Kolza Ekim Rehberi: Toprak Gereksinimleri, Tohumlama Oranları ve En Uygun Ekim Zamanı

Kolza Toprak Hazırlığı, Toprak ve Tohumlama Gereksinimleri

Kolzanın başarılı bir şekilde yetiştirilmesi ve bitkilerin verim potansiyeline ulaşabilmesi için, çiftçi, tohum çimlenmesini ve bitki kurulmasını etkileyen faktörleri bilmeli ve kontrol etmelidir.

Kolzanın Ekim Zamanı ve Toprak Gereksinimleri

Kolza, iyi drenajı olan birçok toprakta iyi yetişir, çünkü suya karşı hassastır ve su baskınına duyarlıdır. Ancak, kabuklanmayan sıkışmamış killi-tınlı topraklarda daha iyi gelişir. Özellikle kuraklık ve sıcaklık stresi riski yüksek bölgelerde kumlu topraklardan kaçınılmalıdır. Kolza, pH 5,5 ile 8,3 arasında olan topraklarda başarılı bir şekilde yetişebilir. Asidik topraklar (pH 5,5’in altında) besin alımı ve kök sağlığını sağlamak için düzeltilmelidir.

Kolza tuzlu topraklara toleranslıdır ve bu nedenle yeni drene edilmiş bentlerde ekim için iyi bir seçimdir (1, 2). Derin ve yaygın kök sistemi (1-1,20 m veya 3,3-4 ft) nedeniyle derin topraklar tercih edilmelidir. Kolza, mısır ve buğday gibi ürünlerde kullanılan bazı yaygın geniş yapraklı herbisitlere (sulfonilüre, ALS inhibitörleri vb.) çok hassastır. Kolza ekimi planlanan bir tarlada, özellikle uzun etkili ürünler kullanıldıysa, önceki üründe bu tür kimyasallardan kaçınılmalıdır (3). Ayrıca, mümkünse, hastalık ve zararlı birikimini azaltmak için son 2-3 yıldır kışlık baklagiller, kolza veya diğer Brassica türleri ekilmiş tarlalardan kaçınılmalıdır.

Kolza Ne Zaman Ekilmeli?

Kolza, serin mevsim bitkisi olmasına rağmen küçük tahıllar kadar soğuğa dayanıklı değildir. Bu nedenle, özellikle kışlık kolzada ekim zamanı kritik öneme sahiptir ve bitkinin kış boyunca verimliliğini ve hayatta kalmasını etkiler. Bahar kolzası için de, yüksek yaz sıcaklıkları ve erken sonbahar donları önemlidir. Bitkiler, çimlenmeden rozet oluşumuna kadar -2 ila -3 °C’ye (-28 ila -26 °F) kadar hassastır. Tohumlar, sıcaklık 5 °C’nin (41 °F) üzerine çıktığında çimlenebilir; optimum sıcaklık 10 °C’dir (50 °F). Rozetler genellikle düşük sıcaklıklara dayanıklıdır (yaklaşık -15 °C veya 5 °F). Bu nedenle, çiftçinin hedefi, yaz sonu veya erken sonbaharda ekim yaparak, bitkilerinin ilk öldürücü don ( -3,8 °C veya 25 °F’nin altında) öncesinde rozet aşamasına ulaşmasını sağlamaktır (4, 2).

Ayrıca, büyük ve iyi oluşmuş taç yapısına sahip bitkiler (6-8 gerçek yaprak ve 6-10 inç veya 15-25,5 cm örtü yüksekliği) soğuk mevsimde aşırı sıcaklıklara karşı daha dayanıklıdır (5, 3). Ancak çok erken ekim (ör. kuzey yarımkürede Temmuz) bitkilerin kış öncesi çiçek açmasına ve don hassasiyetinin artmasına neden olabilir. Bahar kolzası için erken-orta bahar ekimi (Mart sonu, Nisan başı) geç bahara kıyasla daha yüksek verim sağlar.

