Terbiye ve budama, bitki gelişimini sağlamak, tarımsal uygulamaları kolaylaştırmak, verimliliği (meyve ve yeni sürgünler) ve meyve kalitesini artırmak için hayati öneme sahiptir. Bu uygulamalar hava dolaşımını, ışık geçişini ve bitki boyunca besinlerin dağılımını iyileştirir. Ayrıca, bitkinin genel şekil ve boyutunun kontrol edilmesine yardımcı olur, bu da bakım ve hasadı daha verimli hale getirir. Budama aynı zamanda çalıdaki hastalıklı veya verimsiz kısımların çıkarılmasına yardımcı olarak zararlı ve hastalık riskini azaltır.
Genç Yaban Mersini Bitkilerini Terbiye ve Budama
Genç yaban mersinini güçlü vejetatif büyümeyi teşvik etmek için budayın (1-5 yaş).
Terbiye, dikimden hemen sonra başlar ve temel amaç güçlü ve verimli bir yapı oluşturmaktır.
Dikimden hemen sonra, vejetatif büyümeyi ve köklenmeyi teşvik etmek amacıyla odunun %30-60’ı ile tüm çiçek tomurcukları çıkarılabilir. Bitki, ışık alımını ve hava akışını artırmak için V şekline budanmalıdır.
İkinci ve üçüncü büyüme sezonlarında, kış sonunda veya erken ilkbaharda hafif budama yapılabilir. Daha küçük-zayıf dallar çıkarılabilir ve taç kısmının ortası seyreltilerek yan dallarla sürgünler arasında denge sağlanabilir. Bu noktada, yetiştiriciler bitkinin yapısını oluşturacak 3-4 güçlü dal seçmelidir. Çiçek tomurcukları, 1 yaşındaki odunların ucunda bulunur ve uca doğru sivri olan vejetatif tomurcuklardan (kamışın tabanına daha yakın) daha dolgun, yuvarlak ve büyüktür. İkinci sezonda çiçek tomurcuklarının çıkarılması, sonraki birkaç yıl ise seyreltme yapılması gerekebilir.
Üçüncü yıl itibarıyla yetiştiriciler, iyi gelişmiş güçlü dallar üzerinde bazı tomurcukları bırakabilir. En iyi meyveler, 30,5–45,7 cm uzunluğundaki orta kuvvetteki odunlarda üretilir. Bu erken yıllar boyunca, herhangi bir şekilde zarar görmüş, böceklenmiş veya hastalıklı dallar bitki sağlığını korumak için budanmalıdır.
Olgun Yaban Mersini Bitkilerini Budama
Yaşlı ve hastalıklı dalları yenileyin, meyve kalitesini artırmak için çiçek tomurcuklarını seyreltin (5-6 yaş üzeri olgun bitkiler)
Çoğu çiftçi, 1,5-2 m boyunda, farklı yaşlarda ve dik gelişen 12-18 dalı olan, her yıl 3-5 yeni güçlü dal üretebilen yaban mersini bitkilerini hedefler. Olgun yaban mersinlerinde budama, yaşlı, zayıf ve hastalıklı dalların; hasadı kolaylaştırmak için alt dalların çıkarılmasına ve daha iyi ışık ve hava geçirgenliği için tacın ortasının seyreltilmesine odaklanır. Kış budaması sırasında, verime zarar vermeden odunun yaklaşık %20’si çıkarılabilir. Yaban mersinlerinin 1 yaşındaki dallarda meyve verdiğini unutmamak önemlidir, bu nedenle budama sırasında tüm genç dalların çıkarılmaması gerekir.
Farklı yaban mersini türlerinin farklı budama yaklaşımları gerektirdiğini unutmayın. Highbush yaban mersinleri, hem Northern hem de Southern çeşitleri, düzenli yıllık budamayla elde edilen vazo benzeri yapıya iyi yanıt verir. Rabbiteye yaban mersinleri ise daha uzun ve güçlü büyür; boy kontrolü ve kök sürgünü temizliği daha fazla dikkat ister, ancak her dal üzerindeki meyve sürgünlerinin ayrıntılı seyreltilmesine gerek yoktur. Ticari olarak yetiştirilen lowbush yaban mersinleri ise geleneksel budama yerine her birkaç yılda bir biçilerek veya yakılarak yönetilir, böylece eşit ve yeni bir büyüme teşvik edilir.
Daha yaşlı veya ihmal edilmiş çalılar, daha yoğun gençleştirme budaması gerektirebilir. Bu, birkaç yıl boyunca en yaşlı dalların üçte birine kadarının aşamalı olarak çıkarılmasını içerebilir, böylece yeni büyüme teşvik edilir. Aşırı durumlarda, çalılar aşırı büyümüş veya verimsiz hale geldiğinde, tüm dalların kökten kesilmesi (kütükleme) gerekebilir. Bu teknik, bitkiyi sıfırlar ancak çalının yeniden büyümesi sırasında 1-2 yıl meyve vermeyi geciktirir. Aşamalı gençleştirme ise, üreticinin birkaç yıl boyunca eski dalları seyreltmesine olanak tanır ve bu sırada bir miktar verim korunabilir.
Kaynaklar
https://extension.umd.edu/resource/pruning-blueberries
https://catalog.extension.oregonstate.edu/ec1304/html
https://www.uky.edu/Ag/Horticulture/masabni/PPT/blueberry.pdf
https://content.ces.ncsu.edu/growing-blueberries-in-the-home-garden
https://www.uvm.edu/vtvegandberry/factsheets/pruningblueberries.html
Daha fazla okuma:
Yaban mersini vs. Çoban üzümü - Yaban mersini ve çoban üzümü aynı şey mi?
Yaban Mersini Bitki Bilgisi - Yaban Mersini Bitkileri Nasıl Tanınır
Blueberry Toprak Koşulları ve Alan Seçimi
Blueberry’yi Profesyonel Olarak Yetiştirme
Blueberrylerin Çoğaltılması ve Tozlaşması
Blueberry Su İhtiyacı ve Sulama Yöntemleri
Yaban Mersini İçin Temel Gübreleme Rehberi: Besinler, Programlar ve En İyi Uygulamalar
Yaban Mersinini Budama Yöntemleri
Yaban Mersini Zararlıları, Hastalıkları ve Yabancı Ot Yönetimi







