Parthenocissus, Kuzey Amerika kökenli, çok yıllık yaprak döken bir sarılıcı bitkidir. Minimum bakım gereksinimiyle bahçenizde 25 ila 40 yıl veya daha uzun süre yaşayabilir. Saksıda da gayet iyi yetişebilir. Balkonlarda sarma ve doğal çit oluşturma amacıyla ideal bir bitkidir. Sonbaharda yapraklarını dökmeden hemen önce kırmızı-bordo renge döner. Bu renk değişimi olağanüstüdür ve yetiştiği her ortama muazzam bir görünüm katar. Bahçıvanlar genellikle parthenocissus'u güçlü sarılma yeteneği (özellikle dikimden iki yıl sonra) ve son derece yoğun yaprak yapısı sayesinde tekdüze veya çirkin duvarları ya da çitleri kaplamak için kullanırlar. Bitkinin sülüklerinde bulunan yapışkan diskler, duvarlara tırmanmasını sağlar. Genellikle başka bir ağaç ya da çalıdan (genellikle leylandi gibi iğne yapraklılardan) faydalanarak büyük yüksekliklere ulaşabilir.
Ancak dikkat edilmelidir; Virginia sarmaşığı komşu bitkilerin yapraklarını kaplayarak onların fotosentez yapmasını engelleyebilir ve bu şekilde boğabilir. Son olarak, ulaşılması zor veya eğimli arazilerde yer örtücü bitki olarak da kullanılabilir.
Bu bitkinin bilimsel adı Parthenocissus quinquefolia olup Vitaceae (asma) ailesine aittir. Quinquefolia kelimesi “beş yapraklı” anlamına gelir. Bitki 20 metre (67 feet) yüksekliğe, 8-10 metre (26-32 feet) genişliğe kolayca ulaşabilir. Ilıman kışların görüldüğü bölgelerde ilkbahar sonu ile yaz arasında çiçek açar. Zamanla olgunlaştıkça yeşil gövdeleri odunsu hale gelir ve dayanıklılığı artar. Parthenocissus oldukça soğuğa dayanıklıdır ve düşük sıcaklıklarda hayatta kalabilir.
Meyvesi bir tür üzümsüdür. Her ne kadar asma ailesine ait olsa da meyvesi ve yaprakları zehirlidir ve yenilmemelidir. Böbrek hasarı ve diğer ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Ayrıca, özellikle sonbaharda yaprakları ile insan cildinin teması bazı kişilerde cilt döküntüsüne neden olabilir.
Parthenocissus’un bahçeye dikimi
Fidanlıktan parthenocissus almak için en uygun zaman ilkbahar veya sonbahardır. Fotoğraftaki bitkilerin fiyatı sadece 10 eurodur (12 dolar). Virginia sarmaşığı son derece uyumlu bir bitkidir ve ekstrem toprak koşullarında bile (örn. pH 5) gelişebilir, hatta kayalık zeminlerde bile yetişebilir. Güneşli alanları tercih etse de yarı gölgeye de dayanıklıdır. Olgun bitkilerin dalları, güneş ışığını en iyi şekilde almak amacıyla bağımsız şekilde büyür. Saksı yerleşimini seçerken dikkatli olmalıyız çünkü büyüme hızı çok yüksektir ve çevresindeki süs bitkilerini boğabilir.
Parthenocissus budamanın avantajları ve nasıl yapılacağı
Yüksek büyüme hızı ve güçlü sarılma yeteneği olan bitkilerde olduğu gibi parthenocissus için de budama şarttır. Zamanda yapılan budama bitkinin yönünü, şeklini kontrol etmeye ve canlı yaprak yapısını yönlendirmeye yardımcı olur. Aksi takdirde kısa sürede her yeri sarabilir ve kökleri sayesinde sıkıca tutunur. Şunu aklımızdan çıkarmamalıyız: Katı budamaktan korkmamalıyız. Ana budama kış sonunda yapılır, tıpkı asmalarda olduğu gibi. Her budama kesisi sağlıklı bir tomurcuğun hemen üstünden ve uygun bir açıyla yapılmalıdır.
Parthenocissus güçlü budamayı sever. Yıllık sürgünlerin yarısı ya da üçte ikisi ve tüm zayıf sürgünler kesilerek sadece sağlıklı olanlar bırakılır. Kışın yapılan budama, istenen şekli ve büyüme yönünü korumayı amaçlar. Bunun dışında yıl boyunca kırık, kurumuş ya da hastalıklı dallar kesilerek hava dolaşımı artırılabilir. Budama ekipmanları alkolle steril edilmelidir. Eğer bir sürgün istenmeyen bir yönde büyüyorsa (örneğin pencereyi kaplıyorsa), yaz ortasında bile olsa derhal kesilmelidir.
Parthenocissus saksıya nasıl dikilir, nelere dikkat etmeliyiz?
Fidanlıktan alınan parthenocissus bitkisi önce daha büyük bir saksıya, tercihen terakota olanına dikilmelidir. Terakota, plastikten farklı olarak gözenekli yapısıyla fazla nemi dışarı atar. Saksının altına fazla suyun hemen boşalması için delikler açılmalıdır. Toprak olarak iyi drene olan bir torf karışımı tercih edilmelidir.
Parthenocissus’un su ihtiyacı – Sulama
Toprakta yetişen bitkilere göre saksıdaki parthenocissus kuraklığa daha az dayanıklıdır. Yine de aşırı sulamadan kaçınılmalıdır. Yazın çok sıcak günlerinde bile her gün sulamaya gerek yoktur. Toprağı parmakla kontrol ederek tamamen kuru ise sulama yapılmalıdır.
Parthenocissus’un gübrelenmesi
Gübreleme, özellikle saksıda yetişen veya yeni dikilen bitkilerde yoğun yaprak gelişimini destekler. İlk iki yıl içinde, büyüme dönemi boyunca (ilkbahar-yaz), asidofilik bitkiler için uygun gübre (örn. NPK 13-6-15 + Magnezyum ve Bor) en az iki kez verilmelidir. Dozaj bilgisi üretici tarafından ürün etiketinde belirtilir. Genelde 3 kapak gübre 3 litrelik sulama kabında eritilerek saksıya dökülür.
Budama
Budama sayesinde bitki istenilen yöne yönlendirilir, yaşlı, kuru ve hastalıklı dallar uzaklaştırılır. Balkonlarda saksıda yetiştirilen parthenocissus sınırlı bir alana sahip olduğundan şekil ve yönünü korumak için düzenli budama gerekir. İlkbahar ve yaz boyunca kuru yapraklar ve sürgünler temizlenebilir. Katı budama ise kış sonu – ilkbahar başında yapılmalıdır. Budama makaslarının kaliteli ve sertifikalı olması gereklidir.
Her iki yılda bir saksı değiştirme
Orta boy bir saksıyla başlarız (fidanlıktan alınan küçük plastikten daha büyük). Örneğin 9 litrelik bir saksıdan alınan bitki, 30 litrelik bir saksıya aktarılır. Her iki yılda bir, saksı kademeli olarak büyütülerek 30 litreden 40 litreye (yaklaşık 48 cm derinlik, 45 cm çap) çıkarılabilir.
Kişisel koruyucu ekipman
Bazı kişilerde bitkinin yaprakları ciltte tahrişe neden olabilir. Bu nedenle balkon ya da bahçede parthenocissus yetiştirenler, bahçe işleri sırasında ellerini korumak için özel eldiven kullanmalıdır.
