Το σκόρδο έχει ρηχό ριζικό σύστημα, περιορισμένο κυρίως στα πρώτα 60 εκατοστά του εδάφους, και αποδίδει καλύτερα όταν η υγρασία σε αυτό το στρώμα μένει κοντά στην υδατοϊκανότητα σε όλη την ανοιξιάτικη ανάπτυξη. Σε μετρήσεις του Υπουργείου Γεωργίας των ΗΠΑ, η καλλιέργεια κατανάλωσε περίπου 426 mm νερό από τον Μάρτιο ως τα τέλη Μαΐου, δηλαδή περίπου 426 κυβικά μέτρα ανά στρέμμα μαζί με τη βροχή. Τα ποτίσματα είναι ελαφριά και συχνά, και σταματούν 1 ως 3 εβδομάδες πριν τη συγκομιδή, με τα πρώτα σημάδια ωρίμανσης. Σε αυτόν τον οδηγό θα δούμε πόσο νερό χρειάζεται το σκόρδο, ποια στάδια είναι κρίσιμα, πότε και γιατί σταματά το πότισμα, και ποιο σύστημα άρδευσης ταιριάζει σε κάθε χωράφι.
Πόσο νερό χρειάζεται το σκόρδο
Οι ανάγκες σε νερό εξαρτώνται από τον καιρό, το έδαφος, την ποικιλία και την εποχή φύτευσης. Το σκόρδο που φυτεύεται το φθινόπωρο έχει μικρές ανάγκες ως την άνοιξη, γιατί τον χειμώνα οι βροχές συνήθως καλύπτουν την αργή ανάπτυξή του, ενώ το ανοιξιάτικο σκόρδο χρειάζεται άρδευση νωρίτερα.
Η πιο αναλυτική μέτρηση προέρχεται από πείραμα του Υπουργείου Γεωργίας των ΗΠΑ (USDA) στην Καλιφόρνια. Από την 1η Μαρτίου ως τις 21 Μαΐου η καλλιέργεια κατανάλωσε 426 mm, από τα οποία τα 108 mm ήταν βροχή. Η μέγιστη απόδοση επιτεύχθηκε με κάλυψη του 100% της εξατμισοδιαπνοής, και το επιπλέον νερό δεν έδωσε καμία αύξηση. Ο φυτικός συντελεστής στο μέγιστο της ανάπτυξης έφτασε το 1,3 ως 1,4, υψηλότερος από τις τιμές του οδηγού FAO 56, κάτι που δείχνει ότι την άνοιξη οι ανάγκες του σκόρδου είναι σημαντικές. Άλλες μελέτες έδειξαν υψηλότερες αποδόσεις με εφαρμογή νερού 1,2 ως 1,4 φορές την αθροιστική εξάτμιση λεκάνης.
Ο ρόλος του εδάφους
Επειδή οι ρίζες περιορίζονται στα πρώτα 60 εκατοστά, η συγκράτηση νερού από το έδαφος κρίνει τη συχνότητα των ποτισμάτων. Σε πειράματα με ελαφρά και βαριά εδάφη φάνηκε η διαφορά:
- Αμμοπηλώδη εδάφη: η απόδοση μειωνόταν γραμμικά με τη μείωση του νερού, γιατί το έδαφος δεν αποθηκεύει αρκετή υγρασία. Εδώ χρειάζονται τακτικά ποτίσματα που καλύπτουν όλη την εξατμισοδιαπνοή
- Αργιλοπηλώδη εδάφη: δεν υπήρξε μείωση απόδοσης με λιγότερο νερό, γιατί το σκόρδο άντλησε υγρασία από βαθύτερα από 1 μέτρο, όταν το προφίλ ήταν γεμάτο νερό από τον χειμώνα
Στα βαριά εδάφη, ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι αντίστροφα η περίσσεια νερού, που προκαλεί σήψη των σκελίδων, και η χρήση τενσιομέτρων βοηθά στον ακριβή προγραμματισμό των ποτισμάτων.
