Η τιμή του φοινικέλαιου ανέβηκε στους 12 μήνες που ακολούθησαν έξι από τα επτά ισχυρά επεισόδια Ελ Νίνιο που έχουν καταγραφεί από το 1965, με διάμεση άνοδο 33% σε 12 μήνες, σύμφωνα με ανάλυση του Wikifarmer στις μηνιαίες τιμές της Παγκόσμιας Τράπεζας και στον δείκτη Ελ Νίνιο της Εθνικής Υπηρεσίας Ωκεανών και Ατμόσφαιρας των ΗΠΑ (NOAA). Το ίδιο έγινε με το λάδι καρύδας και το σογιέλαιο, ενώ το σιτάρι, το καλαμπόκι, ο καφές και η ζάχαρη δεν έδειξαν σταθερή κατεύθυνση. Τα στοιχεία αποκτούν σημασία φέτος το φθινόπωρο, αφού το τρέχον Ελ Νίνιο έχει ήδη περάσει στην κατηγορία των ισχυρών.
Η NOAA περιμένει ισχυρό ως πολύ ισχυρό Ελ Νίνιο τον χειμώνα
Το Κέντρο Πρόγνωσης Κλίματος της NOAA διατήρησε στις 8 Οκτωβρίου 2026 την προειδοποίηση για Ελ Νίνιο. Τον Σεπτέμβριο η θερμοκρασία της θάλασσας στην επιφάνεια, στην περιοχή Νίνιο-3.4 του Ειρηνικού, ήταν 2,1°C πάνω από τον μέσο όρο, και η NOAA δίνει πιθανότητα πάνω από 83% για ισχυρό ως πολύ ισχυρό Ελ Νίνιο ως το τρίμηνο Ιανουαρίου ως Μαρτίου 2027 (NOAA CPC, 8 Οκτωβρίου 2026). Στην ίδια ανάλυση, η πιθανότητα να γίνει το ισχυρότερο επεισόδιο από το 1950 κυμαίνεται από 54% ως 83%, ανάλογα με την εποχή.
Η NOAA αναφέρει επίσης ότι οι βροχές και οι καταιγίδες παρέμειναν λιγότερες από το κανονικό πάνω από την Ινδονησία. Αυτό ενδιαφέρει άμεσα την αγορά τροφίμων, γιατί η Ινδονησία και η Μαλαισία παράγουν το μεγαλύτερο μέρος του φοινικέλαιου στον κόσμο και οι περίοδοι ξηρασίας εκεί μειώνουν με καθυστέρηση τις αποδόσεις των φοινικόδεντρων. Οι αλλαγές αυτές στις βροχοπτώσεις είναι ο κύριος τρόπος με τον οποίο το Ελ Νίνιο επηρεάζει τις καλλιέργειες και τον εφοδιασμό με τρόφιμα στις περιοχές παραγωγής, και καθορίζουν τους κινδύνους που φέρνει το Ελ Νίνιο του 2026 για τις καλλιέργειες και τις τιμές των τροφίμων.
Επτά ισχυρά Ελ Νίνιο από το 1965 αποτελούν το δείγμα
Από τον Φεβρουάριο του 2026, επίσημος δείκτης της NOAA για το Ελ Νίνιο είναι ο Σχετικός Ωκεάνιος Δείκτης Νίνιο (RONI), δηλαδή η μέση απόκλιση της θερμοκρασίας της θάλασσας σε ένα τρίμηνο. Ένα επεισόδιο χαρακτηρίζεται ισχυρό όταν ο δείκτης φτάνει τους +1,5°C ή περισσότερο, και το τρίμηνο Ιουλίου ως Σεπτεμβρίου 2026 έδωσε RONI +1,69°C, οπότε το τρέχον Ελ Νίνιο είναι ήδη ισχυρό (δείκτες NOAA CPC).
