böcekleri hangileridir ve nasıl kontrol edilir?

Ahududulara saldırabilen en yaygın böcekler: Ahududu Kamış Delicisi, Ahududu Böceği, Benekli Kanatlı Sirke Sineği, Yaprakbitleri ve Akarlar’dır.

Ahududu Kamış Delicisi veya Ahududu Horntail’i (Oberea bimaculata), siyah bir yabanarısına benzer ve kamışın uç kısmından aşağıya doğru kurumaya sebep olabilir. Bu durum yaz ortasından yaz sonuna kadar görülür. Böcek, gövde etrafında 2 halka açar. Halkalar 2,5 cm (1 inç) aralıklarla olur. Daha sonra böcek bu halkalar arasına yumurta bırakır ve bu noktanın üzerindeki kısım solarak ölür. Yumurtadan çıkan larva, öz kısmına girerek orada beslenir. Larva kışı toprakta veya toprağın hemen üstünde geçirir ve ilkbaharda ergin olarak çıkar. Çiftçi, etkilenen kamış bölümünü (uçtan 15 cm aşağıdan keserek) alıp yok edebilir. Bu işlem, larva popülasyonu kontrol altına alınana kadar haftada iki kez tekrarlanmalıdır. Önlem, ilkbahar sonlarında uygulandığında daha başarılı olur. Eğer bu yeterli olmaz ve sorun yaygınsa, kayıtlı ve uygun insektisitlerle kimyasal mücadele gerekebilir.

Ahududu Böceği (Byturus tomentosus), Byturidae familyasından bir meyve kurdudur. Toprakta kışı geçirir ve baharda sıcaklıklar uygun olduğunda ortaya çıkar. Yumurtalarını bırakmak için ahududu ve böğürtlen çiçeklerini kullanır. Larvalar çıktığında, gelişen meyvenin sap uçlarını yiyerek meyvenin düşmesine neden olur. Sonrasında toprağa iner, pupa olur ve ertesi bahar ortaya çıkar. Ahududu meyvelerinin erken olgunlaştığı sonbaharda sorun daha yaygın olabilir. Çiftçiler, zararlı geçmişi bilinen alanlarda, bitkinin büyüme dönemi başlamadan önce önleyici tedbirler almalıdır. Doğal zararlı avcılarının kullanılmasının yanı sıra, kairomon adı verilen konukçu bitki kokularını kullanan su tuzakları da piyasada mevcuttur. İnsektisit kullanımı kaçınılmaz ise, çiftçiler piretrin içeren organik ürünleri tercih edebilir. Çiçeklenme döneminde ilaçlama yapılmamalıdır.

Benekli Kanatlı Sirke Sineği (Drosophila suzukii), son on yılda dünyanın birçok bölgesinde ahududular için yeni ve önemli bir zararlı haline gelmiştir. Geniş konukçu bitki listesi (yaban mersini, elma, sert çekirdekli meyveler vb.) nedeniyle kontrolü oldukça zordur. Bu tür, olgunlaşmamış meyveleri bile enfekte edebilir. Varlığının en yaygın belirtisi çökük ve delinmiş meyvelerin gözlemlenmesidir. Ergin sinekler kırmızı gözlü, açık kahverengi gövdeli küçük böceklerdir; erkeklerin kanatlarında ise koyu birer nokta bulunur. Meyvelerdeki zarar, esas olarak yumurtalarını bırakmak için delik açan dişiler tarafından verilir. İlkbahar sonundan itibaren böcek popülasyonu yakından izlenmelidir. Bunu yapmanın yaygın bir yolu, tarlaya basit tuzaklar (elma sirkesi konmuş plastik bardaklar) yerleştirmektir. Haftada bir kontrol edilerek erginlerin varlığı ve yoğunluğu belirlenebilir. Sorunun yoğun olduğu bölgelerde çiftçiler, meyveleri biraz erken hasat etmeli, bitkileri budayarak havalanmayı artırmalı ve zararlının barınabileceği yabancı otları temizlemelidir. Ön ve hasat sonrası uygulamalarda kullanılabilen bazı pestisitler mevcuttur, ancak dikkatle kullanılmalıdır.

Yaprakbitleri, bitki özsuyunu emen çok küçük böceklerdir ve Aphidoidea üstfamilyasına aittir. Bitkinin gövde ve yapraklarını delerek “ballı madde” adı verilen bir salgı bırakırlar. Bu yapışkan madde karıncalar gibi diğer böcekleri çeker. Yaprakbitleri ayrıca bitki virüslerinin taşıyıcısıdır. Diğer yaygın belirtiler, kıvrılmış ve sararmış yapraklardır. Yaprakbitleri genellikle böceğin doğal düşmanları (yırtıcılar) ile kontrol edilir. Piyasada dirençli bazı ahududu çeşitleri de bulunmaktadır (Chemainus, Malahat ve Rudi). Pestisit kullanımı mümkündür, fakat genellikle gerekli değildir; çünkü meyve kurtları, tırtıllar ve uzun burunlu böceklere (weevil) karşı yapılan uygulamalar, yaprakbitlerini de etkili şekilde kontrol eder.

Akarlar, örümcek akarları olarak da bilinir ve Tetranychidae familyasına aittir. Örümcek ve kenelerle akraba olan çok küçük zararlılardır. Genellikle yaprakların alt yüzeyinde yaşar ve adından da anlaşılacağı gibi ince ağlar örerler. Büyüme sezonunda (ilkbahar ortasından sonbahar ortasına kadar) görülebilirler ve genellikle doğal avcılar (akarlar ve böcekler) tarafından kontrol edilirler. Kimyasal mücadele mümkündür, ancak önerilmez; çünkü akarlar da yaprakbitleri gibi direnç geliştirme yeteneğine sahiptir.

