Στις 2 Ιουνίου 2026, ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (WMO) ανέβασε στο 80% την πιθανότητα να αναπτυχθεί El Niño μέσα στο διάστημα Ιουνίου-Αυγούστου, και γύρω στο 90% ως τον Νοέμβριο, με τα περισσότερα μοντέλα να δείχνουν τουλάχιστον μέτριο επεισόδιο και το ενδεχόμενο ενός ισχυρού. Για όποιον καλλιεργεί ή αγοράζει τρόφιμα, ένα τέτοιο νούμερο δεν είναι απλώς μετεωρολογία. Το El Niño αλλάζει τις βροχές και ανεβάζει τη θερμοκρασία σε μεγάλες περιοχές παραγωγής ταυτόχρονα, οπότε η εξέλιξή του μπαίνει κατευθείαν στον σχεδιασμό της σεζόν.

Το άρθρο εστιάζει σε αυτό που προμηνύει το επεισόδιο του 2026 για τις καλλιέργειες, την κτηνοτροφία και τις τιμές. Για τον μηχανισμό από πίσω, δείτε το συνοδευτικό μας άρθρο για το πώς το El Niño επηρεάζει τη γεωργία.

Πόσο πιθανό και πόσο ισχυρό είναι το El Niño του 2026

Η χρονιά άνοιξε με συνθήκες La Niña στον τροπικό Ειρηνικό, που υποχώρησαν καθώς ο ωκεανός θερμαίνεται. Ως τα μέσα Μαΐου, η απόκλιση της θερμοκρασίας στην επιφάνεια της θάλασσας, στο κεντρικό και ανατολικό τμήμα του ισημερινού Ειρηνικού, είχε φτάσει περίπου τους +0,8 ως +0,9 °C, τροφοδοτούμενη από μια βαθιά μάζα υποθαλάσσιου νερού πάνω από 6 °C θερμότερου από τον μέσο όρο, που δίνει τη θερμότητα για περαιτέρω άνοδο.

Η πρόβλεψη είναι ότι το επεισόδιο θα δυναμώνει σιγά σιγά και θα φτάσει στο μέγιστό του γύρω στις αρχές του χειμώνα. Μία επιφύλαξη υπάρχει εξαρχής. Οι προγνώσεις που βγαίνουν την άνοιξη είναι λιγότερο σίγουρες, εξαιτίας του λεγόμενου ανοιξιάτικου φράγματος προβλεψιμότητας, οπότε η ένταση και ο ακριβής χρόνος μπορεί ακόμη να αλλάξουν. Τα μέσα μιλούν για «super» ή «Godzilla» El Niño όταν το επεισόδιο είναι ισχυρό, αλλά ο WMO δεν χρησιμοποιεί τέτοιους όρους και κατατάσσει τα επεισόδια μόνο ως ασθενή, μέτρια, ισχυρά ή πολύ ισχυρά.

Τι δείχνει η πρόγνωση για τις καλλιέργειες το 2026

Πάνω απ' όλα, η φετινή σεζόν προμηνύεται ζεστή. Ο WMO περιμένει θερμοκρασίες πάνω από το κανονικό σχεδόν παντού από τον Ιούνιο ως τον Αύγουστο, κάτι που αυξάνει τον κίνδυνο θερμικής καταπόνησης και επιταχύνει την ξηρασία εκεί όπου λείπει και η βροχή. Στη βροχόπτωση τα σήματα αλλάζουν από περιοχή σε περιοχή, και τα περιφερειακά φόρουμ κλιματικών προγνώσεων έχουν αρχίσει να τα επισημαίνουν:

• Ευρύτερη περιοχή του Κέρατος της Αφρικής: Βροχή κάτω από το κανονικό είναι πιθανή σε μεγάλο μέρος του βόρειου Κέρατος, στις βροχές Ιουνίου-Σεπτεμβρίου, που είναι το κρίσιμο παράθυρο για την κύρια σεζόν.
• Νότια Ασία: Αναμένεται μουσώνας κάτω από τον μέσο όρο, με συνέπειες για το ρύζι και τις άλλες καλλιέργειες που εξαρτώνται από αυτόν.
• Κεντρική Αμερική και Καραϊβική: Ξηρότερες και θερμότερες συνθήκες απειλούν τη σπορά και το πρώτο φύτρωμα του καλαμποκιού και του ρυζιού, από την Κολομβία ως την Κεντρική Αμερική και την Καραϊβική.
• Δυτική Νότια Αμερική: Στη Βολιβία, στον Ισημερινό και στο Περού προβλέπεται βροχή πάνω από τον μέσο όρο, η άλλη όψη του ίδιου μοτίβου.
• Νότια Αφρική: Η σοδειά του 2025/2026 ήταν πάνω από τον μέσο όρο, η επόμενη όμως καλοκαιρινή καλλιεργητική περίοδος έχει υψηλό κίνδυνο θερμικής και ξηρικής καταπόνησης, καθώς εγκαθίσταται το El Niño.