Οι μηνιαίες σειρές τιμών εμπορευμάτων της Παγκόσμιας Τράπεζας, γνωστές ως Pink Sheet, ξεκινούν το 1960 (World Bank Pink Sheet). Από τότε ο RONI ξεπέρασε για πρώτη φορά τους +1,5°C σε επτά επεισόδια, τον Σεπτέμβριο του 1965, τον Σεπτέμβριο του 1972, τον Σεπτέμβριο του 1982, τον Νοέμβριο του 1991, τον Ιούλιο του 1997, τον Δεκέμβριο του 2009 και τον Αύγουστο του 2015. Για καθένα μετρήσαμε τη μεταβολή της μηνιαίας τιμής της Παγκόσμιας Τράπεζας στους επόμενους 12 μήνες, σε δολάρια της εποχής, χωρίς να λογαριάζεται ο πληθωρισμός. Το αποτέλεσμα συγκρίθηκε με κάθε δωδεκάμηνο από το 1960 ως το 2025, ώστε να υπάρχει μέτρο σύγκρισης για μια συνηθισμένη χρονιά.
Τρία φυτικά έλαια ανέβηκαν μετά από έξι στα επτά επεισόδια
Το φοινικέλαιο ακρίβυνε στους 12 μήνες μετά από έξι από τα επτά ισχυρά Ελ Νίνιο, με διάμεση άνοδο 33% σε 12 μήνες. Σε όλα τα δωδεκάμηνα με αφετηρία από το 1960 ως τον Σεπτέμβριο του 2025, η διάμεση μεταβολή της τιμής του ήταν 1% και η μέση 7%, ενώ η τιμή ανέβηκε περίπου στα μισά από αυτά. Η μόνη εξαίρεση ήταν το 1965, όταν το φοινικέλαιο υποχώρησε 2,8%.
Το λάδι καρύδας και το σογιέλαιο ανέβηκαν επίσης σε έξι από τις επτά περιπτώσεις. Το λάδι καρύδας, που προέρχεται κυρίως από τις Φιλιππίνες και την Ινδονησία, είχε τις μεγαλύτερες κινήσεις, με διάμεση άνοδο 53% σε 12 μήνες, ενώ η διάμεση άνοδος του σογιέλαιου ήταν 14%.
| Προϊόν | Ισχυρά Ελ Νίνιο που ακολουθήθηκαν από άνοδο | Διάμεση μεταβολή σε 12 μήνες | Ποσοστό όλων των δωδεκαμήνων με άνοδο από το 1960 |
| Φοινικέλαιο | 6 στα 7 | +33% | 52% |
| Λάδι καρύδας | 6 στα 7 | +53% | 54% |
| Σογιέλαιο | 6 στα 7 | +14% | 50% |
| Καφές Robusta | 4 στα 7 | +7% | 50% |
| Ζάχαρη | 4 στα 7 | +19% | 48% |
| Σιτάρι (αμερικανικό HRW) | 4 στα 7 | +2% | 49% |
| Καλαμπόκι | 4 στα 7 | +13% | 52% |
| Πορτοκάλια | 3 στα 7 | -6% | 51% |
Πηγή: ανάλυση του Wikifarmer στις μηνιαίες τιμές της Παγκόσμιας Τράπεζας (Pink Sheet, σε δολάρια της εποχής) και στον δείκτη RONI της NOAA, Οκτώβριος 2026. Ως μήνας του επεισοδίου ορίζεται ο μεσαίος μήνας του πρώτου τριμήνου με RONI +1,5°C ή περισσότερο.
