Op 20 oktober zijn een kaartnetwerk en twee Amerikaanse softwarebedrijven, het ene voor de crediteurenadministratie van kopers en het andere voor de debiteurenadministratie van leveranciers, gestart met wat zij de eerste live pilot noemen waarin AI-agents factuurbetalingen via de betaalportalen van leveranciers in gang zetten en afronden. Een AI-agent is hier software met artificiële intelligentie die namens een bedrijf zelfstandig stappen mag zetten. De agent betaalt per kaart met getokeniseerde gegevens, zodat de koper zijn inloggegevens voor het portaal van de leverancier niet hoeft af te staan, en elke betaling is gekoppeld aan een bepaalde factuur. Volgens de bedrijven betaalt de agent alleen facturen die de koper al heeft goedgekeurd en neemt hij zelf geen betaalbeslissingen. De pilot verwerkt al betalingen voor deelnemende kopers, maar hoeveel kopers dat zijn, hebben de bedrijven niet bekendgemaakt.
De mens keurt de factuur goed en de agent voert de betaling uit
In een toespraak op de Sibos-conferentie op 29 september beschreef Christopher Waller, lid van de raad van bestuur van de Federal Reserve, de Amerikaanse centrale bank, twee modellen. In het eerste model gebruikt een koper een agent om te zoeken en te vergelijken, en beslist en betaalt hij daarna zelf. In het tweede geeft de koper de agent de bevoegdheid om namens hem te kopen en te betalen, binnen grenzen die de koper zelf stelt. De pilot zit tussen die twee in. De beslissing om te betalen blijft bij iemand van de financiële afdeling van de koper, terwijl de agent de stap overneemt die tot nu toe met de hand gebeurde, namelijk het invoeren van de betaalgegevens in het portaal van de leverancier. Aan de kant van de leverancier herkent het portaal de geregistreerde agent, in plaats van hem te blokkeren met de controles waarmee websites geautomatiseerd verkeer weren.
Waller zei ook dat aankopen tussen bedrijven zich goed kunnen lenen voor agents, omdat ze steeds terugkeren en vaste regels volgen, zoals goedgekeurde leveranciers en budgetlimieten. Hij voegde eraan toe dat de hogere bedragen het risico vergroten wanneer een agent een fout maakt of zonder bevoegdheid handelt, en dat er strenge controles en voortdurend toezicht nodig zullen zijn.
Kaartnetwerken en een standaardisatieorganisatie bepalen hoe de instemming wordt vastgelegd
Volgens Waller publiceren kaartnetwerken technische specificaties met manieren om agents te registreren en om vast te leggen dat de kaarthouder een betaling door een agent heeft goedgekeurd. AP2, een open protocol voor betalingen door agents dat in september 2025 voor het eerst werd gepubliceerd, legt in twee digitaal ondertekende verklaringen vast wat de gebruiker heeft toegestaan. De ene gaat over de artikelen en voorwaarden die met de verkoper zijn afgesproken, en de andere geeft toestemming voor een betaling van een bepaalde kaart of rekening. Beide beginnen als een reeks grenzen, zoals een budget, en worden afgesloten zodra een bepaalde aankoop en een bepaald bedrag zijn goedgekeurd. Zo laat de keten van verklaringen een audittrail na, of er op het moment van de betaling nu wel of geen mens bij is.
In april heeft de FIDO Alliance, een brancheorganisatie die standaarden voor authenticatie opstelt, twee werkgroepen over agents opgericht. De ene werkgroep houdt zich bezig met de manier waarop gebruikers handelingen aan agents delegeren en met het onderscheid tussen handelingen die een gebruiker start en handelingen die een agent start. De andere stelt specificaties op voor betalingen die door agents worden gestart. Het werk omvat verifieerbare instructies van gebruikers, de authenticatie van agents en delegatie binnen grenzen die de gebruiker bepaalt, en AP2 is daarvoor als bijdrage ingebracht.
Het grootste deel van de waarde van betalingen in het eurogebied loopt via overmakingen
De pilot en de specificaties zijn gemaakt voor kaartbetalingen, maar volgens de Europese Centrale Bank (ECB) ging in de tweede helft van 2025 in het eurogebied 92% van de waarde van de niet-contante betalingen via overmakingen. Kaartbetalingen waren goed voor 57% van het aantal transacties, maar voor 1,8 biljoen euro van het totaal van 117,8 biljoen euro, ongeveer 1,5% van de waarde. In de olijfoliehandel kan een koper vooruitbetalen per overmaking, of betalen via documentair incasso, met een documentair krediet of op open rekening, en elke methode legt een ander moment vast waarop de koper zich verbindt.
Niet-contante betalingen in het eurogebied per soort, aandeel in het aantal en in de waarde, tweede helft van 2025. Bron: Europese Centrale Bank.