Ahududuların En Önemli Hastalıkları Hangileridir?

Ahududulara zarar verebilecek önemli hastalıklardan bazıları: Antraknoz, Gri Küf (Botrytis cinerea) ve Kök ve Taç Çürüklüğü (Phytophthora sp. ve Rhizoctonia sp.).

Antraknoz, Elsinoe veneta adlı mantar tarafından meydana gelir ve en çok siyah ahududularda görülür. Belirtileri, gövde üzerinde ortaya çıkan çökük yaralar ve gri merkezli mor lekeler şeklindedir. Yoğun enfeksiyonlarda yaprak ve yaprak saplarında da görülebilir. Mantar sporları, sıçrayan yağmur veya sulama ile diğer bitkilere taşınır. Mantarların çoğu nemli topraklarda ve yüksek nem koşullarında gelişir. Hastalık için uygulanan önlemler, Spur Blight hastalığını da etkili şekilde kontrol edebilir. Çiftçi, taç kısmında hava sirkülasyonunu artırarak, yaprakları ıslatmaktan kaçınarak ve hastalıklı bitki parçalarını uzaklaştırarak enfeksiyon riskini azaltabilir.

En yaygın meyve çürüklerinden biri, Gri Küf olup Botrytis cinerea mantarı tarafından meydana gelir. Botrytis, yumuşak çürümeye yol açar ve genellikle çiçekleri ve meyveleri enfekte eder. Yaygın belirtileri, yoğun gri, tüylü mantar tabakasıyla kaplı, suya doymuş görünümlü yumuşak çürük kısımlardır. Ahududu çiçeklenme döneminde uzun süreli yağışlı ve nemli hava koşulları, enfeksiyon riskini ve gelişimini artırır. Çiftçi, hasat sırasında özellikle dikkatli olmalıdır çünkü meyvelerdeki zarar depolama sırasında daha da artabilir ve yayılabilir. Hasat sonrası kayıpları azaltmak için yetiştirici, sağlam ve diri meyveleri toplamalı ve hasattan hemen sonra soğutmalıdır. Uygun koşullar altında kimyasal kontrol mümkündür ve önerilir. Ancak kültürel yöntemlerle (ör. budama, yağmurlama yerine damla sulama vb.) birleştirildiğinde daha verimlidir.

Son olarak, Phytophthora kök çürüklüğü (Phytophthora fragariae var. rubi), dünya genelinde ahududuların en ciddi hastalıklarından biridir. Duyarlı çeşitlerde ve suya doygun topraklarda ciddi zarar verebilir. Mantar, bitki seyreltmesine ve her yıl daha az kamış üretimine neden olur. Primokanlar ve florikanlar normal gelişim gösterir, ancak hava ısındığında aniden solarak ölürler. Hem kök hem de taç çürüklüğü (Phytophthora sp. ve Rhizoctonia sp.), yeni sürgünlerde ve köklerde kahverengi veya morumsu lezyonlara sebep olur; bunun sonucu bitkiler sararır veya bodur kalır. Sertifikalı, sağlıklı bitkiler ve yarı dayanıklı çeşitler kullanmak, drenajı zayıf topraklarda yükseltilmiş yastıklara dikim yapmak ve yalnızca kesinlikle gerekli olduğunda uygun fungisitlerle ilaçlama yapmak önerilir.

Ahududunun meyvesini ve bitkisini etkileyen en önemli virüsler Bushy Dwarf ve Mozaik’tir. Ancak virüsler için herhangi bir tedavi yoktur. Bitkilerinizin virüsle enfekte olduğundan eminseniz, onları tarladan tamamen çıkarmalı ve sağlıklı bitkilere bulaşmasını önlemek için başka bir yerde imha etmelisiniz. Virüslerin taşınmasında ana yol böcekler (özellikle yaprakbitleri) olduğundan, zararlının etkin şekilde kontrol edilmesi faydalı olacaktır. Ayrıntılar için yukarıdaki ilgili bölüme bakabilirsiniz.

Ahududuların karşılaştığı başka ciddi bir sorun ise kuşlar gibi hayvanlardır. Meyvelerin yarısından fazlasını tüketebilirler ve önemli ürün kaybına yol açabilirler. Bunu önlemek için ürünü ağ ve çitlerle koruyabilirsiniz. Ayrıca, kuşları uzaklaştırmak için şişirilmiş büyük yırtıcı kuş balonları da satın alabilirsiniz.

Ahududularınızın sağlığını korumak için, zararlılar için elverişsiz bir ortam oluşturmalısınız. En iyi uygulama, elbette, önlemedir. Kırmızı ahududuları güneşte yetiştirin. Düzenli sulama yapın, ancak böceklerin oluşmasını önlemek için toprağın iyi drene olmasını sağlayın. Ölü yaprakları, çiçekleri veya meyveleri çıkarın ve farklı yerlere atın. Ayrıca, çeşitli böcekleri çekebilecek yabancı otları da temizleyin. Bunların hepsini yaptıysanız ve bitkileriniz hâlâ zarar görüyorsa, yerel ziraat mühendisi veya bilim insanından tavsiye alabilirsiniz.

Ancak ahududu zararlıları ve hastalıklarını kontrol etmek için kimyasal mücadele önerileri almak amacıyla lütfen yerel lisanslı ziraat mühendisinizle görüşün.