Μετά από τα επτά ισχυρά επεισόδια El Niño που καταγράφηκαν από το 1965 ως το 2015, η τιμή του κακάο ήταν υψηλότερη έναν χρόνο αργότερα σε 4 από τα 7 επεισόδια, του καφέ arabica σε 3, του καφέ robusta σε 4 και της ζάχαρης σε 4, δηλαδή περίπου τόσο συχνά όσο σε οποιονδήποτε μήνα από το 1960, σύμφωνα με ανάλυση του Wikifarmer στις μηνιαίες τιμές της Παγκόσμιας Τράπεζας και στον δείκτη El Niño της Εθνικής Υπηρεσίας Ωκεανών και Ατμόσφαιρας των ΗΠΑ (NOAA). Το αποτέλεσμα διαφέρει από αυτό του φοινικέλαιου, που ανέβηκε μετά από έξι από τα επτά επεισόδια, και έχει σημασία φέτος, καθώς το El Niño του 2026 έχει ήδη φτάσει στο επίπεδο του ισχυρού επεισοδίου.
Το NOAA εκτιμά ότι είναι πιθανό το ισχυρό El Niño να διατηρηθεί ως τον χειμώνα του βόρειου ημισφαιρίου
Στη διάγνωση της 8ης Οκτωβρίου 2026, το Κέντρο Κλιματικών Προγνώσεων του NOAA (Climate Prediction Center, CPC) έχει σε ισχύ καθεστώς προειδοποίησης για το φαινόμενο El Niño και αναφέρει ότι η απόκλιση της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας στην περιοχή Niño-3.4 του Ειρηνικού έφτασε τον προηγούμενο μήνα τους 2,1 βαθμούς Κελσίου πάνω από τα κανονικά. Το CPC εκτιμά ότι ένα ισχυρό έως πολύ ισχυρό El Niño είναι πιθανό να διατηρηθεί ως το τρίμηνο Ιανουαρίου ως Μαρτίου 2027, με πιθανότητα πάνω από 83%. Ο σχετικός δείκτης RONI (Relative Oceanic Niño Index) του CPC, με τον οποίο το CPC μετρά την ένταση του επεισοδίου, έφτασε τους +1,69 βαθμούς στο τρίμηνο Ιουλίου ως Σεπτεμβρίου 2026, πάνω από το όριο των +1,5 βαθμών που ορίζει το ισχυρό επεισόδιο.
Επτά ισχυρά επεισόδια El Niño από το 1965 αποτελούν το δείγμα
Οι μηνιαίες σειρές τιμών βασικών προϊόντων της Παγκόσμιας Τράπεζας ξεκινούν το 1960, και από τότε ως το 2015 ο δείκτης RONI πέρασε για πρώτη φορά σε κάθε επεισόδιο το όριο των +1,5 βαθμών επτά φορές, τον Σεπτέμβριο του 1965, τον Σεπτέμβριο του 1972, τον Σεπτέμβριο του 1982, τον Νοέμβριο του 1991, τον Ιούλιο του 1997, τον Δεκέμβριο του 2009 και τον Αύγουστο του 2015. Για κάθε επεισόδιο το Wikifarmer μέτρησε τη μεταβολή της μηνιαίας τιμής σε δολάρια ΗΠΑ στους επόμενους 12 μήνες και τη σύγκρινε με το ποσοστό όλων των μηνών από τον Ιανουάριο του 1960 ως τον Σεπτέμβριο του 2025 μετά από τους οποίους η τιμή ήταν υψηλότερη έναν χρόνο αργότερα, ώστε να υπάρχει μέτρο σύγκρισης για μια συνηθισμένη χρονιά.
Πηγή: ανάλυση του Wikifarmer στις μηνιαίες τιμές της Παγκόσμιας Τράπεζας (Pink Sheet, ως τον Σεπτέμβριο του 2026) και στον δείκτη RONI του NOAA CPC. Ισχυρό επεισόδιο, τρίμηνη τιμή του δείκτη +1,5 και πάνω.
Το κακάο ανέβηκε μετά από τέσσερα από τα επτά επεισόδια
Η τιμή του κακάο ήταν υψηλότερη έναν χρόνο μετά από 4 από τα 7 ισχυρά El Niño, με διάμεση μεταβολή +2,4% σε 12 μήνες, ενώ σε όλους τους μήνες από το 1960 η τιμή ήταν υψηλότερη έναν χρόνο αργότερα στο 52% των περιπτώσεων. Οι μεγάλες άνοδοι σημειώθηκαν μετά από τα επεισόδια του 1965, με +38,9%, του 1972, με +76,6%, και του 1982, με +27,2%, ενώ μετά από τα πιο πρόσφατα του 1991, του 2009 και του 2015 η τιμή υποχώρησε κατά 17,6%, 12,6% και 3,8% αντίστοιχα και μετά από το 1997 ανέβηκε μόλις 2,4%.
