Yaban Mersini Zararlıları, Hastalıkları ve Yabancı Ot Yönetimi

Temiz bir tarlada kurulmuş, sağlıklı fidanlarla tesis edilmiş ve yeterli su, besin ve havalandırma ile güçlü şekilde yetiştirilen bir yaban mersini plantasyonu, büyük olasılıkla zararlılar ve hastalıklar nedeniyle ciddi sorun yaşamaz. Ancak, üreticinin risklerin farkında olması, önleyici tedbirler alması ve bölgesel otoritelerin ve ziraat mühendislerinin yönlendirmelerine uyması gerekir.

Yaban mersinindeki en önemli zararlılar hangileridir?

Yaban mersinlerine saldırabilecek en yaygın böcekler şunlardır: Yaban mersini pire böceği, Japon böcekleri, yaban mersini sineği, yaban mersini uç kurdu, benekli kanatlı drosophila, yaprak bitleri, thripsler ve akarlar.

Yaban mersini pire böceği (Altica sylvia Malloch) yumurtalarını yaprağın her iki yüzeyine bırakır. Erginler ilkbaharda ortaya çıkar ve tüm larva dönemlerinde yaban mersini yapraklarıyla beslenir. Zararlı yoğun olarak bulunduğunda, genellikle çiçeklenme döneminde, yaprak dökülmesine ve ürün kaybına yol açabilir. Bunun önüne geçmek için üretici, bitkilerini ilkbahar sonundan yaz ortasına kadar dikkatle gözlemlemelidir. Bunun için böcek süpürme ağı kullanılabilir ve bitkilerin tepe kısmından örnekler alınabilir. 5 hektarlık (12 dönüm) bir alanda en az 3 örnek alınmalıdır. Eğer örnek başına 75 ila 125’ten fazla pire böceği (ergin veya larva) bulunursa (eylem eşiği), bir mücadele yöntemi uygulanmalıdır. Tozlayıcılara zarar vermeyecek en uygun insektisiti seçmek için yerel lisanslı ziraat mühendisine danışmak en doğru yöntemdir.

Japon böcekleri veya beyaz tel kurtları (Phyllophaga spp. veya Popillia japonica) geniş bir konukçu listesine sahiptir (örneğin gül, üzüm, elma, soya vb.) ve kontrol edilmediğinde yaban mersininde ciddi zarara ve verim kaybına neden olabilir. Hem larvalar hem de erginler yapraklarla beslenirken, larvalar kökleri, erginler ise meyveleri (meyve kabuğunu) yiyebilir. Özellikle kumlu topraklarda yetişen genç bitkilerde daha fazla sorun gözlenir. Erginler ilkbahar sonu–yaz başında topraktan çıkarak aktif hale gelir. Tarlayı düzenli kontrol etmek ve kök çevresinde solma veya ölü bitki gözlenip gözlenmediğini kontrol etmek gerekir. Belirli bir eylem eşiği bulunmamakla birlikte, az sayıda böcek bile bitkilere zarar verebilir. Kültürel önlemler (yabancı ot temizliği, çapa, malçlama), kitle tuzaklama, biyolojik (doğal düşmanlar) ve kimyasal mücadele yöntemleri uygulanabilir. Eğer önleyici insektisit kullanılacaksa (bulaşık tarlalarda), yumurta bırakmadan önce (yaz başında) kök çevresine uygulanabilir.

Kuşlar yaban mersini için ciddi bir sorun olabilir; yaz ve sonbaharda meyveleri yiyerek küçük bir tarladaki tüm ürünün kısa sürede yok olmasına neden olabilir. Bunun için meyveler olgunlaşmaya başladığında, çalıları kaplayan ya da iskelet üzerine gerilen küçük gözenekli plastik veya kumaş ağların kullanılması gerekebilir.

Yaban mersinindeki en önemli hastalıklar hangileridir ve nasıl kontrol edilir?

Yaban mersininin yapraklarını etkileyen en ciddi iki mantar hastalığı Valdensinia yaprak lekesi (Valdensinia heterodoxa) ve Mumya meyve hastalığı (Monilinia vaccinii-corymbosi) olup önemli verim kayıplarına neden olur. Önlem alınmadığında antraknoz, phomopsis ve fusicoccum kanseri gibi diğer hastalıklardan da zarar görülebilir.

Valdensinia, yerdeki enfekte yapraklarda kışlar ve en az 2 yıl canlı kalabilir. Bu mantar, don zararına benzeyen yaprak lekeleri ile sürgün ve çiçeklerde yanıklığa neden olur. İlk belirtiler ilkbahar ve yaz başında görülebilir. Enfeksiyon, yaprakların erken dökülmesine (alçak çalı yaban mersinlerinde) ve gelecek yılın üretiminin azalmasına yol açabilir. Rüzgâr, su, tarım makineleri ve ayakkabılarla yayılabilir. Sporların yeni yapraklara bulaşması için 6-8 saatlik ıslak/nemli hava gerekir. Enfeksiyonu önlemek veya yayılmasını sınırlamak için: tarladan tarlaya geçerken tüm ekipman temizlenmeli, hastalık görülen alanlara ıslakken girilmemeli, ayakkabı ve araç lastikleri ölü yapraklardan arındırılmalı, enfekte bitkiler sökülüp imha edilmelidir. Gerektiğinde uygun ve onaylı fungisitler kullanılabilir; ayrıca aşırı azot gübrelemesinden kaçınılmalıdır.

