Beyaz badanalı bir ada evine sarılmış, mavi pencereleri çevreleyen bir begonvil bitkisi, Yunan yazının simgelerinden biridir. Begonvil (Bougainvillea sp.), Brezilya kökenli, çok yıllık, tırmanıcı süs bitkisidir.
Tropikal iklimlerde her zaman yeşil kalır, ancak Akdeniz gibi bölgelerde çoğu zaman kışın yapraklarını döker. Begonvil dayanıklı bir bitkidir ve balkonumuzda saksıda kolaylıkla yetiştirilebilir. Bazı temel adımları takip edersek, büyük olasılıkla birkaç yıl (en az on) hayatta kalır, çiçek açar ve balkonumuzu canlı renklerle doldurur.
En çok dikkat etmemiz gereken konular:
Begonvil türü, onu nereye koymamız gerektiğini belirleyecektir.
Bir mağazayı veya bitki fidanlığını ziyaret ettiğimizde, büyük olasılıkla farklı türler arasında seçim yapmamız gerekecektir. Cüce çeşitler ve tam boylu olanlar mevcuttur.
Eğer balkonumuzda en fazla bir buçuk metreye kadar uzayacak bir bitki istiyorsak, cüce bir tür tercih ederiz. Ancak çoğu insan, on metreye kadar büyüyebilen türleri seçmektedir. Begonvil, güçlü bir şekilde tırmanıcı bir bitkidir. Dikenleri sayesinde genellikle başka bir ağaç veya çalıdan (sıklıkla bir iğne yapraklı - Leyland) destek alarak büyük yüksekliklere ulaşabilir.
Birçok kişi, birinci katta bir saksıya begonvil yerleştirip onu bilerek zemin kata "dökülmeye" bırakmayı, böylece bir renk şelalesi oluşturmayı tercih eder. Son olarak, bazıları begonvilleri ana giriş kapısının veya avlunun iki yanına yerleştirerek renkli bir kemer oluşturur.
Eğer tam boylu bir begonvil seçersek, onu baştan büyükçe bir saksıya dikmeli ve güney cephede bir noktaya yerleştirmeliyiz. Her durumda, begonvilin günde en az 6 saat doğrudan güneş ışığına maruz kalması gerekir. Aksi takdirde, çiçekler zayıf ve cansız olacaktır.
Fide Dikimi (Saksıya Aktarma)
Begonvilimizi satın aldıktan sonra ilk iş, onu daha büyük bir saksıya dikmektir. Tercihen terracotta (kil) saksılar kullanmalıyız. Plastik aksine, bu malzeme gözeneklidir ve aşırı toprak nemini azaltarak bitkilerimize zarar vermesini engeller. Saksının malzemesi ne olursa olsun, birkaç dakika içinde fazla suyun süzülmesini sağlamak için dibine drenaj delikleri açmalıyız.
Kök çürüklüğü riskini azaltmak için, suyu tutan torf bakımından zengin topraklardan kaçınmalıyız. Onun yerine, iyi drenaj sağlayan bir toprak karışımı tercih etmeli, nehir kumu ve perlit ile karıştırmalıyız.
Begonvilin Sulama İhtiyacı – Sulama
Begonvilin ölümünün en yaygın nedeni kök çürümesidir. Özellikle saksıda yetiştirilen bitkilerde aşırı sulamadan kaçınmalıyız. Aşırı sulama, geçici olarak sürgün ve yaprak oluşumunu artırır, ancak çiçeklenmeyi azaltır ve sonunda kök çürümesine ve bitkinin ölümüne yol açar.
Genel olarak, begonvil kuraklığa dayanıklıdır ve yazın yüksek sıcaklıklarda bile her gün sulama gerektirmez. Saksıdaki toprağın kuru olduğunu gördüğümüzde (ve elimizle kontrol ettiğimizde) sulama yapmalıyız.