Στο Σαχέλ και σε τμήματα της Δυτικής Αφρικής, η αξιολόγηση της ΕΕ δείχνει επίσης ξηρότερες από τον μέσο όρο συνθήκες στη Σενεγάλη, στη Γκάμπια, στη Γουινέα και στο νότιο Τσαντ, μέσα σε μια κατά τα άλλα μέτρια εικόνα για τον Κόλπο της Γουινέας.

Γιατί μπορεί να ανέβουν οι τιμές των τροφίμων φέτος

Βασικός παράγοντας που επηρεαζει τις τιμές δεν είναι μόνο τα μεταβαλλόμενα καιρικά φαινόμαι αλλά η αξιολόγηση της ΕΕ συνδέει την αύξηση των τιμών με την άνοδο στα καύσιμα και στα λιπάσματα με τον πόλεμο στο Ιράν. Η Κούβα μένει από ντίζελ, ενώ το κόστος των καυσίμων κορυφώνεται σε Βολιβία, Περού, Γουατεμάλα, Ονδούρα και Νικαράγουα. Η ξηρασία που ρίχνει τις αποδόσεις και η ακρίβεια στα εφόδια που ανεβάζει το κόστος κάθε στρέμματος πέφτουν μαζί την ίδια σεζόν.

Ανάλυση του προέδρου της Risilience, Andrew Coburn, που δημοσιεύτηκε από το Reuters, τοποθετεί τα πιθανά σοκ τιμών στο 10% ως 50% στα βασικά εμπορεύματα, με τις πιο εκτεθειμένες καλλιέργειες, ανάμεσά τους το ρύζι, το φοινικέλαιο, η ζάχαρη και ο καφές, να μπορούν να ανέβουν 50% ως 100% ή και περισσότερο. Η ίδια ανάλυση προειδοποιεί ότι οι κυβερνητικές αντιδράσεις μπορούν να μεγεθύνουν την κίνηση, καθώς μεγάλοι εξαγωγείς ρυζιού όπως η Ινδία, το Βιετνάμ και η Ταϊλάνδη έχουν περιορίσει αποστολές σε περασμένες ελλείψεις, για να προστατέψουν την εγχώρια προσφορά. Δεν πρόκειται για προβλέψεις αλλά για σενάρια, που δείχνουν πάντως πώς ένα μέτριο καιρικό επεισόδιο μπορεί να ακριβύνει τελικά το καλάθι του σούπερ μάρκετ. Ο ακραίος καιρός είναι ήδη ένας από τους βασικούς παράγοντες της οξείας επισιτιστικής ανασφάλειας που παρακολουθεί ο FAO.

Η ζέστη μεγαλώνει τον κίνδυνο για καλλιέργειες και ζώα

Οι θερμοκρασίες πάνω από το κανονικό χτυπούν τα ζώα το ίδιο άμεσα με τις καλλιέργειες. Τα βοοειδή, τα πουλερικά και οι χοίροι αντέχουν το καθένα μέσα σε ένα ορισμένο εύρος θερμοκρασίας, και μόλις ο αέρας το ξεπεράσει, σπαταλούν ενέργεια για να δροσιστούν αντί να μεγαλώσουν ή να δώσουν γάλα. Πιο ευαίσθητες απ' όλα είναι οι γαλακτοπαραγωγές αγελάδες. Όταν ο δείκτης θερμοκρασίας-υγρασίας ξεπεράσει περίπου το 68, πέφτουν μαζί η κατανάλωση τροφής και η γαλακτοπαραγωγή, όπως εξηγούμε στον οδηγό μας για τη μείωση της θερμικής καταπόνησης στις γαλακτοπαραγωγές αγελάδες. Οι ίδιες περίοδοι ξηρασίας που χτυπούν τις καλλιέργειες ανεβάζουν και τις τιμές των ζωοτροφών και στερεύουν τους βοσκότοπους, οπότε το κόστος της διατροφής των ζώων ανεβαίνει μαζί με τη ζέστη.

Γιατί το βάρος μπορεί να πέσει στο 2027

Η επίδραση του El Niño στην παγκόσμια θερμοκρασία είναι συνήθως ισχυρότερη τον δεύτερο χρόνο, οπότε οι βαρύτερες συνέπειες ενός επεισοδίου του 2026 μπορεί να πέσουν μέσα στο 2027. Η δεκαετής πρόγνωση του WMO δίνει 86% πιθανότητα να σπάσει το ρεκόρ ετήσιας θερμοκρασίας τουλάχιστον μία χρονιά στο διάστημα 2026-2030, και 91% πιθανότητα τουλάχιστον μία χρονιά να ξεπεράσει τον 1,5 °C πάνω από το προβιομηχανικό επίπεδο, με τις συνθήκες El Niño να ευνοούνται ως το παράθυρο 2027-2028. Οι επιπτώσεις σε καλλιέργειες και τιμές μπορεί να κρατήσουν και σε δεύτερη καλλιεργητική περίοδο, καθώς ξαναχτίζονται τα αποθέματα και προσαρμόζονται οι εφοδιαστικές αλυσίδες. Σε ένα θετικό σημείο για ορισμένες περιοχές, το El Niño τείνει να περιορίζει τους κυκλώνες στον Ατλαντικό, και οι μετεωρολόγοι προβλέπουν περίοδο κάτω από το κανονικό στον Ατλαντικό.