Toprak Hazırlığı ve Ekim

Kolza, doğrudan ekim veya geleneksel sürüm sistemlerinde yetiştirilebilir. Geleneksel sürüm sisteminde, çiftçi ekimden önce tarlayı 2-3 kez sürüp ardından tırmıklayabilir. Toprak rahatsızlığını azaltmak için tek seferlik sığ sürüm (10-13 cm) tercih edilebilir. Minimum sürüm gibi koruma amaçlı yöntemler, toprak nemini korur ve erozyonu azaltır. Bu yöntemler, drenajı zayıf veya organik maddece zengin alanlarda özellikle avantajlıdır, çünkü aşırı sürüm toprak sıkışması ve nem kaybına yol açabilir. Soğuk iklimlerde bahar sürümü, toprağı ısıtıp kurutmaya odaklanmalı, erozyona neden olabilecek artıkların kaldırılmasından kaçınılmalıdır.

Çiftçilere, toprak çok ıslakken tarlaya girmemeleri önerilir, ancak çok kuru bir tohum yatağına da ekim yapmamaları gerekir (gerekirse sulama yapılabilir). Tohum küçük olduğu için tohum yatağı ince, topaksız olmalıdır. Özellikle yağış öncesi toprağın çok parçalanmasından kaçının, aksi takdirde toprak kabuğu oluşabilir ve bitki çıkışı başarısız olabilir (6, 7).

Kolza Tohum Oranı ve Ekim Yoğunluğu

Tohumlama oranı, tohum canlılığı, çimlenme oranı, ekim stratejisi (sıraya veya serpiştirme) ve çeşit türüne (hibrit veya açık tozlaşan) bağlı olarak değişir.

Genel olarak, önerilen tohumlama oranı:

Sıraya ekimde (dijital ekim) 3-6 lb/acre veya 3,4-6,7 kg/ha (acre başına 600.000 tohum veya ha başına 1.482.000 tohum)
Serpiştirme ekiminde 6,5-8 lb/acre (7,3-9 kg/ha)

Arjantin tipi kolza, Polonya tipi kolzaya göre daha yüksek tohum oranı gerektirir.

Açık tozlaşan çeşitlerin tohumları genellikle hibritlerden daha küçüktür (100.000-150.000 tohum/lb vs. 60.000-100.000 tohum/lb; veya 220.000-330.000 tohum/kg vs. 132.000-220.000 tohum/kg) (8). Bu durum göz önünde bulundurularak gerekirse tohum oranı ayarlanmalıdır. Hibritler, düşük tohumlama oranlarında (175.000-250.000 tohum/acre veya 432.250-617.000 tohum/ha) ekonomik olarak kabul edilebilir verim verebilir. Açık tozlaşan çeşitlerde 225.000 bitki/acre (495.000 bitki/ha) altında tohumlama, nihai verimi önemli ölçüde düşürür. Bazı bölgelerde, 8-12 günlük fidelerin dikimi tercih edilebilir. Bu durumda, 15 cm çap ve 20,3-25,4 cm derinliğinde küçük dikim çukurları açılır ve bitki mesafesi 30x30 cm’den 75x75 cm’ye kadar olabilir (6).

İyi bir verim için sezon boyunca 5-12 bitki/ft² (54-130 bitki/m²) gerekir. Ancak, 2-5 bitki/ft² (22-54 bitki/m²) ile de kabul edilebilir tohum üretimi sağlanabilir; boş alan verimi telafi edebilir. Bu nedenle, zararlı bir olay (ör. don) sonrası bitki popülasyonu dikkatle değerlendirilmelidir (9, 8).

Çiftçiler, tohumları genellikle 0,5-1 inç (2-2,5 cm) derinliğe, sıkı ve nemli tohum yatağına ekerler. Ayrıca, genellikle tahıl ekim makinesiyle ekim yapılır; sıra arası mesafe 15,5-35,5 cm (6-14 inç) olabilir. Pek çok çiftçi daha yakın mesafeleri tercih eder (18-25,5 cm veya 7-10 inç) (10, 5). Optimum ekim hızı saatte 5 mildir. Elverişli koşullarda, fideler ekimden 4-10 gün sonra çıkar. Bazı durumlarda, 3-4 hafta sonra seyreltme gerekebilir (15 ft² altında veya 162 bitki/m²) (11).