Monilia Yanıklığı veya Mumya Meyve Hastalığı (Monilinia vaccinii-corymbosi), yaban mersininin yetiştirildiği bölgelerin çoğunda görülen önemli ve yaygın bir hastalıktır. Mantar kışın mumyalaşmış meyvelerde canlı kalır ve rüzgâr veya su ile yayılır. Hastalığın sürgün yanıklığı ve meyve enfeksiyonu olmak üzere iki aşaması vardır; yaprak, çiçek ve meyvelerin solmasına, çürümesine ve dökülmesine neden olabilir. Enfeksiyondan sadece 4 gün sonra bitkinin o kısmı ölebilir. Yeşil meyveler önce pembeleşir, sonra buruşur. Bu hastalıklar önemli ürün kayıplarına yol açar. Northsky, Reka, Northblue, Bluegold, Bluejay, Weymouth, Patriot, Berkley, Herbert, Lateblue, Bluehaven, Elliot, Elizabeth ve Blueray gibi hassas çeşitlerden kaçınılmalı; bunun yerine Reka, Liberty ve Olympia gibi dayanıklı çeşitler tercih edilmelidir. Sonbahar ve kış boyunca tarlada gözlem yapılmalı, mumyalaşmış meyveler toplanıp imha edilmeli ve ertesi bahar için kontrol planı hazırlanmalıdır. Hastalığa karşı uygun fungisitler mevcuttur; ancak uygulanmadan önce ziraat mühendisinin önerisi alınmalıdır. İlk ilaçlama genellikle en erken çeşitlerin tomurcuk patlama döneminde yapılır.

Yaban mersini, asidik toprak isteği nedeniyle zararlı ve hastalıklardan çok besin noksanlıklarına daha yatkındır. Bunun önüne geçmek için her 2-4 yılda bir toprak analizi, her yıl ise yaprak analizi yapılmalı ve gübreleme programı buna göre düzenlenmelidir. Daha fazla bilgi için “Yaban Mersini Gübreleme” makalesine göz atabilirsiniz.

Yaban mersininde yabancı ot yönetimi

Yabancı otlar, yaban mersini ile kaynaklar için rekabet eder ve zararlı ile hastalıkların barınağı olabilir. Bu nedenle üretici, özellikle dikim öncesinde ve bitkilerin genç ve hassas olduğu ilk yıllarda yabancı ot kontrolüne önem vermelidir.

Yabancı otlar hem sıra aralarında hem de sıra içlerinde temizlenmelidir. Yaban mersinlerinin yüzeysel kök sistemi nedeniyle bitki gövdesine yakın yerlerde dikkatli olunmalıdır; çünkü kolayca zarar görebilir. Bu yüzden genellikle elle ot temizliği ve yabancı ot çıkışını engellemek için çim, kabuk veya örtü malçları önerilir. Çapa ve kültivatörle mücadele de yapılabilir, ancak bunlar bitkinin kök boğazından daha uzakta uygulanmalıdır.

Sıra aralarında yabancı ot kontrolü için etkili bir yöntem, kalıcı örtü bitkileri (örneğin çok yıllık çim türleri: çimotu, festuca) ekmektir. Festuca türleri, asidik topraklara yüksek toleransı ve düşük bakım ihtiyacı nedeniyle genellikle tercih edilir. Öte yandan, çok yıllık çimotu hızlı çimlenme ve gelişme avantajına sahiptir. Bu örtü bitkileri en iyi şekilde sonbahar başı-ortasında ekilir. İlkbaharda da ekilebilir, ancak o durumda sulama gerekebilir.

Son olarak, dikim öncesi ve sonrası kullanılabilen bazı herbisitler mevcuttur; ancak dikkat edilmezse bitkilere zarar verebilirler. İlk 2 yılda (tesis döneminde) kullanılacak sistemik herbisitlerde, genç fidanlar geçirimsiz koruyucu kılıf veya büyüme tüpleri ile korunmalıdır. Yaban mersini bitkilerinin yakınında glifosat (Roundup) veya fenoksi içeren (2,4-D) herbisitlerden kaçınılmalıdır. Etiket bilgileri her zaman okunmalı ve uygulama zamanı/dozu dikkate alınmalıdır. Bu parametreler yabancı ot türüne ve ürünün gelişme dönemine göre değişiklik gösterebilir. Ayrıca direnç gelişimini önlemek için farklı etki mekanizmasına sahip herbisitler dönüşümlü kullanılmalıdır.