Jak wynika z badania Eurostatu dotyczącego wykorzystania technologii informacyjno-komunikacyjnych i handlu elektronicznego w przedsiębiorstwach, w 2024 r. 34% producentów żywności, napojów i wyrobów tytoniowych w UE zatrudniających co najmniej 10 osób przyjmowało zamówienia przez stronę internetową, aplikację, platformę handlową (marketplace) lub w formie komunikatów EDI. Pozostałe 66% nie otrzymało żadnego zamówienia tymi drogami. Eurostat zalicza zamówienie do handlu elektronicznego, gdy wpływa ono kanałem przeznaczonym do składania zamówień, nawet jeśli płatność i dostawa odbywają się poza siecią, i nie uwzględnia zamówień składanych w ręcznie pisanych wiadomościach e-mail. Badanie przeprowadzono w 2025 r., a pytania o sprzedaż dotyczą poprzedniego roku kalendarzowego.
Dziesięć lat wcześniej, w 2014 r., zamówienia elektroniczne przyjmowało 24% producentów żywności. W 2024 r. odsetek ten wynosił 41% w handlu hurtowym i 24% wśród wszystkich przedsiębiorstw objętych badaniem, które nie obejmuje rolnictwa ani sektora finansowego.
Agent AI może zamawiać tylko przez kanały czytelne dla oprogramowania
We wrześniu i październiku dwie firmy spedycyjne i jedna firma tworząca oprogramowanie dla transportu udostępniły rezerwację frachtu agentom AI, czyli narzędziom sztucznej inteligencji, które samodzielnie wykonują zadania w imieniu użytkownika. Połączenie działa przez konektory MCP, więc agent może wycenić i zarezerwować przesyłkę dla klienta, a nikt nie musi wypełniać formularza. W wystąpieniu na konferencji Sibos 29 września Christopher Waller, członek Rady Gubernatorów Rezerwy Federalnej USA, stwierdził, że zakupy między firmami mogą dobrze nadawać się do obsługi przez agentów, ponieważ się powtarzają i podlegają ustalonym zasadom, takim jak lista zatwierdzonych dostawców i budżet.
Agent działający w imieniu kupującego może złożyć zamówienie w sklepie internetowym lub na portalu dostawcy tak samo jak człowiek albo przez bezpośrednie połączenie systemów obu firm. Starszą formą takiego połączenia jest EDI, czyli elektroniczna wymiana danych, którą Eurostat definiuje jako ustrukturyzowane przesyłanie danych lub dokumentów między przedsiębiorstwami w formacie umożliwiającym automatyczne przetwarzanie, na przykład EDI lub XML. Agent może też wysłać e-mail, ale jeśli dostawca nie ma oprogramowania, które taką wiadomość odczyta, ktoś musi przepisać zamówienie ręcznie.
Zamówienia EDI dają ponad jedną czwartą przychodów producentów żywności
W 2024 r. zamówienia w formie komunikatów EDI przyjmowało 17% producentów żywności w UE, niemal tyle samo co w 2014 r., gdy odsetek ten wynosił 16%. Według danych Eurostatu o wartości sprzedaży elektronicznej zamówienia te odpowiadały za 27% przychodów ze sprzedaży w sektorze. Zamówienia internetowe od innych firm i instytucji publicznych dały 2,1% przychodów, a zamówienia internetowe od konsumentów 0,9%. Łącznie zamówienia elektroniczne przyniosły 30% przychodów producentów żywności, wobec 19% w przypadku wszystkich przedsiębiorstw.
Odsetek producentów żywności, hurtowników i ogółu przedsiębiorstw w UE, które przyjmowały zamówienia poszczególnymi kanałami w 2024 r. Źródło: Eurostat.
W 2024 r. zamówienia EDI przyjmowało 28% przedsiębiorstw z UE zatrudniających 250 lub więcej osób, 12% przedsiębiorstw średnich i 4% małych, jak wynika z zestawienia Eurostatu według wielkości przedsiębiorstw, które obejmuje wszystkie sektory. Eurostat nie publikuje takiego podziału dla samych producentów żywności, ale ich dane wskazują na to samo. Skoro 17% firm uzyskuje z samych zamówień EDI 27% przychodów całego sektora, producenci korzystający z EDI są przeciętnie więksi od pozostałych.
Więcej producentów żywności przyjmuje zamówienia internetowe od konsumentów niż od firm
Odsetek producentów żywności przyjmujących zamówienia przez strony internetowe, aplikacje lub platformy handlowe podwoił się między 2014 a 2024 r., z 12% do 24%. Odsetek firm, które w ten sposób przyjmowały zamówienia od konsumentów, wzrósł z 10% do 23%, a odsetek firm przyjmujących je od innych firm i instytucji publicznych z 7% do 12%, przy czym większość tego wzrostu przypadła na okres między 2020 a 2021 r. Pod względem wartości kolejność jest odwrotna, bo zamówienia internetowe od firm dają producentom żywności ponad dwukrotnie wyższe przychody niż zamówienia od konsumentów.
