In 2024 ontving 34% van de EU-producenten van voedingsmiddelen, dranken en tabaksproducten met 10 of meer werknemers bestellingen via een website, een app, een online marktplaats of EDI-berichten. Dat blijkt uit de Eurostat-enquête naar ICT-gebruik en e-commerce in ondernemingen. De overige 66% kreeg langs geen van die wegen bestellingen binnen. Eurostat rekent een bestelling tot e-commerce wanneer die binnenkomt via een systeem dat voor bestellingen is ontworpen, ook als betaling en levering buiten het internet om gaan, maar bestellingen in handmatig getypte e-mails tellen niet mee. De enquête liep in 2025 en de vragen over verkoop gaan over het voorgaande kalenderjaar.
Tien jaar eerder, in 2014, lag dat aandeel op 24%. In 2024 was het 41% bij groothandelaren en 24% bij alle ondernemingen in de enquête, die de landbouw en de financiële sector buiten beschouwing laat.
Een AI-agent kan alleen bestellen via een kanaal dat software kan lezen
In september en oktober stelden twee expediteurs en een softwarebedrijf voor transport hun boekingssystemen via MCP-koppelingen open voor AI-agents, software met artificiële intelligentie die zelfstandig stappen zet. Zo'n agent kan voor een klant een prijsopgave vragen en een zending boeken zonder dat iemand een formulier invult. Tijdens een toespraak op de Sibos-conferentie op 29 september zei Christopher Waller, lid van de raad van bestuur van de Federal Reserve, de Amerikaanse centrale bank, dat aankopen tussen bedrijven zich goed zouden kunnen lenen voor agents, omdat ze steeds terugkeren en vaste regels volgen, zoals goedgekeurde leveranciers en budgetten.
Een agent die voor een koper werkt, kan een bestelling plaatsen via de webwinkel of het portaal van een leverancier, zoals een medewerker dat zou doen, of via een rechtstreekse koppeling tussen de systemen van beide bedrijven. EDI, elektronische gegevensuitwisseling, is de oudere vorm van zo'n rechtstreekse koppeling. Eurostat omschrijft EDI als de gestructureerde overdracht van gegevens of documenten tussen ondernemingen in een formaat zoals EDI of XML dat automatische verwerking mogelijk maakt. Een agent kan ook een e-mail sturen, maar bij een leverancier zonder eigen software om die te lezen moet iemand de bestelling met de hand invoeren.
EDI-bestellingen zijn goed voor meer dan een kwart van de omzet van voedingsproducenten
In 2024 ontving 17% van de voedingsproducenten in de EU bestellingen via EDI-berichten, bijna evenveel als in 2014, toen het 16% was. Volgens de Eurostat-cijfers over de waarde van de verkoop via e-commerce waren die bestellingen goed voor 27% van de omzet van de sector. Webbestellingen van andere bedrijven en de overheid brachten 2,1% van de omzet op en webbestellingen van consumenten 0,9%. Alle elektronische bestellingen samen waren goed voor 30% van de omzet van voedingsproducenten, tegen 19% bij alle ondernemingen.
Aandeel voedingsproducenten, groothandelaren en alle ondernemingen in de EU dat in 2024 bestellingen ontving, per kanaal. Bron: Eurostat.
Grote ondernemingen ontvingen in 2024 veel vaker EDI-bestellingen dan kleinere. Over alle sectoren in de Eurostat-uitsplitsing naar bedrijfsgrootte ging het om 28% van de ondernemingen met 250 of meer werknemers, tegen 12% van de middelgrote en 4% van de kleine bedrijven. Voor voedingsproducenten afzonderlijk publiceert Eurostat die uitsplitsing niet, maar hun cijfers wijzen dezelfde kant op. Als 17% van de bedrijven alleen al via EDI-bestellingen 27% van de omzet van de sector binnenhaalt, zijn de voedingsproducenten die EDI gebruiken gemiddeld groter dan de rest.
Meer voedingsproducenten krijgen webbestellingen van consumenten dan van bedrijven
Het aandeel voedingsproducenten dat bestellingen ontvangt via websites, apps of marktplaatsen verdubbelde tussen 2014 en 2024, van 12% naar 24%. Het aandeel dat webbestellingen van consumenten kreeg, steeg van 10% naar 23%. Bij webbestellingen van andere bedrijven en de overheid ging het van 7% naar 12%, en die stijging viel grotendeels tussen 2020 en 2021. Gemeten in waarde is het omgekeerd, want webbestellingen van bedrijven leveren voedingsproducenten meer dan twee keer zoveel omzet op als webbestellingen van consumenten.
