Παγκόσμια Δυναμική Αγοράς Ελαιολάδου – Εβδομάδα 22/2025
Η παγκόσμια αγορά ελαιολάδου έχει εισέλθει σε μια κρίσιμη φάση επαναπροσδιορισμού στα τέλη Μαΐου 2025, με τις τάσεις των τιμών να αποκλίνουν μεταξύ περιοχών, την παραγωγή να ανακάμπτει σε βασικές μεσογειακές χώρες, και τις εμπορικές πολιτικές να μεταβάλλονται. Η κυριαρχία της Ισπανίας στην παγκόσμια προσφορά συνεχίζει να επηρεάζει τις εξελίξεις, ενώ η premium τοποθέτηση της Ιταλίας και οι ανταγωνιστικές τιμές της Ελλάδας αντικατοπτρίζουν διαφοροποιήσεις σε ποιότητα και αποθέματα. Οι τιμές λιανικής μειώνονται σταδιακά από ιστορικά υψηλά επίπεδα, αλλά οι ρυθμίσεις στην αγορά λιανικής καθυστερούν σε σχέση με τις μειώσεις χονδρικής. Την ίδια στιγμή, γεωπολιτικοί παράγοντες — και ιδιαίτερα η αβεβαιότητα σχετικά με τους δασμούς των ΗΠΑ — προσθέτουν μεταβλητότητα στα εμπορικά πρότυπα μακροπρόθεσμα. Η παρούσα ανάλυση συνοψίζει τα τελευταία δεδομένα σε επίπεδο παραγωγής, τιμών, εμπορίου και κανονιστικών εξελίξεων, παρέχοντας μία ολοκληρωμένη εικόνα της τρέχουσας κατάστασης της αγοράς.
Εξελίξεις στην Ευρωπαϊκή Αγορά
Την προηγούμενη εβδομάδα, η ισπανική αγορά ελαιολάδου ολοκληρώθηκε με ένα εμφανές κλίμα έντασης και αβεβαιότητας. Προμηθευτές και ελαιοτριβεία εκφράζουν δυσαρέσκεια για τις χαμηλές τιμές που κυριαρχούν στην αγορά. Αυτή η δυσαρέσκεια δεν είναι παροδική· η ομάδα των ειδικών μας προβλέπει ότι η ένταση θα συνεχιστεί τουλάχιστον μέχρι τον Αύγουστο ή τον Σεπτέμβριο, όταν η αγορά θα αρχίσει να προετοιμάζεται για τη νέα συγκομιδή, η οποία ενδέχεται να αλλάξει τη δυναμική.
Οι παραγωγοί πιέζονται να πουλήσουν τα υφιστάμενα αποθέματα για να καλύψουν τις άμεσες οικονομικές τους υποχρεώσεις. Με τις σημερινές συνθήκες, υπάρχει ελάχιστο κίνητρο να διατηρηθούν τα αποθέματα, καθώς η διαφορά μεταξύ του να πουλήσουν τώρα ή τον Σεπτέμβριο είναι αμελητέα. Ο πρωταρχικός στόχος είναι η αποδέσμευση των δεξαμενών ώστε να υπάρχει χώρος για τη νέα σοδειά.
Στην επαρχία Χαέν, αρκετά ελαιοτριβεία διαθέτουν ακόμη σημαντικά αποθέματα στις δεξαμενές τους, αν και κάποια έχουν καταφέρει να τα ωθήσουν στην αγορά, δείχνοντας μια ήπια μεταστροφή. Ωστόσο, το συνολικό τοπίο των τιμών παραμένει δύσκολο. Η υπερπροσφορά χαμηλής ποιότητας έξτρα παρθένου ελαιολάδου πιέζει τις τιμές προς τα κάτω και περιορίζει τις συναλλαγές. Αξιοσημείωτο είναι ότι η κατηγορία λαμπάντε λειτουργεί ως σταθεροποιητικός παράγοντας στην αγορά. Η διόρθωση των τιμών αποδίδεται στην παραγωγή-ρεκόρ της Ισπανίας για τη σεζόν 2024/25, που έφτασε τους 1,41 εκατομμύρια τόνους, και στα αυξημένα αποθέματα, τα οποία ανέρχονται σε 666.458 τόνους. Επιπλέον, οι αγοραστές αποφεύγουν τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσηςγια την επόμενη περίοδο, αναμένοντας περαιτέρω πτώση τιμών, εντείνοντας τον κύκλο πίεσης.