Sinds 9 oktober 2025 moet de betalingsdienstaanbieder van een betaler in het eurogebied, meestal de bank, nagaan of de naam van de begunstigde overeenkomt met het rekeningnummer voordat de betaler een overmaking toestaat. Dat staat in de verordening over instantovermakingen in euro's. Als naam en rekening niet overeenstemmen, waarschuwt de bank de betaler dat het geld terecht kan komen op een rekening die niet wordt aangehouden door de opgegeven begunstigde, maar ze mag de betaler niet beletten de overmaking toe te staan. Zakelijke klanten kunnen van de controle afzien wanneer ze meerdere betalingsopdrachten als pakket indienen.
De EU-betalingsregels zeggen nog niet wie aansprakelijk is voor de fout van een agent
Volgens de richtlijn betalingsdiensten uit 2015, die nog altijd van kracht is, geldt een betalingstransactie pas als toegestaan als de betaler ermee heeft ingestemd in de vorm die hij met zijn betalingsdienstaanbieder heeft afgesproken, en moet de betalingsdienstaanbieder het bedrag van een niet-toegestane betalingstransactie terugbetalen. Is de klant geen consument, dan mogen de bank en de klant afspreken dat een aantal bepalingen over aansprakelijkheid niet van toepassing is. De richtlijn zegt niets over AI-agents. De verordening die een groot deel ervan moet vervangen, waarover de onderhandelaars van het Parlement en de Raad in november 2025 een akkoord bereikten, was op 20 oktober 2026 nog niet definitief aangenomen. De plenaire stemming in het Parlement staat voorlopig gepland op 14 december.
Waller vatte het probleem zelf samen met de vraag wie er aansprakelijk is als een agent de verkeerde aankoop doet. Een notitie van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) uit april beveelt aan het juridische kader voor handelingen van agents bij betalingen te verduidelijken, zodat er minder onzekerheid over aansprakelijkheid is. De ECB heeft bedrijven uitgenodigd voor workshops in 2027 over AI-agents in een mogelijke digitale euro, en aanmelden kan tot 9 november.
Vijf punten die een koper of leverancier kan regelen voordat een agent betaalt
- Welke betalingen: de facturen of leveranciers die een agent mag betalen, tot welk bedrag, en wie elke betaling goedkeurt voordat de agent in actie komt.
- Grenzen: het budget, de lijst van goedgekeurde leveranciers en de koppeling tussen elke betaling en een factuur, vastgelegd op een plek waar het betaalsysteem ze kan toepassen.
- Betaalmethode: of de agent per kaart of per overmaking betaalt, wie de waarschuwing van de bank krijgt als de naam van een begunstigde niet bij de rekening past, en of het bedrijf voor bulkbetalingen van die controle heeft afgezien.
- Vastlegging: wat de mens heeft goedgekeurd en wat de agent heeft gedaan, naast elkaar bewaard, want bij een geschil draait het om allebei. Ook bij het boeken van vracht zit de goedkeuringsstap in elk systeem op een andere plek.
- Contracten: wat de overeenkomsten met de bank en met de leverancier zeggen over een betaling die achteraf onjuist blijkt, want bij zakelijke rekeningen mag worden afgeweken van de aansprakelijkheidsregels van de richtlijn.
Bronnen
- Visa, BILL en Billtrust. (2026). Visa, BILL and Billtrust launch first live pilot for trusted AI agent payments between buyer and supplier platforms. Business Wire, via Visa Investor Relations, 20 oktober 2026.
- Waller, C. J. (2026). Payments in the age of AI agents. Toespraak op Sibos 2026, Miami, 29 september 2026. Bank voor Internationale Betalingen.
- Agent Payments Protocol. (2025). AP2: Agent Payments Protocol. Website van het AP2-project.
- FIDO Alliance. (2026). FIDO Alliance to develop standards for trusted AI agent interactions. Business Wire, via StreetInsider, 28 april 2026.
- Europese Centrale Bank. (2026). Payments statistics: second half of 2025. ECB, 22 juli 2026.
- Europees Parlement en Raad van de Europese Unie. (2024). Verordening (EU) 2024/886 wat betreft instantovermakingen in euro's. Publicatieblad van de Europese Unie.
- Europees Parlement en Raad van de Europese Unie. (2015). Richtlijn (EU) 2015/2366 betreffende betalingsdiensten in de interne markt. Publicatieblad van de Europese Unie.
- Europees Parlement. (2026). Procedure file 2023/0210(COD): Payment services in the internal market. Legislative Observatory.
- Davidovic, S. en Tourpe, H. (2026). How agentic AI will reshape payments. IMF Note 2026/004. Internationaal Monetair Fonds.
- Europese Centrale Bank. (2026). Call for expressions of interest in a new wave of digital euro innovation platform activities. ECB, 28 september 2026.
