Από τον Ιανουάριο του 2020 ως τον Σεπτέμβριο του 2026 οι τιμές καταναλωτή για τα τρόφιμα στην ΕΕ ανέβηκαν 36,9% συνολικά, περισσότερο από τον δείκτη τιμών τροφίμων του FAO, που ανέβηκε 32,7%, όμως οι δύο σειρές κινήθηκαν με πολύ διαφορετικό ρυθμό, σύμφωνα με ανάλυση του Wikifarmer στα στοιχεία του FAO και της Eurostat. Ο δείκτης του FAO κορυφώθηκε τον Μάρτιο του 2022 και τον Σεπτέμβριο του 2026 ήταν 15,1% χαμηλότερος, ενώ οι τιμές των τροφίμων στην ΕΕ συνέχισαν να ανεβαίνουν ως τον Απρίλιο του 2026. Από το 2007, μια μεταβολή 10% στον δείκτη του FAO συνδέεται με μεταβολή μόλις 0,6% ως 2,3% στις τιμές τροφίμων της ΕΕ μέσα σε 18 μήνες, ανάλογα με την περίοδο και τη μέθοδο, με τη στενότερη σχέση να εμφανίζεται 10 ως 12 μήνες αργότερα.
Οι τιμές τροφίμων στην ΕΕ ανέβηκαν περισσότερο από τον δείκτη του FAO από το 2020
Ο δείκτης τιμών τροφίμων του FAO, που παρακολουθεί τις διεθνείς τιμές σιτηρών, φυτικών ελαίων, γαλακτοκομικών, κρέατος και ζάχαρης, έφτασε τον Μάρτιο του 2022 στις 160,2 μονάδες, το υψηλότερο επίπεδο της σειράς, και τον Σεπτέμβριο του 2026 ήταν 136,0 μονάδες (FAO). Ο εναρμονισμένος δείκτης τιμών καταναλωτή για τα τρόφιμα στην ΕΕ των 27 συνέχισε αντίθετα να ανεβαίνει και μετά το 2022, έφτασε στο υψηλότερο σημείο του τον Απρίλιο του 2026 και τον Σεπτέμβριο ήταν μόλις 1,1% κάτω από αυτό (Eurostat).
Ο δείκτης του FAO και ο δείκτης τιμών καταναλωτή για τα τρόφιμα στην ΕΕ, με τον Ιανουάριο του 2020 ίσο με 100. Πηγή: ανάλυση του Wikifarmer στα στοιχεία του FAO και της Eurostat.
Με τον Ιανουάριο του 2020 ως βάση, ο δείκτης του FAO βρισκόταν τον Σεπτέμβριο του 2026 στις 132,7 μονάδες και οι τιμές τροφίμων στην ΕΕ στις 136,9, οπότε οι τιμές στην ΕΕ κράτησαν σχεδόν όλη την άνοδο της περιόδου ενώ ο δείκτης του FAO έχασε μεγάλο μέρος της.
Η ετήσια άνοδος κορυφώθηκε στην ΕΕ 22 μήνες μετά τον FAO
Η ετήσια μεταβολή του δείκτη του FAO έφτασε το 40,8% τον Μάιο του 2021, ενώ η ετήσια μεταβολή των τιμών τροφίμων στην ΕΕ κορυφώθηκε στο 19,6% τον Μάρτιο του 2023, 22 μήνες αργότερα. Η απόσταση δεν είναι σταθερή από κύκλο σε κύκλο, αφού το 2008 η ετήσια άνοδος του FAO κορυφώθηκε στο 63,2% τον Μάρτιο και της ΕΕ στο 7,9% τον Ιούλιο, τέσσερις μήνες αργότερα, ενώ το 2011 η κορύφωση στην ΕΕ, στο 3,9% τον Μάιο, ήρθε έναν μήνα πριν από την κορύφωση του FAO, στο 40,5% τον Ιούνιο.
Μόνο ένα μικρό μέρος της μεταβολής του FAO εμφανίζεται στις τιμές της ΕΕ
Στα μηνιαία στοιχεία από το 2007, μια μεταβολή 10% στον δείκτη του FAO συνδέεται με αθροιστική μεταβολή περίπου 0,6% ως 2,3% στις τιμές τροφίμων της ΕΕ μέσα στους επόμενους 18 μήνες, ανάλογα με την περίοδο, τα όρια της περιόδου και την προσαρμογή για την εποχικότητα των τιμών. Η συσχέτιση των δύο δεικτών είναι στενότερη με καθυστέρηση 10 μηνών την περίοδο 2007 ως 2019 και 12 μηνών από το 2020.
Η σχέση αυτή είναι αδύναμη και στατιστικά ασταθής. Οι έλεγχοι κατά Granger, που εξετάζουν αν οι προηγούμενες τιμές του FAO βοηθούν να προβλεφθούν οι τιμές στην ΕΕ, δίνουν οριακά σημαντικό αποτέλεσμα μόνο με 12 μήνες καθυστέρησης και όχι με 3 ή 6, ενώ από το 2000 ως το 2006 δεν εμφανίζεται καμία σταθερή σχέση. Οι μεταβολές του δείκτη του FAO συνδέονται έτσι μόνο με ένα μικρό μέρος των μεταβολών των τιμών τροφίμων στην ΕΕ.