Τι μπορούν να κάνουν τώρα αγρότες και επιχειρήσεις τροφίμων

Σε αντίθεση με τα περισσότερα καιρικά φαινόμενα, το El Niño προαναγγέλλεται μήνες νωρίτερα, κι αυτό αφήνει χρόνο για κινήσεις. Μερικές από αυτές μειώνουν την έκθεση φέτος:

• Αξιοποιήστε τον χρόνο προειδοποίησης: Δείτε το τελευταίο δελτίο του WMO και της εθνικής σας υπηρεσίας πριν κλείσετε τις ημερομηνίες σποράς, και μετακινήστε το ημερολόγιο αν το σήμα για υγρό ή ξηρό καιρό είναι ισχυρό στην περιοχή σας.
• Διαλέξτε καλλιέργεια ανάλογα με την πρόγνωση: Σε περιοχές που απειλούνται από ξηρασία, οι ποικιλίες ανθεκτικές στην ξηρασία και μικρού βιολογικού κύκλου μειώνουν τον κίνδυνο να χαθεί όλη η σοδειά. Η επισκόπησή μας για τις ανθεκτικές στο κλίμα καλλιέργειες και τη βελτίωσή τους καλύπτει τα χαρακτηριστικά που αξίζει να αναζητήσετε.
• Διαχειριστείτε νωρίς το νερό: Με αποδοτικά συστήματα όπως η στάγδην άρδευση, το λίγο νερό αποδίδει πολύ περισσότερα, και οι τεχνικές εξοικονόμησης που εφαρμόζονται στην ξηρή Αφρική είναι άμεσα χρήσιμες εκεί όπου προβλέπεται λιγότερη βροχή.
• Προετοιμαστείτε για τον κίνδυνο: Εργαλεία όπως η ασφάλιση καλλιεργειών και τα προθεσμιακά συμβόλαια βοηθούν να απορροφηθεί μια ασταθής σεζόν, όπως συζητάμε στο άρθρο μας για τη γεωργία και τον κίνδυνο.
• Προστατέψτε τα ζώα: Σκιά, αερισμός, καθαρό νερό και προσαρμοσμένη διατροφή απαλύνουν τη θερμική καταπόνηση στους πιο ζεστούς μήνες.

Οι μεγάλοι αγοραστές έχουν ήδη αρχίσει να κινούνται. Η ανάλυση του Reuters αναφέρει ότι η Nestlé μοιράζει σε αγροτικούς συνεταιρισμούς ένα δοκιμασμένο μείγμα ποικιλιών καφέ robusta ανθεκτικών στην ξηρασία, και ότι η Unilever δοκιμάζει αναγεννητικές πρακτικές σε εκτεθειμένες εφοδιαστικές αλυσίδες σε έντεκα χώρες, και τα δύο με στόχο σταθερότερες αποδόσεις υπό πίεση.

Ο χρόνος προειδοποίησης είναι υπαρκτός, και ένα μέτριο επεισόδιο δεν είναι ανάγκη να γίνει κρίση. Ο κρίσιμος κίνδυνος φέτος είναι ο συγχρονισμός, να χτυπήσει η ξηρασία πολλές περιοχές μαζί, πάνω σε ένα κόστος καυσίμων και λιπασμάτων που είναι ήδη υψηλό, με τις βαρύτερες επιπτώσεις της ζέστης να περνούν πιθανότατα στο 2027.

Πηγές

• World Meteorological Organization, 2026, Prepare for El Niño (press release, 2 June 2026).
• World Meteorological Organization, 2026, El Niño/La Niña Update (May 2026).
• World Meteorological Organization, 2026, Global Annual to Decadal Climate Update 2026-2035.
• Joint Research Centre, European Commission, 2026, Anomaly Hotspots of Agricultural Production (ASAP), May 2026 assessment.
• Food and Agriculture Organization of the United Nations, 2025, The State of Food Security and Nutrition in the World 2025.
• Coburn, A., 2026, "Super" El Niño could trigger a global food price shock (commentary), Reuters, Ethical Corporation.

ΣΥΝΟΨΗ ΒΕΛΤΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ

META DESCRIPTION

URL SLUG

/el-nino-2026-kalliergeies-times-trofimon