Στο Puerto del Pico της Άβιλα έπεσαν 352,0 χιλιοστά βροχής στις 10 και 11 Νοεμβρίου και στη Garganta la Olla της Βόρειας Κάθερες 348,6 χιλιοστά, σύμφωνα με τα δεδομένα των σταθμών της ισπανικής μετεωρολογικής υπηρεσίας (AEMET). Η κακοκαιρία ήρθε στις πρώτες εβδομάδες της συγκομιδής της ελιάς, από την Ανδαλουσία και την Εστρεμαδούρα ως το πορτογαλικό Αλεντέζο, σε μια περίοδο που ενδιαφέρει άμεσα παραγωγούς και ελαιοτριβεία. Οι προγνώσεις των αρχών Νοεμβρίου έδειχναν έντονη βροχή στους ελαιώνες της Ιβηρικής, και οι μετρήσεις των σταθμών δείχνουν πλέον πού έπεσε το περισσότερο νερό.
Πόσο νερό έπεσε σε Ισπανία και Πορτογαλία
Η AEMET είχε εκδώσει πορτοκαλί προειδοποίηση για βροχή στη Βόρεια Κάθερες και τη Νότια Άβιλα στις 10 Νοεμβρίου και κόκκινη στις 11 Νοεμβρίου. Μόνο τη δεύτερη μέρα η Garganta la Olla έδωσε 152,6 χιλιοστά, το Puerto del Pico 122,2 χιλιοστά και το Piornal 104,4 χιλιοστά. Στους ελαιώνες της Ανδαλουσίας οι τιμές ήταν πολύ χαμηλότερες και άνισες. Οι ορεινοί σταθμοί της Cazalla de la Sierra στη Σεβίλλη και του Alájar στην Ουέλβα κατέγραψαν 86,2 και 83,0 χιλιοστά στις 11 Νοεμβρίου, τα αεροδρόμια της Σεβίλλης και της Κόρδοβα 42,6 και 31,2 χιλιοστά, ενώ στο Χαέν, τον μεγαλύτερο ελαιοπαραγωγικό νομό της Ισπανίας, ο σταθμός της πόλης έδωσε 23,0 χιλιοστά. Η διάμεση τιμή των σταθμών ήταν 65,6 χιλιοστά στην Κάθερες, η υψηλότερη στην Ισπανία, και 16,4 χιλιοστά στο Χαέν.
Στο Αλεντέζο οι τιμές διέφεραν επίσης πολύ από σταθμό σε σταθμό. Τα δεδομένα των σταθμών της πορτογαλικής μετεωρολογικής υπηρεσίας (IPMA) για τις 11 Νοεμβρίου καλύπτουν 21 από τις 24 ώρες, χωρίς τρεις ώρες του πρωινού, οπότε οι τιμές είναι κατ' ελάχιστον. Η Mora έφτασε τουλάχιστον τα 77,8 χιλιοστά και η Portalegre τα 62,3 χιλιοστά, ενώ η Beja, στην περιοχή των εντατικών ελαιώνων, κατέγραψε 15,9 και το Évora 16,0 χιλιοστά. Στις 12 Νοεμβρίου η IPMA δεν είχε πλέον καμία πορτοκαλί ή κόκκινη προειδοποίηση για την ηπειρωτική χώρα.
Σε ποιο στάδιο βρήκε τους ελαιώνες η βροχή
Για το Αλεντέζο, το πορτογαλικό υπουργείο Γεωργίας σημειώνει στο δελτίο κατάστασης των καλλιεργειών του GPP για τον Σεπτέμβριο 2026 ότι ο κύκλος της ελιάς ήταν μπροστά από το σύνηθες, η συγκομιδή είχε ξεκινήσει νωρίτερα σε ορισμένες εκμεταλλεύσεις και η παραγωγή ελαιολάδου εκτιμάται περίπου 10% υψηλότερη από την περυσινή χρονιά.
Στην Ισπανία η περίοδος 2026/27 ξεκίνησε την 1η Οκτωβρίου με την πρώτη επίσημη εκτίμηση παραγωγής του υπουργείου Γεωργίας, που υπολόγισε το ελαιόλαδο στους 1.602.596 τόνους, 23% πάνω από την προηγούμενη περίοδο. Το υπουργείο σημείωνε ότι τα στοιχεία είναι προκαταρκτικά και ότι η απόδοση σε λάδι θα κριθεί από τον καιρό των επόμενων εβδομάδων και από την εξέλιξη του καρπού μετά τις υψηλές θερμοκρασίες του καλοκαιριού, που επηρέασαν κυρίως τους ξηρικούς ελαιώνες. Η κακοκαιρία ήρθε επομένως μέσα στις εβδομάδες που θα κρίνουν την τελική απόδοση.
Γιατί η βροχή στη συγκομιδή απειλεί την ποιότητα του λαδιού
Η παρατεταμένη υγρασία πάνω στον ώριμο καρπό ευνοεί το γλοιοσπόριο της ελιάς, μια μυκητολογική ασθένεια από είδη του γένους Colletotrichum που αναπτύσσεται κυρίως καθώς ωριμάζει ο καρπός, μαζί με τις φθινοπωρινές βροχές, και προκαλεί σήψη και πτώση των καρπών και απώλειες στην παραγωγή.