Ο καφές arabica ανέβηκε μετά από τρία επεισόδια και ο robusta μετά από τέσσερα
Ο καφές arabica ήταν ακριβότερος έναν χρόνο αργότερα μετά από 3 από τα 7 επεισόδια, με διάμεση μεταβολή −2,7%, έναντι 49% όλων των μηνών από το 1960. Οι μεταβολές απλώνονται σε μεγάλο εύρος, από −38,3% μετά το επεισόδιο του 1997 ως +56,7% μετά από αυτό του 2009. Ο καφές robusta ανέβηκε μετά από 4 από τα 7 επεισόδια, με διάμεση μεταβολή +6,8% σε 12 μήνες, έναντι 50% όλων των μηνών, και η μεγαλύτερη άνοδος, +34,4%, ακολούθησε το επεισόδιο του 2009.
Η ζάχαρη ανέβηκε μετά από τέσσερα επεισόδια με πολύ μεγάλες διαφορές
Η ζάχαρη στην παγκόσμια αγορά ήταν ακριβότερη έναν χρόνο αργότερα μετά από 4 από τα 7 επεισόδια, με διάμεση μεταβολή +19,2% σε 12 μήνες, ενώ μετά από το επεισόδιο του 1991 η τιμή έμεινε αμετάβλητη. Σε όλους τους μήνες από το 1960 η τιμή της ζάχαρης ήταν υψηλότερη έναν χρόνο αργότερα στο 48% των περιπτώσεων, ή στο 55% αν μετρηθούν μαζί με τις ανόδους και οι μήνες χωρίς μεταβολή, που προκύπτουν επειδή η σειρά δίνει την τιμή στρογγυλεμένη σε δύο δεκαδικά σε δολάρια ανά κιλό. Οι επιμέρους μεταβολές κυμαίνονται από −25,0% μετά το 1965 και −24,0% μετά το 1997 ως +61,5% μετά το 1982 και +76,0% μετά το 2015, οπότε η διάμεση τιμή περιγράφει ελάχιστα το τι μπορεί να συμβεί σε μια συγκεκριμένη χρονιά.
Το φοινικέλαιο ανέβηκε μετά από έξι από τα επτά επεισόδια
Για σύγκριση, το φοινικέλαιο ήταν ακριβότερο έναν χρόνο αργότερα μετά από 6 από τα 7 ισχυρά El Niño, με διάμεση άνοδο +32,7% σε 12 μήνες, ενώ σε όλους τους μήνες από το 1960 ανέβηκε στο 52% των περιπτώσεων. Με την ίδια μέθοδο το φοινικέλαιο, το έλαιο καρύδας και το σογιέλαιο ανέβηκαν μετά από έξι από τα επτά ισχυρά El Niño, οπότε η διαφορά ανάμεσα σε αυτά τα τρία φυτικά έλαια και στα προϊόντα που χρησιμοποιούνται σε ποτά και γλυκά προκύπτει από τα ίδια δεδομένα και την ίδια σύγκριση.
Με τον δείκτη ONI προστίθεται το El Niño του 2023 με μεγάλες ανόδους στο κακάο και στον καφέ
Με τον δείκτη ONI (Oceanic Niño Index), που δημοσιεύει επίσης το CPC, προστίθεται και το επεισόδιο του 2023, που έφτασε το όριο του ισχυρού επεισοδίου τον Σεπτέμβριο εκείνης της χρονιάς. Τους επόμενους 12 μήνες η τιμή του κακάο ανέβηκε 80,6%, του robusta 95,2% και του arabica 51,1%, ενώ της ζάχαρης υποχώρησε 22,4%. Με τα οκτώ επεισόδια του ONI το κακάο ανέβηκε μετά από 5 από τα 8, ο robusta μετά από 6 και ο arabica και η ζάχαρη μετά από 4. Η διάμεση μεταβολή του κακάο ανεβαίνει από +2,4% σε +15,3% και του arabica από −2,7% σε +3,3%, κυρίως λόγω του 2023, ενώ στον robusta μετρά και η μετάθεση του επεισοδίου του 1997 κατά έναν μήνα, από −3,4% με αφετηρία τον Ιούλιο σε +6,7% με αφετηρία τον Αύγουστο. Αντίθετα, η διάμεση μεταβολή της ζάχαρης πέφτει από +19,2% σε +9,6%.
