Ahududu Nasıl Eğitilir ve Budanır

Ahududuları Budama: Sağlıklı Bitkiler İçin Temel Teknikler

Budama, yeni ve verimli sürgünlerin büyümesini teşvik eder, meyve boyutunu artırır ve hava akışını iyileştirip ölü dalları uzaklaştırarak hastalık riskini azaltır. Doğru terbiye ile birleştirildiğinde bu uygulamalar hasadı kolaylaştırır ve genel ürün verimini artırır. Bunlar genel kılavuzlardır; ancak, belirli çeşitlere ve yerel koşullara uyarlamak sonuçları daha da iyileştirecektir.

Budamaya başlamadan önce ihtiyacınız olacak aletleri toplamanız gerekir. İyi bir bahçe makası, budama makası veya büyük makas, bazı çeşitler dikenli olduğu için kalın bahçe eldivenleri ve koruyucu gözlük ya da güneş gözlüğü edinin.

Ahududuları Eğitilmek

Ahududu bitkilerini telli terbiye sistemine almak, dik büyümelerini destekler, güneş ışığının daha iyi nüfuz etmesini sağlar ve hasadı kolaylaştırır. Çoğu çeşit için iki telli terbiye sistemi idealdir. Dayanıklı direkler arasına, 4,5–6 m (15–20 feet) aralıklarla, telleri 60–76 cm (24–30 inç) mesafeyle yerleştirin. Sürgünleri bu tellere bez ya da sicim gibi yumuşak malzemelerle bağlayın. Teller boyunca sürgünleri 10–15 cm (4–6 inç) aralıklarla yerleştirmek hava dolaşımını artırır, nemi azaltır ve mantar hastalıklarını önler (6).

V şeklinde terbiye özellikle etkilidir. Sürgünlerin yarısı bir telin bir tarafına, diğer yarısı diğer tarafına bağlanır, böylece hava dolaşımı ve ışık alımı artar. Bu düzenleme budamayı kolaylaştırır, meyvelerin daha temiz kalmasını sağlar ve sürgünlerin yere yayılmasını engeller. Doğru şekilde terbiye edilmiş bitkiler daha sağlıklı, yönetimi kolay ve daha yüksek kaliteli meyve verir. Hangi sistem kullanılırsa kullanılsın, büyüme mevsimi boyunca sürgünleri düzenli olarak bağlamak ve yönlendirmek verimli bir ahududu bahçesi için çok önemlidir.

Ahududuları Budama

Sağlıklı bitkiler ve iyi bir verim için ahududuları budamak şarttır. Budama, ahududuların yeni sürgünler üretmesini sağlar, daha bol hasat verir ve eski ya da ölü sürgünlerden kaynaklanan hastalık riskini azaltır. En iyi sonuçlar için, ahududu bitkisi hakkında birkaç temel şeyi bilmek gerekir.

Ahududuların kök sistemi çok yıllıktır, yani kökler yıllar boyu yaşar, ancak sürgünler iki yıllıktır. İlk yıl yeni sürgünler (primocane) çıkar. Bunlar vejetatif kalır ya da sonbahar meyvesi veren çeşitlerde sonbaharda ürün verir. İkinci yılda bu primocane’ler floricane olur, yazın meyve verir ve ardından ölür. İki temel ahududu çeşidi vardır: yaz meyvesi verenler ve sürekli meyve verenler (sonbahar meyvesi verenler).

Yaz meyvesi veren ahududular, bir yıl büyür, kışı geçirir ve ertesi yıl aynı sürgün üzerinde meyve verir. Meyve verdikten sonra sürgünler ölür. Bunlara geçen yılın meyve sürgünleri (spent floricane) denir ve çıkarılmaları gerekir. Ölü sürgünleri dipten kesin (cane out). Ölü sürgünleri canlılardan ayırt etmek kolaydır. Harcanmış floricane’ler grimsi renklidir ve küçük ince dallar (meyve dalları) çıkarırlar.

Hasattan sonra ölen floricane’leri budayabilir ya da tamamen öldüğünde kışın kesebilirsiniz. Eğer sürgünlerde hastalık belirtisi görürseniz süreci hızlandırın. İlkbahar ve yaz aylarında uygun konumdaki floricane’leri (meyve veren sürgünleri) budamayın veya uçlarını kesmeyin, çünkü bu küçük yan dallar oluşturur (ahududular için istenmez) (1). Son olarak, zayıf ve kısa olan, meyve vermeyen sürgünleri de seyreltmek mümkündür. Her kare ayak için 3–4 sürgün bırakabilirsiniz (2). Hedef, her 15 cm’de (6 inç) bir meyve sürgününe sahip olmaktır. Budlar taşıyan meyve sürgünlerini tutun, çünkü bunlar ilkbaharda meyve verir. Sürgünler çok uzun değilse uçlarını kesmenize gerek yoktur. Eğer çok uzunsa, kış sonunda üst telin 10 cm (4 inç) üzerinde bir gözden kesin (3, 4).

Ayrıca sıraları 30,5–60 cm (1–2 feet) genişliğinde tutabilir ve sıraların dışındaki sürgünleri (dip sürgünleri) çıkarabilirsiniz. Bu, sıralar arasında yürümeyi ve hasadı kolaylaştırır. Eğer dip sürgünleri hastalıksızsa, bunları ayrı bir yere dikerek yeni bitkiler elde edebilirsiniz.

Sürekli meyve verenler (sonbahar meyvesi verenler), yaz meyvesi verenlere göre daha basit budanır. Bu çeşitler yılda iki ürün verir. İlk yıl büyür ve sonbaharda meyve verir. Uygun budama ile ertesi yaz bir ürün daha verebilir. Sonbahar ürünü yaz ürününden daha fazladır. Sonbahar çeşitlerini budamanın iki yöntemi vardır.

Birinci yöntem yılda iki ürün, ikinci yöntem ise sadece bir büyük sonbahar ürünü sağlar. Eğer yılda bir yaz bir de sonbahar ürünü istiyorsanız bu yöntemi uygulayın. Sürgünler sonbaharda tepesinden meyve vermeye başlar, soğuk bastırana kadar devam eder ve ertesi Haziran dipten tekrar meyve verir. Önce üst kısım ölür, ardından Haziran’da alt kısım. Sonbaharda ölen üst kısmı, Haziran’da ise alt kısmı kesin. İlk yılın sürgünlerini (primocane) budamayın.

Öte yandan, sadece büyük bir sonbahar ürünü istiyorsanız veya neyi budayacağınızı karıştırmak istemiyorsanız, sonbahar hasadından sonra tüm sürgünleri yer seviyesinden kesin (2). Bunu yaz meyvesi verenlerde yapmayın, yoksa hiç meyve vermezler. Tüm ölü sürgünleri atarak hastalık ve zararlıların yayılmasını önleyebilirsiniz. Son olarak, bitkilerin telli sistemle desteklenmesi gerekir. Kauçuk bant ya da ip kullanarak sürgünleri tellere bağlayabilir, yarısını bir tarafa, diğer yarısını diğer tarafa bağlayarak V şekli oluşturabilirsiniz. V şekli, güneş ışığının iç kısımlara ulaşmasını sağlar ve hava dolaşımını kolaylaştırarak nemi ve mantar riskini azaltır. Tellerde her 10 cm’de (4 inç) birden fazla sürgün olmamalıdır.

Bunlar genel kılavuzlardır; fakat farklı çeşitler ve üretim sistemleri (örneğin yükseltilmiş yataklar) için özel gereklilikleri kontrol etmeniz önerilir (1, 5).