Σε εργαστηριακό πείραμα με τις δύο πιο διαδεδομένες πορτογαλικές ποικιλίες, υγιείς καρποί μολύνθηκαν τεχνητά με τους μύκητες του γλοιοσπορίου. Με τα C. nymphaeae και C. acutatum, η οξύτητα του λαδιού έφτασε το 5% στην πιο ευπαθή Galega Vulgar και το 2% στην Cobrançosa 14 ημέρες μετά τη μόλυνση, ενώ στη Galega οι αιθυλεστέρες των λιπαρών οξέων ξεπέρασαν το όριο του εξαιρετικά παρθένου σε 7 έως 11 ημέρες, ανάλογα με τον μύκητα, και οι ολικές φαινόλες μειώθηκαν με όλους τους μύκητες. Με τους ίδιους δύο μύκητες, το οργανοληπτικό ελάττωμα της μούχλας εμφανίστηκε πριν από τη χημική υποβάθμιση, την τρίτη ημέρα στη Galega και την έβδομη στην Cobrançosa. Τα αποτελέσματα αφορούν ελεγχόμενες συνθήκες, δείχνουν όμως πόσο γρήγορα μπορεί να χάσει την κατηγορία του το λάδι από προσβεβλημένο καρπό, κάτι που αφορά απευθείας το αν θα ταξινομηθεί ως εξαιρετικά παρθένο.
Η συγκομιδή επιβραδύνεται και η ροή προς τα ελαιοτριβεία στενεύει
Όπου το έδαφος κορέστηκε σε νερό, η είσοδος των μηχανημάτων καθυστερεί και η συλλογή επιβραδύνεται, ιδίως στους εντατικούς ελαιώνες όπου η συγκομιδή γίνεται με δονητές κορμού και αυτοκινούμενες μηχανές. Ο καρπός που πέφτει από τον αέρα και τη βροχή και μένει στο έδαφος μαζεύεται χωριστά, γιατί λερώνεται και υποβαθμίζεται γρήγορα. Για τα ελαιοτριβεία, ο βρεγμένος και χτυπημένος καρπός πρέπει να φτάνει και να αλέθεται σύντομα, καθώς η αποθήκευσή του σε σωρούς ανεβάζει την οξύτητα και προκαλεί ελαττώματα, οπότε στις εβδομάδες αιχμής μετά από τέτοια κακοκαιρία η ροή προς τα ελαιοτριβεία και η δυναμικότητά τους γίνονται το στενό σημείο της αλυσίδας.
Για την τιμή του ελαιολάδου είναι ακόμη νωρίς
Η Ισπανία είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός ελαιολάδου στον κόσμο και η Ανδαλουσία ο πυρήνας της, οπότε ό,τι συμβαίνει εκεί στη διάρκεια της συγκομιδής αποτελεί σημείο αναφοράς για όλη τη μεσογειακή αγορά. Από το καλοκαίρι η αγορά κινούνταν με χαμηλότερες τιμές εν όψει μεγάλης σοδειάς το 2026/27, και η πρώτη επίσημη εκτίμηση του Οκτωβρίου έδινε παραγωγή 23% μεγαλύτερη από την περυσινή. Είναι νωρίς για να αποδοθεί στη συγκεκριμένη βροχόπτωση κάποια αλλαγή στις τιμές, καθώς η συγκομιδή διαρκεί ως τον χειμώνα και η τελική παραγωγή θα κριθεί από την εξέλιξή της. Αυτό που μπορεί να παρακολουθήσει κανείς με βεβαιότητα είναι οι επίσημες αναθεωρήσεις των εκτιμήσεων παραγωγής από το ισπανικό υπουργείο Γεωργίας, τις αυτόνομες κοινότητες και το πορτογαλικό GPP, που θα δείξουν αν και πόσο επηρεάστηκαν ο όγκος και η ποιότητα.
Τι να προσέχουν οι παραγωγοί τώρα
Προτεραιότητα στη συγκομιδή έχει ο ώριμος και ο προσβεβλημένος καρπός, ο οποίος συλλέγεται πρώτος μόλις το επιτρέψει το έδαφος, ώστε να μη μείνει βρεγμένος στο δέντρο. Ο καρπός του εδάφους και ο χτυπημένος κρατούνται χωριστά και οδηγούνται σύντομα στο ελαιοτριβείο, χωρίς αποθήκευση σε υγρούς σωρούς. Ο ψεκασμός με χαλκό είναι η καθιερωμένη προληπτική προστασία από το γλοιοσπόριο και γίνεται με τα σκευάσματα που είναι εγκεκριμένα σε κάθε χώρα, όταν το επιτρέπουν το έδαφος και ο καιρός.