Odsetek producentów żywności, napojów i wyrobów tytoniowych w UE przyjmujących zamówienia poszczególnymi kanałami od 2014 do 2024 r. Źródło: Eurostat.
Hurtownicy częściej niż producenci żywności przyjmują zamówienia internetowe od firm
W 2024 r. 29% hurtowników w UE przyjmowało zamówienia internetowe od innych firm lub instytucji publicznych, co daje odsetek ponad dwukrotnie wyższy niż wśród producentów żywności. Zamówienia EDI przyjmowała podobna część obu grup, 16% hurtowników i 17% producentów żywności. W handlu hurtowym zamówienia EDI odpowiadały za 15,3% przychodów, a zamówienia internetowe od firm i instytucji publicznych za 7,3%. Eurostat publikuje dane dla całego handlu hurtowego i nie wyodrębnia hurtu żywności.
Grecja i Bułgaria mają najniższe odsetki w UE
Spośród 22 państw członkowskich, dla których opublikowano dane, najniższy odsetek producentów żywności przyjmujących zamówienia elektroniczne w 2024 r. miały Grecja (14,5%) i Bułgaria (14,8%). Zamówienia EDI przyjmowało tylko 1,6% greckich producentów, najmniej spośród państw z opublikowanymi danymi. W Hiszpanii zamówienia elektroniczne przyjmowało 52% producentów żywności, a zamówienia EDI 27%, i pod względem pierwszego wskaźnika wyprzedzały ją jedynie Holandia (62%), Irlandia (61%) i Litwa (60%). We Włoszech odsetek ten wyniósł 29%, na Cyprze 25%, a w Chorwacji 19%.
Odsetek producentów żywności, napojów i wyrobów tytoniowych przyjmujących jakiekolwiek zamówienia elektroniczne w 2024 r., według państw członkowskich. Źródło: Eurostat.
Eurostat nie publikuje łącznego odsetka dla Portugalii ze względu na niską wiarygodność danych, choć zamówienia EDI przyjmowało tam 17% producentów żywności. Tłocznie oliwy z oliwek są ujęte w produkcji artykułów spożywczych, a badanie nie podaje dla nich osobnych danych.
Producent żywności może sprawdzić cztery elementy swoich kanałów zamówień
- Drogi zamówień: które zamówienia już teraz wpływają przez EDI, sklep internetowy lub portal klienta, a które telefonicznie lub e-mailem i muszą być wprowadzane ręcznie przez pracowników.
- Dane o produktach i cenach: czy specyfikacje, ceny, minimalne ilości i terminy realizacji są zebrane w jednym miejscu, które może odczytać system, oraz czy cena, którą znajduje oprogramowanie kupującego, jest aktualna. To samo pytanie pojawia się po stronie kupującego, który musi wiedzieć, co widzi asystent AI odczytujący cenę żywności.
- Zatwierdzanie: kto potwierdza zamówienie, które wpłynęło bez udziału człowieka, i na jakiej podstawie. Zamówienie złożone przez oprogramowanie nadal wymaga decyzji, kiedy eksporter powinien je odrzucić.
- Kompetencje: połączenie, przez które wpływają zamówienia, wymaga kogoś, kto je utrzymuje i sprawdza, co przez nie przechodzi. W 2025 r. 69% producentów żywności w UE, którzy rozważali AI, ale z niej nie korzystali, wskazało brak wiedzy, czyli barierę wymienianą przez nich najczęściej.
Źródła
- Eurostat. (2026). E-commerce sales of enterprises by NACE Rev. 2 activity (isoc_ec_eseln2). Eurostat data browser, ostatnia aktualizacja 15 czerwca 2026 r.
- Eurostat. (2026). Value of e-commerce sales by NACE Rev. 2 activity (isoc_ec_evaln2). Eurostat data browser, ostatnia aktualizacja 27 lutego 2026 r.
- Eurostat. (2026). E-commerce sales of enterprises by size class of enterprise (isoc_ec_esels). Eurostat data browser, ostatnia aktualizacja 15 czerwca 2026 r.
- Eurostat. (2026). E-commerce statistics. Statistics Explained, dane pobrane w lutym 2026 r.
- Eurostat. (b.d.). Glossary: E-commerce. Statistics Explained.
- Eurostat. (b.d.). Glossary: Electronic data interchange (EDI). Statistics Explained.
- Waller, C. J. (2026). Payments in the age of AI agents. Wystąpienie na konferencji Sibos 2026, Miami, 29 września 2026 r. Bank Rozrachunków Międzynarodowych.