Επτά επεισόδια είναι μικρό δείγμα για συμπεράσματα
Με επτά ή οκτώ επεισόδια, κανένα από τα αποτελέσματα για το κακάο, τον καφέ και τη ζάχαρη δεν είναι στατιστικά σημαντικό, ούτε προς την άνοδο ούτε προς την πτώση, οπότε τα δεδομένα δεν δείχνουν ότι το El Niño ανεβάζει ούτε ότι ρίχνει τις τιμές τους. Δείχνουν ότι, μετά από ισχυρό El Niño, οι τιμές αυτών των προϊόντων κινήθηκαν άλλοτε προς τα πάνω και άλλοτε προς τα κάτω, περίπου όπως σε μια συνηθισμένη χρονιά.
Για τους παραγωγούς και τους αγοραστές κακάο, καφέ και ζάχαρης, το ισχυρό El Niño του 2026 είναι ένας από τους παράγοντες που επηρεάζουν τις τιμές, μαζί με την προσφορά των βασικών χωρών παραγωγής, τα αποθέματα και τη ζήτηση, που εξηγούν και τα ρεκόρ στις τιμές του καφέ και του κακάο. Η επίπτωση του φαινομένου στη σοδειά κάθε χώρας φαίνεται στις επίσημες εκτιμήσεις παραγωγής, και όχι στον ίδιο τον δείκτη.
Συχνές ερωτήσεις
Ανεβάζει το El Niño τις τιμές του κακάο;
Μετά από 4 από τα 7 ισχυρά El Niño από το 1965 η τιμή του κακάο ήταν υψηλότερη έναν χρόνο αργότερα, δηλαδή στο 57% των επεισοδίων, με διάμεση μεταβολή +2,4%, ποσοστό κοντά στο 52% όλων των μηνών από το 1960. Τα δεδομένα δεν δείχνουν σταθερή σχέση.
Ανεβαίνει ο καφές μετά από ισχυρό El Niño;
Ο arabica ανέβηκε μετά από 3 από τα 7 επεισόδια και ο robusta μετά από 4, ποσοστά κοντά σε αυτά όλων των μηνών από το 1960, 49% και 50% αντίστοιχα.
Τι έγινε με τη ζάχαρη μετά από τα ισχυρά El Niño;
Η τιμή της ζάχαρης ήταν υψηλότερη έναν χρόνο αργότερα μετά από 4 από τα 7 επεισόδια, αμετάβλητη μετά από ένα και χαμηλότερη μετά από δύο, με μεταβολές από −25,0% ως +76,0%.
Ποια προϊόντα ανεβαίνουν πιο σταθερά μετά από το El Niño;
Στην ίδια ανάλυση, το φοινικέλαιο ανέβηκε μετά από 6 από τα 7 ισχυρά επεισόδια, με διάμεση άνοδο +32,7%, όπως και το έλαιο καρύδας και το σογιέλαιο.
Πόσο ισχυρό είναι το El Niño του 2026;
Ο δείκτης RONI του NOAA έφτασε τους +1,69 βαθμούς στο τρίμηνο Ιουλίου ως Σεπτεμβρίου 2026, και το CPC δίνει πάνω από 83% πιθανότητα για ισχυρό έως πολύ ισχυρό επεισόδιο ως το τρίμηνο Ιανουαρίου ως Μαρτίου 2027.
Σημαντικές σημειώσεις
Η ανάλυση έγινε από το Wikifarmer στις μηνιαίες ονομαστικές τιμές σε δολάρια ΗΠΑ της Παγκόσμιας Τράπεζας (Pink Sheet) από τον Ιανουάριο του 1960 ως τον Σεπτέμβριο του 2026 και στους δείκτες RONI και ONI του NOAA CPC. Ως αρχή κάθε επεισοδίου ορίστηκε ο κεντρικός μήνας του πρώτου τριμήνου με τιμή του δείκτη +1,5 και πάνω, και η μεταβολή μετρήθηκε από εκείνον τον μήνα στον ίδιο μήνα του επόμενου έτους. Ως μέτρο σύγκρισης χρησιμοποιήθηκε το ποσοστό όλων των μηνών από τον Ιανουάριο του 1960 ως τον Σεπτέμβριο του 2025 με θετική μεταβολή 12 μηνών. Οι τιμές είναι διεθνείς τιμές αναφοράς και όχι τιμές παραγωγού, και η ανάλυση δείχνει συσχετίσεις, όχι αιτιότητα. Το άρθρο δεν προβλέπει τις τιμές του 2027 και δεν αποτελεί σύσταση για αγορές ή πωλήσεις.
Πηγές
- World Bank. (2026). Commodity Markets, Pink Sheet, monthly historical data, αρχείο ενημερωμένο τον Οκτώβριο του 2026.
- NOAA Climate Prediction Center. (2026, 8 Οκτωβρίου). ENSO Diagnostic Discussion.
- NOAA Climate Prediction Center. Relative Oceanic Niño Index (RONI) και Oceanic Niño Index (ONI), ανάκτηση 29 Οκτωβρίου 2026.