Τα αποτελέσματα για τα φυτικά έλαια ξεχωρίζουν σε σχέση με μια συνηθισμένη χρονιά, όμως επτά επεισόδια δεν αρκούν για ασφαλές συμπέρασμα. Σε 20.000 τυχαία σύνολα επτά μηνών από όλη τη σειρά, ένα σύνολο με μέση άνοδο τόσο μεγάλη όσο του φοινικέλαιου εμφανίστηκε μόνο στο 1% ως 2% των περιπτώσεων, και το ίδιο ίσχυσε για το λάδι καρύδας και το σογιέλαιο. Χωρίς το 1972, το ποσοστό ανεβαίνει περίπου στο 5% για το φοινικέλαιο και το λάδι καρύδας και στο 11% για το σογιέλαιο, ενώ έξι άνοδοι στις επτά εμφανίζονται κατά τύχη σε περίπου 6% ως 10% των τυχαίων συνόλων. Επειδή ελέγξαμε 20 εμπορεύματα, ένα ή δύο θα έδειχναν κάποιο μοτίβο κατά τύχη, και το φοινικέλαιο με το λάδι καρύδας είναι αυτά που αντέχουν καλύτερα σε κάθε εκδοχή του ελέγχου.
Το λάδι καρύδας είχε τις μεγαλύτερες κινήσεις, με διάμεση άνοδο 53% στους 12 μήνες μετά από ισχυρά Ελ Νίνιο
Τα άλλα αγροτικά προϊόντα δεν δείχνουν σταθερό μοτίβο
Το σιτάρι, το καλαμπόκι, ο καφές Robusta και Arabica, η ζάχαρη, το βοδινό και τα πορτοκάλια ανέβηκαν μετά από ορισμένα ισχυρά Ελ Νίνιο και έπεσαν μετά από άλλα. Καθένα ανέβηκε μετά από τρία ως πέντε από τα επτά επεισόδια, ποσοστό κοντά σε εκείνο ενός συνηθισμένου δωδεκαμήνου. Το κοτόπουλο ανέβηκε μετά από έξι στα επτά, με διάμεση άνοδο όμως μόλις 6%, και η τιμή του ανεβαίνει έτσι κι αλλιώς στα δύο τρίτα των συνηθισμένων δωδεκαμήνων. Η υψηλή μέση άνοδος του σιταριού οφείλεται μόνο στο 1972, όταν η τιμή του ανέβηκε 149%, και χωρίς εκείνη τη χρονιά ο μέσος όρος πέφτει από 26% σε 6% και η διάμεση άνοδος είναι περίπου 1%. Το καλαμπόκι διατηρεί μέση άνοδο 15% και χωρίς το 1972, ανέβηκε όμως μόνο μετά από τρία από τα υπόλοιπα έξι επεισόδια, με διάμεση άνοδο 4%.
Ο καφές Robusta συνδέεται συχνά με το Ελ Νίνιο, επειδή η ξηρασία μπορεί να πλήξει το Βιετνάμ και την Ινδονησία. Στα στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας ανέβηκε μετά από τέσσερα από τα επτά ισχυρά επεισόδια, με διάμεση άνοδο 7%, όσο σε οποιοδήποτε δωδεκάμηνο. Η ζάχαρη είχε μεγάλες διακυμάνσεις, από πτώση 25% μετά το 1965 ως άνοδο 76% μετά το 2015, χωρίς σταθερή κατεύθυνση.
Η άνοδος των τιμών του 1972 ανεβάζει τους μέσους όρους
Το Ελ Νίνιο του 1972 συνέπεσε με την παγκόσμια άνοδο των τιμών τροφίμων και πετρελαίου των ετών 1972 ως 1974, όταν το φοινικέλαιο ακρίβυνε 88% και το σογιέλαιο 126% μέσα σε έναν χρόνο, οπότε οι μέσοι όροι που περιλαμβάνουν το 1972 υπερεκτιμούν την επίδραση του Ελ Νίνιο. Χωρίς το 1972, το φοινικέλαιο ανέβηκε μετά από πέντε από τα υπόλοιπα έξι επεισόδια, με διάμεση άνοδο περίπου 30%, και το λάδι καρύδας επίσης μετά από πέντε στα έξι, με διάμεση άνοδο 32%.