Ένα βασικό ερώτημα είναι πώς θα αντιδράσει η Ελλάδα στις εξελίξεις στην ισπανική αγορά. Παρά την πτώση των τιμών, οι Ισπανοί παραγωγοί διατηρούν την ελπίδα ότι θα καταφέρουν να πουλήσουν κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, όταν η ζήτηση παραδοσιακά αυξάνεται.
Στην Ελλάδα, η αγορά βρίσκεται σε στασιμότητα, με πτώση των τιμών κατά περίπου 10 λεπτά ανά κιλό. Οι παραγωγοί αναμένουν να δουν πώς θα κινηθεί η αγορά, αδυνατώντας να συμφωνήσουν αν θα πρέπει να πουλήσουν στις παρούσες τιμές, οι οποίες γίνονται όλο και πιο δύσκολο προς τη διαχείριση τους. Αναφορές στον Τύπο αφήνουν να εννοηθεί ότι ενδέχεται να σημειωθεί περαιτέρω μείωση τους. Οι Ιταλοί αγοραστές εμφανίζονται διστακτικοί απέναντι στο ελληνικό προϊόν, καθώς η καλή ποιότητα έξτρα παρθένου ελαιολάδου διατίθεται σχεδόν στις ίδιες τιμές με το βιολογικό ισπανικό ελαιόλαδο, γεγονός που καθιστά τις διαπραγματεύσεις περίπλοκες και περιορίζει τις πωλήσεις.
Η Ιταλία διατηρεί το premium προφίλ της εν μέσω πίεσης στην προσφορά
Την ώρα που οι τιμές του ισπανικού εξαιρετικά παρθένου ελαιολάδου παραμένουν υπό πίεση, η Ιταλία συνεχίζει να ακολουθεί αντίθετη πορεία. Στις 25 Μαΐου, οι τιμές του ιταλικού έξτρα παρθένου ελαιολάδου έφτασαν τα 9,60 €/κιλό, σημειώνοντας αύξηση 52,4% σε σχέση με τον Μάιο 2024. Η αύξηση οφείλεται κυρίως στη μειωμένη παραγωγή — μόλις 224.000 τόνοι για το 2024/25 — που καθιστά απαραίτητη τη χρήση των αποθεμάτων.
Η ιταλική αγορά παραμένει εν πολλοίς ανεπηρέαστη από την υποτίμηση πολλών αγαθών, χάρη στην έμφαση στην ποιότητα. Πάνω από το 68% των ιταλικών εξαγωγών εξαιρετικά παρθένου ελαιολάδου καλύπτεται από Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης (ΠΟΠ), διασφαλίζοντας διαφοροποίηση και σταθερή θέση στην premium κατηγορία ελαιολάδου παγκοσμίως.
Ελλάδα και Τυνησία ανταγωνίζονται μέσω τιμών
Η Ελλάδα και η Τυνησία υιοθετούν επιθετικές τιμολογιακές στρατηγικές για να διατηρήσουν τα μερίδια αγοράς τους. Οι τιμές του ελληνικού εξαιρετικά παρθένου ελαιολάδου έχουν σταθεροποιηθεί στα 3,96 €/κιλό μετά από πτώση 46% σε ετήσια βάση. Στην Τυνησία, με αντίστοιχη τιμή στα 3,88 €/κιλό, οι εξαγωγές μειώθηκαν κατά 29% σε έσοδα λόγω των μειωμένων διεθνών τιμών. Και οι δύο χώρες αντιμετωπίζουν πίεση για εκκαθάριση των αποθεμάτων τους πριν την άφιξη της νέας σοδειάς 2025/26.