Τα κρίσιμα στάδια
| Στάδιο | Ανάγκη σε νερό | Κίνδυνος |
|---|---|---|
| Φύτευση και φύτρωμα | Ένα πότισμα μόνο αν το έδαφος είναι στεγνό | Η περίσσεια νερού σαπίζει τις σκελίδες |
| Χειμώνας | Συνήθως καλύπτεται από τις βροχές | Λιμνάζον νερό σε βαριά εδάφη |
| Ανοιξιάτικη βλαστική ανάπτυξη | Αυξάνεται γρήγορα | Η έλλειψη περιορίζει το φύλλωμα, από το οποίο εξαρτάται το μέγεθος του κεφαλιού |
| Σχηματισμός και γέμισμα κεφαλιού | Η μεγαλύτερη | Η έλλειψη δίνει μικρές σκελίδες και ακανόνιστα κεφάλια, η περίσσεια σήψεις |
| Ωρίμανση | Το πότισμα σταματά | Αποχρωματισμός, σήψη και άνοιγμα των κεφαλιών |
Πότε σταματά το πότισμα
Το πότισμα σταματά με τα πρώτα σημάδια ωρίμανσης, όταν αρχίζουν να κιτρινίζουν τα φύλλα και να μαλακώνει ο λαιμός πάνω από το κεφάλι. Στην πράξη αυτό αντιστοιχεί σε 1 ως 3 εβδομάδες πριν τη συγκομιδή. Οι ελληνικοί οδηγοί καλλιέργειας αναφέρουν διακοπή 7 ως 10 ημέρες πριν, ανάλογα με τον καιρό, ενώ η διεθνής βιβλιογραφία προτείνει έως και 3 εβδομάδες. Η διαφορά εξαρτάται κυρίως από το έδαφος, γιατί τα βαριά εδάφη κρατούν περισσότερο την υγρασία.
Η συνέχιση του ποτίσματος, ή οι βροχές σε αυτό το στάδιο, αποχρωματίζουν τα εξωτερικά λέπια του κεφαλιού, προκαλούν σήψη και κάνουν τις εξωτερικές σκελίδες να αποκαλύπτονται, κάτι που μειώνει την εμπορική αξία. Αφού ωριμάσει το φυτό, η κατανάλωση νερού πέφτει, και το έδαφος μένει υγρό για περισσότερο χρόνο, βλάπτοντας τις ρίζες.
Συστήματα άρδευσης
| Σύστημα | Πλεονεκτήματα | Μειονεκτήματα |
|---|---|---|
| Μικρομπέκ | Το πιο συνηθισμένο σύστημα στην Ελλάδα, εύκολη εγκατάσταση, ομοιόμορφη κάλυψη | Βρέχει το φύλλωμα, ευνοώντας τον περονόσπορο και τη σκωρίαση |
| Στάγδην | Ακριβής έλεγχος, στεγνό φύλλωμα, οικονομία νερού, δυνατότητα υδρολίπανσης | Υψηλότερο κόστος εγκατάστασης, απαιτεί καλό φιλτράρισμα |
| Τεχνητή βροχή | Κάλυψη μεγάλων εκτάσεων, περιορίζει εν μέρει τον θρίπα | Βρέχει το φύλλωμα και σπαταλά περισσότερο νερό |
| Αυλάκια | Χαμηλό κόστος | Μικρή αποδοτικότητα νερού, δύσκολος έλεγχος της ποσότητας |
Το ενδιαφέρον εύρημα της μελέτης του USDA είναι ότι, με πλήρη κάλυψη των αναγκών, η απόδοση σχεδόν δεν διέφερε ανάμεσα στην υπόγεια στάγδην, την επιφανειακή στάγδην και τα αυλάκια. Η διαφορά βρίσκεται στο νερό που καταναλώνεται για την ίδια παραγωγή. Σε άλλη μελέτη, η στάγδην άρδευση έδωσε κατά μέσο όρο 5,2 κιλά σκόρδου ανά κυβικό μέτρο νερού, έναντι 2,7 κιλών με τα αυλάκια, ενώ άλλες εργασίες αναφέρουν μείωση της κατανάλωσης νερού κατά 30 ως 40% σε σχέση με την επιφανειακή άρδευση. Η στάγδην επιτρέπει επίσης τη λίπανση του σκόρδου μέσω του νερού, σε μικρές και συχνές δόσεις.
Οι σωλήνες στάγδην κατά μήκος των γραμμών ποτίζουν απευθείας τη ζώνη των ριζών και κρατούν το φύλλωμα στεγνό.