Το αποτέλεσμα ισχύει και με τον παλαιότερο δείκτη της NOAA, τον Ωκεάνιο Δείκτη Νίνιο (ONI). Ο ONI προσθέτει ένα όγδοο ισχυρό επεισόδιο, τον Σεπτέμβριο του 2023, που ο RONI δεν θεωρεί ισχυρό, και σε αυτή τη λίστα το φοινικέλαιο ανέβηκε μετά από επτά στα οκτώ επεισόδια, μαζί με άνοδο 18% μετά τον Σεπτέμβριο του 2023.
Πού βρίσκονται οι τιμές των φυτικών ελαίων το φθινόπωρο του 2026
Ο RONI ξεπέρασε τους +1,5°C το τρίμηνο Ιουλίου ως Σεπτεμβρίου 2026, οπότε με τη μέθοδο της ανάλυσης ο Αύγουστος 2026 είναι ο μήνας αφετηρίας του τρέχοντος επεισοδίου. Στην Παγκόσμια Τράπεζα, η τιμή του φοινικέλαιου ήταν 1.132 δολάρια τον τόνο τον Αύγουστο του 2026 και 1.180 δολάρια τον Σεπτέμβριο, με άνοδο 4% μέσα σε έναν μήνα, έναντι 1.037 δολαρίων τον Σεπτέμβριο του 2025. Τον Σεπτέμβριο του 2026 το σογιέλαιο ήταν στα 1.615 δολάρια τον τόνο και το λάδι καρύδας στα 2.083 δολάρια (World Bank Pink Sheet, έκδοση Οκτωβρίου 2026).
Το ηλιέλαιο και το λάδι ελαιοκράμβης, που ενδιαφέρουν περισσότερο τις μεσογειακές βιομηχανίες τροφίμων, έχουν πολύ σύντομες σειρές στην Παγκόσμια Τράπεζα για αυτόν τον έλεγχο, με δύο ή τρία μόνο ισχυρά επεισόδια το καθένα. Τις τιμές των φυτικών ελαίων επηρεάζουν και άλλοι παράγοντες, όπως οι υποχρεωτικές αναμείξεις βιοντίζελ, οι εξαγωγικοί φόροι και η τιμή του αργού πετρελαίου, που αναλύονται στην επισκόπηση για την προσφορά και το εμπόριο στις παγκόσμιες αγορές φυτικών ελαίων. Τα φυτικά έλαια περνούν επίσης στον γενικότερο πληθωρισμό τροφίμων, σε μια περίοδο που οι διεθνείς τιμές τροφίμων βρίσκονται ξανά στο επίπεδο του Νοεμβρίου 2022.
Επτά επεισόδια είναι μικρό δείγμα
Το μοτίβο στηρίζεται σε επτά επεισόδια, οπότε μία ασυνήθιστη χρονιά αρκεί για να μετακινήσει τη διάμεση τιμή. Το επεισόδιο του Δεκεμβρίου 2009 βρίσκεται ακριβώς στο όριο των +1,5°C, και μια μικρή αναθεώρηση του δείκτη θα μπορούσε να το βγάλει από τη λίστα. Ο έλεγχος χρησιμοποιεί τιμές της εποχής, και η γενική άνοδος των τιμών από το 1960 περιέχεται στο μέτρο σύγκρισης χωρίς να αφαιρείται. Δείχνει τι έγινε μετά από παλαιότερα επεισόδια και δεν προβλέπει το μέγεθος ή τη χρονική στιγμή μιας κίνησης το 2027. Όσοι χρησιμοποιούν φοινικέλαιο, λάδι καρύδας ή σογιέλαιο, απευθείας ή μέσα από μείγματα και πρώτες ύλες, μπορούν να το χρησιμοποιήσουν ως αφορμή για να εξετάσουν από τώρα την κάλυψή τους για το 2027, χωρίς να το διαβάσουν ως πρόβλεψη τιμής.
