Η φακή (Lens culinaris) είναι ένα ψυχανθές που ευδοκιμεί σε δροσερά κλίματα και ημιξηρικές περιοχές. Η επιτυχής καλλιέργειά της εξαρτάται από τον στρατηγικό σχεδιασμό, την κατανόηση των εδαφικών του απαιτήσεων και την κατάλληλη προετοιμασία του εδάφους πριν από τη φύτευση.
Εδαφικές απαιτήσεις της φακής
Οι φακές ευδοκιμούν σε καλά αποστραγγιζόμενα, βαθιά εδάφη με pH που κυμαίνεται από 6,0 έως 8,0. Ωστόσο, μπορούν να ανεχθούν ελαφρώς όξινα εδάφη με pH 5,5 και ακόμη και αλκαλικά εδάφη με pH έως 8,2. Οι φακές είναι ευαίσθητες σε εδάφη πού έχουν την τάση να πλημμυρίζουν, γεγονός που οδηγεί σε ασθένειες των ριζών, σήψεις και κακή συνολική υγεία των φυτών. Η φακή επίσης παρουσιάζει ανεκτικότητα σε εδάφη με μέτρια αλατότητα και έτσι είναι κατάλληλη για αγρούς όπου άλλες καλλιέργειες μπορεί να δυσκολευτούν. Ωστόσο, τα πολύ αλατούχα εδάφη θα πρέπει να αποφεύγονται, καθώς σε αυτά οι φακές δεν αποδίδουν καλά.
Οι φακές γενικά δεν έχουν μεγάλες απαιτήσεις σε θρεπτικά συστατικά. Είναι πιο απαιτητικές στο στάδιο της πρώιμης ανάπτυξης για την ενίσχυση της αζωτοδέσμευσης. Εξαρτώνται κυρίως από τον φώσφορο (P) για την ανάπτυξη των ριζών και των αζωτοδεσμευτικών φυματίων. To κάλιο (Κ) είναι επίσης απαραίτητο για την συνολική ευρωστία των φυτών. Παρόλο που οι φακές χρειάζονται αρκετό κάλιο, τα περισσότερα εδάφη παρέχουν επαρκείς ποσότητες. Σε αμμώδη εδάφη μπορεί να εμφανιστούν τροφοπενίες καλίου, όποτε μπορεί να χρειαστούν εστιασμένες εφαρμόγες λιπάσματος για την ενίσχυση της βλάστησης.
Προετοιμασία εδάφους
Επιλογή τοποθεσίας
Η επιλογή του αγρού είναι σημαντική για την επιτυχημένη καλλιέργεια φακής.
Ιδανικά, η φακή θα πρέπει να διαδέχεται δημητριακά ή καλλιέργειες όπως η κανόλα, ο αρακάς ή η φάβα σε ένα πρόγραμμα αμειψισποράς. Η εναλλαγή συμβάλλει στη μείωση της εμφάνισης ασθενειών που προσβάλλουν τα δημητριακά, καθώς οι φακές δεν αποτελούν ξενιστή για τα κοινά παθογόνα των δημητριακών. Ωστόσο, οι παραγωγοί θα πρέπει να είναι προσεκτικοί με την καλλιέργεια σε αγρούς όπου έχουν εμφανιστεί προσβολές Σκληρωτίνιας ή Ασκοχύτωσης, καθώς και οι φακές είναι ευαίσθητες σε αυτές. Καλό είναι να αποφεύγονται χωράφια με υψηλές συγκεντρώσεις υπολειμμάτων ζιζανιοκτόνων, ιδίως ζιζανιοκτόνα που δρουν και επηρεάζουν στο ορμονικό σύστημα των φυτών και που δρουν ως αναστολείς των ενζύμων ALS, PPO και HPPD. Τα υπολείμματα από αυτά τα ζιζανιοκτόνα μπορεί να επηρεάσουν αρνητικά την ανάπτυξη της φακής.
Άροση και προετοιμασία σποροκλίνης
Η προετοιμασία του εδάφους αρχίζει με το αφράτεμα της σποροκλίνης, που πρέπει να είναι απαλλαγμένη από αδιάσπαστα συσσωματώματα χώματος και μεγάλες πέτρες. Οι φακές χρειάζονται ένα καθαρό χωράφι με ελάχιστο ανταγωνισμό από ζιζάνια, καθώς είναι ιδιαίτερα ευάλωτες στον ανταγωνισμό ιδίως στα πρώτα στάδια ανάπτυξης.