Oι πρώτες ενδείξεις για τη σεζόν 2025/26 και εξελίξεις στο μεσογειακό εμπόριο
Τα πρώιμα στοιχεία δείχνουν θετικές προοπτικές για την παραγωγή της σεζόν 2025/26 σε μεγάλο μέρος της Μεσογείου. Στη Χαέν της Ισπανίας, η ανθοφορία αυξήθηκε κατά 23% σε σχέση με πέρυσι, ενισχυμένη από ευνοϊκές θερμοκρασίες. Στην Πελοπόννησο, οι ελληνικοί ελαιώνες δείχνουν αύξηση 15–20% στους ανθοφόρους οφθαλμούς. Η Ιταλία αντιμετωπίζει μεγαλύτερη αβεβαιότητα, καθώς στην Απουλία, οι χαλαζοπτώσεις του Απριλίου κατέστρεψαν περίπου το 12% των ανθών, προκαλώντας ανησυχία για την απόδοση.
Το εμπόριο στη Μεσόγειο επίσης εξελίσσεται. Η Τυνησία διατήρησε τους όγκους εξαγωγών, αλλά η πτώση των τιμών μείωσε τα έσοδα. Η Τουρκία εμφανίζεται ως ανταγωνιστικός προμηθευτής προσφέροντας εξαιρετικά παρθένο ελαιολάδο στα 4,96 €/κιλό, κατέχοντας πλέον το 8% των εισαγωγών της ΕΕ. Η Πορτογαλία αύξησε τις εξαγωγές χύμα ελαιολάδου προς την Ισπανία κατά 22%, όπου επεξεργάζεται και αναμιγνύεται για επανεξαγωγή προς ασιατικές αγορές.
Προβλέψεις για το Γ’ Τρίμηνο του 2025
Οι τιμές του ισπανικού εξαιρετικά παρθένου ελαιολάδου αναμένεται να σταθεροποιηθούν γύρω στα 3,40 €/κιλό το τρίτο τρίμηνο του 2025, καθώς τα ελαιοτριβεία αντιστέκονται σε περαιτέρω μειώσεις. Οι ιταλικές premium τιμές ίσως υποχωρήσουν ελαφρώς προς τα 8,90 €/κιλό. Στο εμπορικό μέτωπο, οι εισαγωγές στις ΗΠΑ αναμένεται να μειωθούν κατά 4–6% ανά τρίμηνο, λόγω της αβεβαιότητας γύρω από τους πιθανούς δασμούς. Παγκοσμίως, οι πρώτες προβλέψεις για τη σεζόν 2025/26 δείχνουν παραγωγή μεταξύ 3,8 και 4,1 εκατομμυρίων τόνων, κάτι που ενδέχεται να οδηγήσει σε υπερπροσφορά το 2026.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι στρατηγικές κινήσεις είναι κρίσιμες. Οι παραγωγοί καλούνται να εξασφαλίσουν συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης εντός της περιόδου σταθεροποίησης και να εξετάσουν αγορές εκτός Ε.Ε. Οι αγοραστές μπορούν να επωφεληθούν από τις χαμηλότερες τιμές σε Ελλάδα και Ισπανία για χύμα προμήθειες, διατηρώντας το ιταλικό έξτρα παρθένο ελαιόλαδο για premium σειρές. Οι επενδυτές πρέπει να παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις στις εμπορικές πολιτικές των ΗΠΑ και τα έργα άρδευσης στη Νότια Ευρώπη — δύο παράγοντες με σημαντική επίδραση στις μεσοπρόθεσμες εξελίξεις της αγοράς.
Η παγκόσμια αγορά ελαιολάδου βρίσκεται σε σημείο καμπής, όπου η ισορροπία ανάμεσα σε προσφορά, ποιότητα και γεωπολιτικές πιέσεις απαιτεί ευελιξία και στρατηγική πρόβλεψη από όλους τους εμπλεκόμενους.
Πηγές:
- EU Commission Olive Oil Market Dashboard
- International Olive Council
- USDA Foreign Agricultural Service
- Υπουργείο Γεωργίας Ιταλίας (MASAF)