Οι παραγωγοί με ασφαλιστική κάλυψη, μέσω του Agroseguro στην Ισπανία ή αντίστοιχων σχημάτων, καταγράφουν τη ζημιά με φωτογραφίες και ημερομηνίες και ακολουθούν τη διαδικασία δήλωσης που ορίζει το συμβόλαιό τους. Για τις επίσημες οδηγίες, οι γεωργικές προειδοποιήσεις της Junta de Andalucía και των πορτογαλικών περιφερειακών διευθύνσεων γεωργίας είναι η πηγή που ισχύει κατά περιοχή, και ως τις 13 Νοεμβρίου δεν είχε δημοσιευτεί επίσημη εκτίμηση ζημιών από τους αρμόδιους φορείς. Όπου το έδαφος κορέστηκε, καθυστερούν και οι φθινοπωρινές εργασίες στα χωράφια, όπως η σπορά των χειμερινών σιτηρών, για όσες ημέρες η πρόσβαση με μηχανήματα παραμένει δύσκολη.
Συχνές ερωτήσεις
Πόση βροχή έπεσε στους ελαιώνες της Ιβηρικής;
Οι μεγαλύτερες τιμές ήταν στα ορεινά της Άβιλα και της Κάθερες, με 352,0 χιλιοστά σε δύο μέρες στο Puerto del Pico και 348,6 στη Garganta la Olla. Στους ελαιώνες οι τιμές της 11ης Νοεμβρίου ήταν πολύ μικρότερες και άνισες, με διάμεση τιμή 16,4 χιλιοστά στο Χαέν και ως 86,2 στη Cazalla de la Sierra, ενώ στο Αλεντέζο κυμάνθηκαν από 15,9 στη Beja ως τουλάχιστον 77,8 στη Mora.
Κινδυνεύει η ποιότητα του φετινού λαδιού;
Ο κίνδυνος αφορά τον καρπό που μένει βρεγμένος και προσβάλλεται από γλοιοσπόριο, το οποίο ανεβάζει την οξύτητα και προκαλεί οργανοληπτικά ελαττώματα. Το πόσο θα επηρεαστεί η ποιότητα θα φανεί στις αναλύσεις της νέας παραγωγής τις επόμενες εβδομάδες.
Τι είναι το γλοιοσπόριο και γιατί εμφανίζεται τώρα;
Είναι μυκητολογική ασθένεια από είδη Colletotrichum που αναπτύσσεται κυρίως καθώς ωριμάζει ο καρπός, μαζί με τις φθινοπωρινές βροχές, και προκαλεί σήψη και πτώση των ελιών. Το φθινόπωρο, με βροχή πάνω σε ώριμο καρπό, είναι η τυπική περίοδος εκδήλωσής της.
Πρέπει να σταματήσει η συγκομιδή;
Η συγκομιδή συνεχίζεται μόλις το επιτρέψει το έδαφος, με προτεραιότητα στον ώριμο και προσβεβλημένο καρπό. Η καθυστέρηση οφείλεται στη δυσκολία πρόσβασης των μηχανημάτων στο κορεσμένο έδαφος.
Υπάρχει επίσημη εκτίμηση ζημιών;
Ως τις 13 Νοεμβρίου δεν είχε δημοσιευτεί επίσημη εκτίμηση από τη Junta de Andalucía, το ισπανικό υπουργείο ή το πορτογαλικό GPP. Οι επόμενες αναθεωρήσεις των εκτιμήσεων παραγωγής θα δείξουν την πραγματική εικόνα.
Θα επηρεαστεί η τιμή του ελαιολάδου;
Είναι νωρίς για να συνδεθεί η βροχή με την τιμή. Από το καλοκαίρι η αγορά κινούνταν με χαμηλότερες τιμές εν όψει μεγάλης σοδειάς, και η τελική παραγωγή θα κριθεί από την εξέλιξη της συγκομιδής.
Σημαντικές σημειώσεις
Οι αριθμοί βροχής είναι παρατηρήσεις των επίσημων σταθμών της AEMET και της IPMA. Οι πορτογαλικές τιμές της 11ης Νοεμβρίου καλύπτουν 21 από τις 24 ώρες και είναι κατ' ελάχιστον. Οι ισπανικές και οι πορτογαλικές τιμές προέρχονται από διαφορετικά δίκτυα σταθμών και δεν αθροίζονται μεταξύ τους. Για τη διαχείριση της κάθε εκμετάλλευσης και για τα εγκεκριμένα σκευάσματα, συμβουλευτείτε γεωπόνο και τις κατά τόπους επίσημες γεωργικές προειδοποιήσεις.
Πηγές
- AEMET, δεδομένα σταθμών (Hoy y últimos días)
- IPMA, ωριαίες παρατηρήσεις επιφανείας
- GPP, Estado das Culturas e Previsão de Colheitas, Σεπτέμβριος 2026
- MAPA, πρώτη εκτίμηση παραγωγής ελαιολάδου 2026/27, 1 Οκτωβρίου 2026
- Peres F. κ.ά., 2021, Olive Oils from Fruits Infected with Different Anthracnose Pathogens Show Sensory Defects Earlier Than Chemical Degradation, Agronomy 11(6), 1041
- Agroseguro
