Ahududu Dikimi: Alan Seçimi, Zamanlama ve En İyi Uygulamalar
Ahududu için Dikim Alanı Seçimi
Genel olarak ahududular, güneşli ve açık alanlarda, hava dolaşımının rahatça yapılabildiği yerlerde yetişmeyi tercih eder. Bitkiler gölgede de gelişebilir ancak meyve vermezler. Ahududular, iyi drenaj sağlandığı sürece kumlu veya killi topraklara uyum sağlayabilir. Ancak alkali veya su tutan topraklarda yetişmezler, çünkü bu koşullar kök çürümesine yol açabilir. Rubus idaeus, iyi drene edilmiş, derin, zengin, organik ve tınlı, hafif asidik (pH 5,8–6,5) topraklarda en iyi şekilde gelişir (1). Taşkınların geri dönülmez zararlara yol açabileceği için nehir veya göl kenarındaki arazilerden kaçınılmalıdır. Kırmızı ahududular, bitki artıklarının hastalıklara (ör. Verticillium) neden olabileceği için sebze ekiminden (özellikle patlıcangiller; domates ve patates) sonra aynı tarlaya 4–5 yıl boyunca dikilmemelidir. Ayrıca, yakınında çok sayıda yabani ahududu bulunan alanlarda yetiştirilmemelidir çünkü bu bitkiler, kültür bitkilerine birçok hastalık bulaştırabilir. Yetiştiricilere, dikim alanının etrafındaki 180–200 metre (600 feet) çapında tüm yabani bitkileri yok etmeleri/temizlemeleri tavsiye edilir. Yeni ahududu dikiminden önce mutlaka toprak analizi yapılması şarttır.
Ayrıca yetiştirici, tavşan ve kuş gibi birçok hayvanın ahududu meyvelerini yemeyi sevdiğini unutmamalıdır. Bu nedenle tarlanın etrafına çit çekilmesi ve ürünün koruyucu bir ağ ile kaplanması gerekebilir.
Ne Zaman ve Nasıl Ahududu Dikilir?
Ahududular tohum, sürgün, kök filizi veya çeliklerle çoğaltılabilir. Dikim genellikle ilkbaharın başında, bitkiler uyku dönemindeyken, uyur durumdaki çelikler veya gövdeler kullanılarak yapılır. Bölgeye bağlı olarak dikim dönemi yaz başına kadar uzatılabilir. Bu durumda saksılı fidanların kullanılması en uygunudur. Bununla birlikte bazı çiftçiler sonbaharda dikimi tercih eder. Genç bitkilerin köklenmesini ve gelişmesini desteklemek için yetiştiriciler, dikim öncesinde toprağı zenginleştirmek amacıyla genellikle kompost veya iyi yanmış çiftlik gübresi uygular. Drenajı zayıf ağır topraklarda yükseltilmiş yastıklara dikim gerekebilir.
Bitkiler kuzey–güney yönünde sıralar halinde ya da (özellikle hobi bahçelerinde yaygın olduğu gibi) yuvarlak adacıklar şeklinde yetiştirilebilir. Ağır ve kötü drene olmuş topraklarda ahududuların 15–20 cm yüksekliğinde ve 61 cm genişliğinde (6–8 inç yüksek, 2 feet geniş) yükseltilmiş yastıklara dikilmesi en iyisidir. Çıplak köklü veya saksılı bitkiler dikilecekse, kırmızı ve sarı ahududular için 60–90 cm (2–3 feet), siyah ve mor ahududular için ise 1,21 m (4 feet) aralık bırakılmalı; sıra aralarında en az 2,4–3 m (8–10 feet) mesafe olmalıdır.
Ahududuların kökleri nispeten yüzeysel (15–20 cm veya 6–8 inç) olduğu için çok derin dikim çukurları açmaya gerek yoktur. Ancak çukurlar, köklerin sıkışmayacağı ve yukarı kıvrılmayacağı kadar geniş olmalıdır. Eğer gövdenin kök sistemi çok uzunsa, çiftçi dikimden önce kök uzunluğunun %25’inden fazla olmayacak şekilde kısaltabilir. Bitkinin taç kısmı toprak seviyesinin 2,5–5 cm (1–2 inç) üzerinde olmalıdır. Dikim sonrası köklenmeyi kolaylaştırmak için her bitkiye 25–50 mm (1–2 inç) su verilmelidir. İlk sulamadan sonra ahududu yetiştiricisi, toprağın nemli kalması ve yabancı otların çıkmasını önlemek için (ör. odun talaşı) malç uygulayabilir. Gübreler veya kompost dikim öncesinde toprağa iyice karıştırılmalıdır; aksi halde genç ve hassas kökler yanabilir.
Dikimden bir yıl sonra yetiştirici, bitkinin tabanından çıkan yeni sürgünleri kontrol edebilir. Bitkinin tabanından 30 cm’den (1 foot) daha uzakta çıkan sürgünler temizlenmelidir. Ahududuların büyüyebilmesi için desteğe ihtiyacı vardır; bu nedenle çiftçi, dikimden sonraki ilk yıl içerisinde kafes sistemini kurmalıdır (2). Çeşide ve bölgenin iklimine bağlı olarak, ürün açık tarlalarda veya yüksek tüneller altında yetiştirilebilir.
Pek çok bölgede ahududuların yüksek tünellerde yetiştirilmesi yaygın bir uygulamadır. Bunun nedeni, bu üretim sisteminin hasat süresini uzatması, üstün meyve kalitesi sağlaması, daha yüksek verim sunması, bitki koruma ihtiyacını azaltması ve aşırı hava koşullarına karşı ürünü daha iyi korumasıdır. En iyi sonucu almak için, yüksek tünellerde floricane meyve veren çeşitlere göre daha verimli olan primocane meyve veren çeşitler tercih edilmelidir. Son olarak, çit sıraları (hedgerows) veya tepe sistemleri (hills) gibi diğer yöntemlerle de ahududu yetiştirilebilir.
Kaynaklar
https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Rubus+idaeus
https://www.rhs.org.uk/fruit/raspberries/grow-your-own
https://extension.umn.edu/fruit/growing-raspberries-home-garden#planting-and-caring-for-new-plants-697310
https://extension.umn.edu/raspberry-farming/growing-high-tunnel-raspberries
https://catalog.extension.oregonstate.edu/sites/catalog/files/project/pdf/ec1306.pdf
https://extension.umaine.edu/publications/2066e/#:~:text=Raspberries%20prefer%20full%20sunlight%20and,improve%20fruit%20size%20and%20yield
Daha fazla bilgi
Ahududu Bitkisi Bilgileri ve Çeşit Seçimi
Ahududunun Ticari Yetiştiriciliği Nasıl Yapılır
Ahududu Toprak Gereksinimleri, Alan Hazırlığı ve Dikim
Tohumdan Ahududu Yetiştirme Yöntemleri
Ahududular Saksılarda Nasıl Yetiştirilir?
Ahududu Sulaması: Sağlıklı Büyüme ve Yüksek Verim için En İyi Uygulamalar
Ahududu Nasıl Eğitilir ve Budanır
Ahududu Verimi, Hasadı ve Depolanması
Ahududu Zararlıları ve Hastalıkları ile En İyi Yönetim Uygulamaları
