Pek çok kişi balkonlarında tırmanıcı bir bitki yetiştirerek hoş bir "çit" oluşturmak ister. Bunun için ideal bitki ise elbette ki, iyi bilinen yıldız yaseminidir (diğer adıyla konfederasyon yasemini).
Yıldız yasemini (Trachelospermum jasminoides), kalıcı (çok yıllık), herdemyeşil bir çalı olup pergola veya çitleri kaplamak için yaygın şekilde kullanılır (bir miktar mahremiyet sağlamak adına). İlk yılında büyüme hızı yavaş olsa da, ikinci yıldan itibaren hızlıca gelişir. Hem toprakta (bahçede) hem de saksıda yetiştirilebilir. Ilıman ve Akdeniz iklimlerinde genellikle ilkbaharın sonlarından yaz başına kadar beyaz, hoş kokulu çiçekler açar. Editör ekibimizin yakından incelediği en yaşlı yıldız yasemini 24 yaşındaydı, ancak daha yaşlıları da mevcuttur. Yüksek yapılar üzerine tırmanarak 12 metreye (39,4 feet) kadar uzayabilir. Kozmetik dışında, yıldız yasemininin başka kullanımları da vardır. Örneğin, çiçeklerinden elde edilen uçucu yağların antibakteriyel ve antiinflamatuar etkileri olduğu bilinmektedir.
Yıldız yasemini, balkonlarda çit oluşturmak için gereken dört özelliği de taşır.
1. Tırmanma kabiliyeti yüksektir ve özellikle ikinci yıldan itibaren hızlı büyür. Böylece kısa sürede gür yeşillikler oluşturarak bitkisel bir çit meydana getirir.
2. Yoğun koyu yeşil yaprakları zamanla çok kalın ve bakış geçirmez bir bitki duvarı oluşturur.
3. Herdemyeşil yapısıyla kış aylarında bile yapraklarını dökmez ve böylece yıl boyu yeşil bir çit görünümünü korur. Bu, çoğu tırmanıcı bitkide rastlanmayan bir özelliktir.
4. Asya kökenli olmasına rağmen (bazı türleri Himalaya’dan gelir), ılıman iklimlere mükemmel şekilde adapte olmuştur. Sıcağa oldukça dayanıklıdır ve -10°C’ye (14°F) kadar olan düşük sıcaklıklara da dayanabilir.
Saksıda yıldız yasemini çiti oluşturmanın temel adımları:
Bitkiyi satın alın ve konumunu belirleyin
Fideliğimizden yıldız yaseminini aldıktan sonra saksıya aktarmamız gerekir. Yarı gölgeli ortamlarda gelişse de, doğrudan güneş ışığına en az 1,5 saat erişim sağlanması, yaprak gelişimini hızlandırır. Rüzgârdan korunmuş bir alan seçilmelidir; bu, daha yoğun bir bitki örtüsü elde etmemizi sağlar.
Saksıya Dikim
Yıldız yaseminini aldıktan sonra, önce plastik ya da terakota malzemeden daha büyük bir saksıya dikmeliyiz. Saksının dibine birkaç delik açarak fazla suyun dışarı çıkmasını sağlamalıyız. Fidancılıktan aldığımız bitki 9 litrelik bir saksıdaysa, 20 litrelik bir saksıya aktarabiliriz. Saksı toprağına dere kumu karıştırmak drenajı artırır; ayrıca bir miktar kompost da eklenebilir.
Büyüme Yönü Verme
Yıldız yasemininin dikey olarak büyümesini desteklemek için, ilk başta merkezi sürgünü elle yönlendirmek ve bağlamak gerekebilir. Bu ilk aşamadan sonra, bitki desteğe tutunarak kendiliğinden yukarı tırmanacaktır.
Budama Zamanı ve Şekli
Her ilkbahar ve sonbaharda kuru yapraklar ve dallar temizlenmeli, ölü bitki materyali budanmalıdır. Asıl budama, çiçeklenme dönemi sonundan sonbahar başına kadar yapılır. Bu budamayla, bitki kaynaklarını doğru yöne yönlendirerek yeni sürgünlerin oluşmasını teşvik etmiş oluruz. Üçüncü ve dördüncü yılda, bitki gövdesinin iç kısmına hava girişi sağlamak amacıyla budama şarttır. Eski sürgünler budanmazsa, yeni sürgünler üst üste yığılarak havalanmayı zorlaştırır.
Not: Budama sırasında kullanılacak budama makasının kaliteli ve sertifikalı olması gerekir.
Budama Sırasında Kişisel Güvenlik
Kesilen bitki dokularından çıkan beyaz yapışkan sıvı cildi tahriş edebilir. Elleri korumak için özel bahçe eldivenleri kullanılmalıdır.
Sulama Gereksinimi
Yıldız yasemini kuraklığa dayanıklı olabilir ama saksıda toprakta olduğundan daha hassastır. Özellikle yazın haftada 2-3 kez sulanması gerekir. Kışın daha az su yeterlidir. Saksıya kompost eklemek nem tutma kapasitesini artırır ve su buharlaşmasını azaltır.
Gübreleme
Bazı yetiştiriciler, sadece kompost kullandıklarını ve çiçeklenmenin oldukça etkileyici olduğunu belirtir. Yine de, ilk iki yıl boyunca NPK 7-7-7 gibi dengeli bir gübrenin ayda bir kez (ilkbahardan yaz sonuna kadar) uygulanması önerilir. Gübrenin suda çözünebilen veya granül formu tercih edilebilir. Granül gübrede uygulama sonrası mutlaka sulama yapılmalıdır.