Πρακτικές συμβουλές
- Πότισμα τις πρωινές ώρες, ώστε το φύλλωμα να στεγνώσει μέσα στη μέρα και να περιορίζονται οι μυκητολογικές προσβολές
- Νερό καλής ποιότητας, γιατί το σκόρδο είναι ευαίσθητο στην αλατότητα
- Τενσιόμετρα ή αισθητήρες υγρασίας, για ποτίσματα με βάση την πραγματική υγρασία του εδάφους αντί για σταθερό ημερολόγιο
- Εδαφοκάλυψη με φιλμ ή άχυρο, που μειώνει την εξάτμιση και τα ζιζάνια
- Προσοχή στα τέλη της άνοιξης, όταν η υγρασία στο φύλλωμα ευνοεί τον βοτρύτη και τις άλλες ασθένειες του σκόρδου
Συχνές ερωτήσεις
Πόσο νερό χρειάζεται το σκόρδο
Σε μετρήσεις του USDA, περίπου 426 mm από τον Μάρτιο ως τα τέλη Μαΐου, δηλαδή περίπου 426 κυβικά ανά στρέμμα, μαζί με τη βροχή. Η μέγιστη απόδοση επιτεύχθηκε με κάλυψη του 100% της εξατμισοδιαπνοής, και το επιπλέον νερό δεν έδωσε αύξηση.
Κάθε πότε ποτίζεται το σκόρδο
Με ελαφριά και συχνά ποτίσματα την άνοιξη, που κρατούν τα πρώτα 60 εκατοστά του εδάφους κοντά στην υδατοϊκανότητα. Στα αμμώδη εδάφη τα ποτίσματα είναι συχνότερα, ενώ στα βαριά αραιότερα.
Πότε σταματάμε το πότισμα στο σκόρδο
Με τα πρώτα σημάδια ωρίμανσης, όταν κιτρινίζουν τα φύλλα και μαλακώνει ο λαιμός, δηλαδή 1 ως 3 εβδομάδες πριν τη συγκομιδή. Το αργοπορημένο πότισμα αποχρωματίζει και σαπίζει τα κεφάλια.
Στάγδην ή μικρομπέκ για το σκόρδο
Το μικρομπέκ είναι το πιο διαδεδομένο στην Ελλάδα, αλλά βρέχει το φύλλωμα και ευνοεί τις ασθένειες. Η στάγδην κρατά το φύλλωμα στεγνό, εξοικονομεί νερό και επιτρέπει υδρολίπανση, ενώ με πλήρη κάλυψη των αναγκών η απόδοση είναι παρόμοια.
Τι κάνει η έλλειψη νερού στο σκόρδο
Κατά τον σχηματισμό του κεφαλιού δίνει μικρές σκελίδες και ακανόνιστα κεφάλια. Νωρίτερα την άνοιξη περιορίζει το φύλλωμα, από το οποίο εξαρτάται το τελικό μέγεθος.
Τι κάνει το υπερβολικό νερό στο σκόρδο
Σαπίζει τις σκελίδες μετά τη φύτευση, ευνοεί τις μυκητολογικές ασθένειες την άνοιξη, και κοντά στη συγκομιδή αποχρωματίζει και σαπίζει τα κεφάλια.
|
Εφόδια για την άρδευση του σκόρδου στο Farmclick Δες τους αυτοματισμούς άρδευσης και το smart farming για ποτίσματα με βάση την υγρασία του εδάφους, τα κρυσταλλικά λιπάσματα για την υδρολίπανση μέσω της στάγδην και τα εδαφοβελτιωτικά και υποστρώματα για καλύτερη συγκράτηση του νερού στα ελαφριά εδάφη, από προμηθευτές όλης της Ελλάδας. |
Σημαντικές σημειώσεις
Οι ποσότητες και η συχνότητα των ποτισμάτων προσαρμόζονται στο έδαφος, στον καιρό κάθε χρονιάς και στο σύστημα άρδευσης. Για τον προγραμματισμό της άρδευσης σε μεγάλες εκτάσεις, η συμβουλή γεωπόνου της περιοχής βοηθά στη σωστή εφαρμογή.
Πηγές
- Ayars J. E., Water requirement of irrigated garlic, USDA Agricultural Research Service, 2008.
- Response of garlic to irrigation water, Agricultural Water Management, 2002.
- NSW Department of Primary Industries, Growing garlic in NSW, Primefact 259.
- Plant Protection, Σκόρδο, καλλιεργητική τεχνική και εγκατάσταση της καλλιέργειας.
- Water use efficiency and yield of garlic responses to the irrigation system, intra-row spacing and nitrogen fertilization, 2010.