Ο δείκτης του FAO μετρά διεθνείς τιμές πρώτων υλών
Ο δείκτης του FAO είναι ο μέσος όρος πέντε δεικτών τιμών ομάδων προϊόντων, σταθμισμένος με τα μέσα μερίδια εξαγωγών κάθε ομάδας την περίοδο 2014 ως 2016, και αντιδρά γρήγορα σε γεγονότα όπως μια κακή σοδειά, όπως όταν μια ξηρασία σε μία μεγάλη χώρα εξαγωγής ακριβαίνει το σιτάρι παντού. Ο δείκτης τιμών καταναλωτή της Eurostat μετρά αντίθετα την τιμή που πληρώνουν τα νοικοκυριά για όλα τα τρόφιμα, από το ψωμί ως τα φρέσκα λαχανικά, και η τιμή αυτή περιλαμβάνει και κόστη πέρα από την πρώτη ύλη, όπως η μεταποίηση, η συσκευασία, η μεταφορά και η λιανική. Τα στοιχεία δείχνουν πόσο κινούνται μαζί οι δύο δείκτες, όχι ποιο κόστος εξηγεί τη διαφορά.
Η φετινή άνοδος του FAO δεν φαίνεται στις τιμές της ΕΕ ως τον Σεπτέμβριο
Τον Σεπτέμβριο του 2026 ο δείκτης του FAO ήταν στο υψηλότερο επίπεδο από τα τέλη του 2022 και 5,8% υψηλότερος από έναν χρόνο νωρίτερα, ενώ οι τιμές τροφίμων στην ΕΕ ήταν μόλις 0,6% υψηλότερες. Με βάση τις καθυστερήσεις των προηγούμενων ετών, ένα μέρος της φετινής ανόδου του FAO θα μπορούσε να φανεί στις τιμές τροφίμων της ΕΕ μέσα στο 2027, όμως η σχέση είναι αδύναμη και δεν αποτελεί πρόβλεψη. Ο επόμενος δείκτης του FAO δημοσιεύεται στις 6 Νοεμβρίου 2026.
Συχνές ερωτήσεις
Τι είναι ο δείκτης τιμών τροφίμων του FAO; Είναι ένας μηνιαίος δείκτης των διεθνών τιμών πέντε ομάδων τροφίμων, των σιτηρών, των φυτικών ελαίων, των γαλακτοκομικών, του κρέατος και της ζάχαρης, με βάση την περίοδο 2014 ως 2016. Τον Σεπτέμβριο του 2026 ήταν 136,0 μονάδες.
Πόσο γρήγορα φτάνουν οι διεθνείς τιμές τροφίμων στο ράφι της ΕΕ; Η στενότερη σχέση εμφανίζεται με καθυστέρηση 10 ως 12 μηνών. Στον κύκλο του 2021 ως 2023 η ετήσια άνοδος κορυφώθηκε στην ΕΕ 22 μήνες μετά τον FAO.
Πόσο από μια διεθνή ανατίμηση περνά στις τιμές της ΕΕ; Μικρό μέρος, περίπου 0,6% ως 2,3% για κάθε 10% μεταβολή του δείκτη του FAO μέσα σε 18 μήνες, ανάλογα με την περίοδο και τη μέθοδο. Η σχέση είναι αδύναμη και αλλάζει από περίοδο σε περίοδο.
Γιατί οι τιμές τροφίμων στην ΕΕ δεν έπεσαν μαζί με τον δείκτη του FAO; Τα στοιχεία δεν δείχνουν την αιτία. Η τιμή καταναλωτή περιλαμβάνει και μεταποίηση, συσκευασία, μεταφορά και λιανική, ενώ ο δείκτης του FAO μετρά μόνο διεθνείς τιμές πρώτων υλών.
Θα ανεβούν οι τιμές τροφίμων στην ΕΕ μετά τη φετινή άνοδο του FAO; Αν ισχύσει η σχέση των προηγούμενων ετών, μέρος της ανόδου μπορεί να φανεί μέσα στο 2027, αλλά η σχέση είναι αδύναμη και δεν επιτρέπει πρόβλεψη.
Σημαντικές σημειώσεις
Η ανάλυση είναι του Wikifarmer, με βάση τον μηνιαίο δείκτη τιμών τροφίμων του FAO (ονομαστικός, 2014-2016 = 100) και τον εναρμονισμένο δείκτη τιμών καταναλωτή της Eurostat για τα τρόφιμα στην ΕΕ των 27 (COICOP 2018, κωδικός CP011, 2015 = 100), από τον Δεκέμβριο του 1999 ως τον Σεπτέμβριο του 2026. Οι σχέσεις υπολογίστηκαν στις μηνιαίες λογαριθμικές μεταβολές, με συσχετίσεις για καθυστερήσεις 0 ως 18 μηνών, ελέγχους αιτιότητας κατά Granger με 3, 6 και 12 μήνες και ένα υπόδειγμα κατανεμημένων υστερήσεων 18 μηνών, χωριστά για τις περιόδους 2000 ως 2006, 2007 ως 2019 και από το 2020. Οι αθροιστικές μεταβολές ελέγχθηκαν με διαφορετικά όρια περιόδων και με προσαρμογή για την εποχικότητα, και το εύρος 0,6% ως 2,3% καλύπτει όλες αυτές τις εκδοχές. Ο δείκτης του FAO βασίζεται σε τιμές σε δολάρια και δεν προσαρμόστηκε στη συναλλαγματική ισοτιμία με το ευρώ. Οι ετήσιες μεταβολές του κειμένου είναι απλές ποσοστιαίες μεταβολές. Τα στοιχεία δείχνουν συσχέτιση και όχι αιτία.
Πηγές
- FAO. (2026). FAO Food Price Index. Food and Agriculture Organization of the United Nations.
- Eurostat. (2026). Harmonised Indices of Consumer Prices (HICP), βάση δεδομένων. Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