|
Εφόδια για τις καλλιέργειές σας
Στο Farmclick θα βρείτε λιπάσματα και βιοδιεγέρτες για κάθε καλλιέργεια, από Έλληνες προμηθευτές. |
Συχνές ερωτήσεις
Πότε ένα Ελ Νίνιο χαρακτηρίζεται ισχυρό; Όταν ο Σχετικός Ωκεάνιος Δείκτης Νίνιο (RONI) της NOAA, δηλαδή η μέση απόκλιση της θερμοκρασίας της θάλασσας σε ένα τρίμηνο, φτάνει τους +1,5°C ή περισσότερο. Ο RONI είναι ο επίσημος δείκτης της NOAA από τον Φεβρουάριο του 2026.
Πόσο ανέβηκε το φοινικέλαιο μετά από ισχυρά Ελ Νίνιο; Ανέβηκε μετά από έξι από τα επτά ισχυρά επεισόδια από το 1965, με διάμεση άνοδο 33% στους επόμενους 12 μήνες, έναντι διάμεσης μεταβολής 1% σε ένα συνηθισμένο δωδεκάμηνο.
Ανεβαίνουν και τα σιτηρά μετά από ένα ισχυρό Ελ Νίνιο; Όχι με σταθερό τρόπο. Το σιτάρι και το καλαμπόκι ανέβηκαν μετά από ορισμένα επεισόδια και έπεσαν μετά από άλλα, και η υψηλή μέση άνοδος του σιταριού οφείλεται σχεδόν αποκλειστικά στο 1972.
Πόσο ισχυρό είναι το Ελ Νίνιο του 2026; Ο RONI έφτασε τους +1,69°C το τρίμηνο Ιουλίου ως Σεπτεμβρίου 2026, και η NOAA δίνει πιθανότητα πάνω από 83% για ισχυρό ως πολύ ισχυρό επεισόδιο ως το τρίμηνο Ιανουαρίου ως Μαρτίου 2027.
Αφορά η ανάλυση το ελαιόλαδο ή το ηλιέλαιο; Το ελαιόλαδο δεν περιλαμβάνεται στην ανάλυση. Για το ηλιέλαιο και το λάδι ελαιοκράμβης οι σειρές τιμών της Παγκόσμιας Τράπεζας είναι πολύ σύντομες, με δύο ή τρία μόνο ισχυρά επεισόδια, οπότε δεν μπήκαν στον έλεγχο.
Σημαίνει αυτό ότι θα ακριβύνουν τα φυτικά έλαια το 2027; Η ανάλυση δείχνει τι έγινε μετά από παλαιότερα επεισόδια και δεν αποτελεί πρόβλεψη. Οι τιμές εξαρτώνται και από άλλους παράγοντες, όπως τα βιοκαύσιμα, οι εξαγωγικοί φόροι και η τιμή του πετρελαίου.
Σημαντικές σημειώσεις
Η ανάλυση είναι του Wikifarmer, με βάση δημόσια στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας και της NOAA, και αφορά τι συνέβη μετά από επτά παλαιότερα επεισόδια, οπότε δεν αποτελεί πρόβλεψη τιμών. Οι τιμές είναι σε δολάρια της εποχής, χωρίς προσαρμογή για τον πληθωρισμό. Το μικρό δείγμα σημαίνει ότι μία ασυνήθιστη χρονιά, όπως το 1972, επηρεάζει σημαντικά τα αποτελέσματα.
Πηγές
- NOAA Climate Prediction Center. (2026). ENSO diagnostic discussion, 8 Οκτωβρίου 2026. NOAA.
- NOAA Climate Prediction Center. (2026). Monthly atmospheric and SST indices, αρχεία RONI και ONI. NOAA.
- Παγκόσμια Τράπεζα. (2026). Commodity markets, μηνιαίες ιστορικές τιμές Pink Sheet. World Bank.