Aandeel producenten van voedingsmiddelen, dranken en tabak in de EU dat bestellingen ontving, per kanaal, 2014 tot en met 2024. Bron: Eurostat.
Groothandelaren krijgen vaker webbestellingen van bedrijven dan voedingsproducenten
In 2024 ontving 29% van de groothandelaren in de EU webbestellingen van andere bedrijven of de overheid, ruim twee keer zoveel als bij voedingsproducenten. Bij EDI lagen beide groepen dicht bij elkaar, met 16% van de groothandelaren tegen 17% van de voedingsproducenten. In de groothandel waren EDI-bestellingen goed voor 15,3% van de omzet en webbestellingen van bedrijven en de overheid voor 7,3%. Eurostat publiceert cijfers voor de hele groothandel en niet afzonderlijk voor de groothandel in voedingsmiddelen.
Griekenland en Bulgarije hebben de laagste aandelen in de EU
Van de 22 lidstaten met gepubliceerde cijfers hadden Griekenland (14,5%) en Bulgarije (14,8%) in 2024 het laagste aandeel voedingsproducenten met elektronische bestellingen. In Griekenland ontving maar 1,6% van de voedingsproducenten EDI-bestellingen, het laagste aandeel van alle lidstaten met gepubliceerde cijfers. In Spanje nam 52% van de voedingsproducenten elektronische bestellingen aan en ontving 27% EDI-bestellingen. Op die eerste maatstaf scoorden alleen Nederland (62%), Ierland (61%) en Litouwen (60%) hoger, terwijl Italië uitkwam op 29%, Cyprus op 25% en Kroatië op 19%.
Aandeel producenten van voedingsmiddelen, dranken en tabak met elektronische bestellingen in 2024, per lidstaat. Bron: Eurostat.
Voor Portugal publiceert Eurostat het totaal niet vanwege de lage betrouwbaarheid, al ontving 17% van de Portugese voedingsproducenten EDI-bestellingen. Olijfoliemolens vallen onder de voedingsindustrie en de enquête publiceert ze niet afzonderlijk.
Vier punten die een voedingsproducent in de eigen bestelkanalen kan nagaan
- Bestelroutes: welke bestellingen al binnenkomen via EDI, een webwinkel of het portaal van een klant, en welke per telefoon of e-mail binnenkomen en door medewerkers worden ingetypt.
- Product- en prijsgegevens: of specificaties, prijzen, minimale afnamehoeveelheden en levertijden op één plek staan die een systeem kan lezen, en of de prijs die de software van een koper vindt de actuele prijs is. Aan de kant van de koper speelt dezelfde vraag, namelijk wat een AI-hulpmiddel ziet wanneer het een voedselprijs leest.
- Goedkeuring: wie een bestelling bevestigt die binnenkomt zonder dat een mens haar heeft geschreven, en op welke gronden. Ook bij een bestelling die software plaatst, blijft de vraag wanneer een exporteur een order beter kan weigeren.
- Kennis: een koppeling die bestellingen aanneemt, heeft iemand nodig die haar onderhoudt en controleert wat er binnenkomt. In 2025 wees 69% van de EU-voedingsproducenten die AI overwogen maar niet gebruikten, op gebrek aan kennis, de drempel die zij het vaakst noemen.
Bronnen
- Eurostat. (2026). E-commerce sales of enterprises by NACE Rev. 2 activity (isoc_ec_eseln2). Eurostat data browser, laatst bijgewerkt op 15 juni 2026.
- Eurostat. (2026). Value of e-commerce sales by NACE Rev. 2 activity (isoc_ec_evaln2). Eurostat data browser, laatst bijgewerkt op 27 februari 2026.
- Eurostat. (2026). E-commerce sales of enterprises by size class of enterprise (isoc_ec_esels). Eurostat data browser, laatst bijgewerkt op 15 juni 2026.
- Eurostat. (2026). E-commerce statistics. Statistics Explained, gegevens van februari 2026.
- Eurostat. (z.d.). Glossary: E-commerce. Statistics Explained.
- Eurostat. (z.d.). Glossary: Electronic data interchange (EDI). Statistics Explained.
- Waller, C. J. (2026). Payments in the age of AI agents. Toespraak op Sibos 2026, Miami, 29 september 2026. Bank voor Internationale Betalingen.