Τα υπολείμματα από την προηγούμενη καλλιέργεια σιτηρών μπορεί να χρησιμεύσουν ως στήριγμα, βοηθώντας τις φακές να αναπτυχθούν σε πιο όρθια θέση, διευκολύνοντας έτσι την συγκομιδή αργότερα. Συνιστάται το κυλίνδρισμα μετά τη σπορά για την δημιουργία μιας ομαλής επιφάνειας που επίσης θα διευκολύνει τη συγκομιδή αλλά και εξασφαλίζει την καλή επαφή του σπόρου με το έδαφος.
Φύτευση Φακής
Πότε είναι η κατάλληλη εποχής για τη φύτευση της φακής;
Ο σωστός προγραμματισμός είναι απαραίτητος στη φύτευση της φακής. Οι φακές είναι καλύτερο να φυτεύονται νωρίς την άνοιξη όταν η θερμοκρασία του εδάφους είναι κοντά στους 5°C. Έτσι εξασφαλίζουμε ότι η καλλιέργεια θα έχει εγκατασταθεί και αναπτυχθεί επαρκώς ώστε να αντέξει τον ζεστό καλοκαιρινό καιρό. Ωστόσο αν η φύτευση γίνει πολύ νωρίς, τα φυτάρια μπορεί να εκτεθούν σε παγετούς, αν και οι φακές μπορούν να αντέξουν σε θερμοκρασίες έως -2°C. Αν ο κεντρικός βλαστός τραυματιστεί από παγετό, τα φυτά μπορούν να ανακάμψουν βλασταίνοντας από τους πλάγιους βλαστούς, αν και αυτό μπορεί να καθυστερήσει την ωρίμανση του φυτού. Σε περιοχές με υψηλότερη υγρασία η σπορά μπορεί να γίνει και αργότερα χωρίς απώλειες στην απόδοση, αλλά σε ξηρότερα κλίματα η πρώιμη φύτευση είναι σημαντική για να μπορέσουν τα φυτά να αξιοποιήσουν καλύτερα το διαθέσιμο νερό πριν τη ξηρή περίοδο. Σε περιοχές με ήπιους χειμώνες (Νότια Ελλάδα), η σπορά μπορεί να γίνει και το φθινόπωρο.
Βάθος σποράς και ποσότητα σπόρου
Το ιδανικό βάθος σποράς είναι μεταξύ 2,5 και 5 εκατοστών (αρκετά βαθύ ώστε να βοηθά τον σπόρο να έχει πρόσβαση σε υγρασία, αλλά όχι πολύ βαθύ ώστε να μην καθυστερήσει η βλάστηση). Πιο ρηχή σπορά μπορεί να προκαλέσει προβλήματα αν εφαρμόζονται ζιζανιοκτόνα, ενώ βαθύτερη σπορά μπορεί να οδηγήσει σε καθυστερημένη και ανομοιόμορφη βλάστηση. Η ποσότητα σπόρου κυμαίνεται απο 3,5 έως 6,25 kg/στρέμμα, ανάλογα με το μέγεθος και την κατηγορία του σπόρου. Είναι σημαντικό να προσαρμόζετε την ποσότητα σπόρου ανάλογα με την πυκνότητα φύτευσης που επιθυμείτε. Η ποσότητα που αναφέρθηκε αντιστοιχεί περίπου σε 108 έως 196 φυτά/m². H σωστη βαθμονόμηση (καλιμπράρισμα) του εξοπλισμού σποράς (σπαρτικές μηχανές) είναι απαραίτητη για την επίτευξη ομοιόμορφου βάθους σποράς για την καλή ανάπτυξη των φυτών.
Αποστάσεις Φύτευσης για τη φακή
Οι αποστάσεις μεταξύ των γραμμών μπορεί να διαφέρουν αρκετά από χωράφι σε χωράφι. Οι αποστάσεις μεταξύ των γραμμών συνήθως κυμαίνονται από 15 έως 30,5 cm. Σε πιο πθκνές φυτεύσεις, το κλείσιμο των γραμμών γίνεται πιο γρήγορα, ενισχύοντας την καταστολή των ζιζανίων λόγω σκίασης.
Μάθετε περισσότερα για την καλλιέργεια φακής
15 Ενδιαφέρουσες Πληροφορίες για τις Φακές
Φακή: Διατροφική αξία και οφέλη για την υγεία
Πηγές
- https://grdc.com.au/__data/assets/pdf_file/0020/243281/GRDC-GrowNotes-Lentil-Southern.pdf
- https://plants.usda.gov/DocumentLibrary/plantguide/pdf/pg_lecu2.pdf
- https://saskpulse.com/resources/growing-lentils-under-irrigation/#:~:text=The%20research%20shows%20that%20lentils,and%20the%20rate%20of%20evaporation
- https://plants.usda.gov/DocumentLibrary/plantguide/pdf/pg_lecu2.pdf