Begonvilin Gübrelenmesi ve Besin İhtiyacı
Begonvilin gübrelenmesi konusunda farklı görüşler vardır. Bahçede yetişen bir bitki, hiç gübre veya kompost olmadan da binlerce çiçek verebilir. Ancak bu durum, belirli koşulların sonucudur.
Genel kural olarak, ortalama bir begonvil bitkisi yeni sürgünler ve çiçekler oluşturmak için desteğe ihtiyaç duyar. Büyüme sezonunda (ilkbahar ve yaz) en az üç kez suda çözünebilen bir gübre (7-7-7) ekleyebiliriz.
Gübre ambalajının üzerinde üretici tarafından belirtilen dozaja dikkat etmeliyiz. Çoğu durumda, 3 litrelik bir sulama kabına 3 kapak dolusu gübre ekleyip bu karışımla iki saksıyı sulayabiliriz.
Begonvilin Budanması
Budama ile begonvile dilediğimiz şekli verebiliriz. Örneğin, bitkiye belirli bir yön ve form kazandırabiliriz. Ayrıca, eski, kuru ve hastalıklı dalları keserek yeni sürgünlerin ve dolayısıyla taze çiçeklerin oluşmasını sağlarız.
Genellikle saksıda balkonumuzda yetişen begonviller pergola ya da başka dikey destek sistemlerine tırmanır ve sadece ilkbaharda minimal bir budama yeterlidir.
İlkbahar ve yaz boyunca tüm kuru çiçek ve sürgünleri kesebiliriz. Ancak, sert budama, bitki yarı-dinlenme dönemine girdiğinde sonbaharda yapılmalıdır.
Çiçek seyreltme de önemli bir tekniktir. Küçük, olgunlaşmamış veya kusurlu çiçeklerin uzaklaştırılması, bitkinin mevcut besinleri daha az ama daha kaliteli çiçeklere yönlendirmesini sağlar. Budama ve solmuş çiçeklerin kesiminde kullanılacak budama makasının kaliteli ve sertifikalı olması gerekir.
Kışa Hazırlık
Sıcaklığın sıfırın altına düşeceğini fark ettiğimizde, begonvil küçükse ve sabit bir noktaya tırmanmamışsa, saksıyı korunaklı bir yarı açık alana ya da iç mekâna yerleştirebiliriz. Eğer iç mekâna alırsak, bitkiyi bir ısı kaynağının (ör. kalorifer) yanına koymamalıyız.
Yaklaşık her üç yılda bir saksı değişimi
Başlangıçta nispeten küçük bir saksıyla başlıyoruz (ama satın aldığımızdan daha büyük). Örneğin, fidanlıktan 9 litrelik bir saksıda satın aldığımız bitkiyi 20 litrelik bir saksıya aktarıyoruz.
Üç yıl sonra 20 litrelik (genellikle 30 cm derinliğinde) saksıdan, 30 litrelik (genellikle 38-40 cm derinliğinde) bir saksıya geçiyoruz.
Daha büyük saksıya dikim sırasında köklere zarar vermemeye dikkat etmeliyiz. Aksi halde, bitki bu şoktan kurtulmak için uzun süreye ihtiyaç duyar.
Begonvilin hassas kök sistemine her zaman büyük özenle yaklaşmalıyız.
Kişisel Güvenlik Önlemleri
Begonvil bakımı, dikenlerinden dolayı biraz tehlikeli olabilir. Dikenler, çok sayıdaki çiçeğin arasında gizlenmiştir. Eğer teras ya da balkonunuzda begonvil yetiştirmeye karar verdiyseniz, bahçe işleri sırasında sizi dikenlerden koruyacak özel eldivenler almayı düşünmelisiniz.
Begonvilin sembolik anlamı dünyadaki farklı bölgelerde değişse de, genellikle ziyaretçilerin hoş karşılandığını simgeler. Çok az şey isteyen ve karşılığında çok şey veren bir bitkidir.
