Τον Αύγουστο του 2026 η Ισπανία εξήγαγε εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο με μέση μοναδιαία αξία 4,58 €/kg, ενώ η μέση τιμή παραγωγού του ίδιου μήνα ήταν 3,50 €/kg, μια απόσταση 1,07 €/kg, σχεδόν τριπλάσια από τον μέσο όρο της περιόδου 2017-2022, σύμφωνα με ανάλυση του Wikifarmer στα στοιχεία εξαγωγών της Eurostat και στις εβδομαδιαίες τιμές που δηλώνουν τα κράτη μέλη στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η ισπανική τιμή εξαγωγής ακολουθεί την τιμή παραγωγού με καθυστέρηση ενός ή δύο μηνών και όχι στο ακέραιο, οπότε η απόσταση στενεύει όταν οι τιμές ανεβαίνουν και ανοίγει όταν πέφτουν. Αυτό έχει σημασία τώρα που η Ισπανία περιμένει 1,6 εκατομμύρια τόνους ελαιολάδου το 2026/27 και οι τιμές παραγωγού υποχωρούν από την άνοιξη.
Από το 2017 ως το 2022 η ισπανική τιμή εξαγωγής ήταν 15% πάνω από την τιμή παραγωγού
Η τιμή εξαγωγής εδώ είναι η μοναδιαία αξία όλων των ισπανικών εξαγωγών εξαιρετικά παρθένου, δηλαδή η δηλωμένη αξία των αποστολών διαιρεμένη με το βάρος τους στα ισπανικά σύνορα (Eurostat Comext). Η τιμή παραγωγού είναι ο μέσος όρος του μήνα από την εβδομαδιαία εθνική μέση τιμή που δημοσιεύει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Agri-food Data Portal). Από το 2017 ως το 2022 η τιμή εξαγωγής ήταν κατά μέσο όρο 0,38 €/kg πάνω από την τιμή παραγωγού, δηλαδή 14,6% πάνω, και από το 2024 ως τον Αύγουστο του 2026 ήταν 0,74 €/kg πάνω, 15,8%.
| Έτος | Τιμή εξαγωγής, €/kg | Τιμή παραγωγού, €/kg | Απόσταση, €/kg | Απόσταση, % της τιμής παραγωγού |
| 2017 | 4,04 | 3,79 | 0,24 | 6,4% |
| 2018 | 3,57 | 2,96 | 0,61 | 21,2% |
| 2019 | 2,90 | 2,34 | 0,56 | 24,0% |
| 2020 | 2,69 | 2,15 | 0,53 | 25,1% |
| 2021 | 3,28 | 3,09 | 0,19 | 6,2% |
| 2022 | 3,98 | 3,86 | 0,12 | 4,4% |
| 2023 | 6,28 | 6,74 | -0,46 | -5,9% |
| 2024 | 8,20 | 7,47 | 0,73 | 11,0% |
| 2025 | 4,80 | 4,04 | 0,77 | 19,2% |
| 2026, Ιανουάριος ως Αύγουστος | 4,78 | 4,07 | 0,71 | 18,0% |
Πηγή: ανάλυση του Wikifarmer στη βάση Comext της Eurostat (ισπανικές εξαγωγές, κωδικός ΣΟ 1509 10 20 ως το 2021 και 1509 20 00 από το 2022) και στις εβδομαδιαίες τιμές του Agri-food Data Portal της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Μέσοι όροι των μηνιαίων τιμών κάθε έτους. Το 2026 καλύπτει Ιανουάριο ως Αύγουστο, με προσωρινά στοιχεία.
Το 2023 η τιμή εξαγωγής έπεσε κάτω από την τιμή παραγωγού
Το 2023, όταν η τιμή παραγωγού ανέβηκε κατά μέσο όρο στα 6,74 €/kg, η ισπανική τιμή εξαγωγής ήταν κατά μέσο όρο 6,28 €/kg, και σε 9 από τους 12 μήνες βρέθηκε κάτω από την τιμή παραγωγού του ίδιου μήνα. Η μέση απόσταση έγινε αρνητική, 0,46 €/kg κάτω, ή 5,9% κάτω από την τιμή παραγωγού, ενώ από το 2017 ως το 2022 αρνητική απόσταση εμφανίστηκε μόνο σε 5 από τους 72 μήνες. Τα στοιχεία δεν δείχνουν τον μηχανισμό. Μια εξαγωγή που καταγράφεται στο τελωνείο έναν μήνα μπορεί να έχει συμφωνηθεί νωρίτερα ή να καλύπτεται από λάδι που αγοράστηκε φθηνότερα, και αυτό θα κρατούσε την τιμή εξαγωγής πίσω σε μια απότομη άνοδο.
Η ισπανική τιμή εξαγωγής ακολουθεί με καθυστέρηση ενός ή δύο μηνών
Όταν η ισπανική τιμή παραγωγού άλλαξε κατά 10% μέσα σε έναν μήνα, η τιμή εξαγωγής άλλαξε κατά περίπου 2% τον ίδιο μήνα και κατά άλλο 3% τον επόμενο, και συνολικά κατά περίπου 7% μέσα σε τέσσερις μήνες, δηλαδή περνά με καθυστέρηση περίπου το 70% της μεταβολής. Έτσι η απόσταση ήταν μικρότερη μετά από τρίμηνα ανόδου της τιμής παραγωγού και μεγαλύτερη μετά από τρίμηνα πτώσης, με συσχέτιση -0,71 σε 116 μήνες από τον Ιανουάριο του 2017 ως τον Αύγουστο του 2026.
Μοναδιαία αξία των ισπανικών εξαγωγών εξαιρετικά παρθένου και εθνική τιμή παραγωγού, €/kg. Πηγή: ανάλυση του Wikifarmer στα στοιχεία της Eurostat και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Αυτό συμβαίνει και τώρα. Από τον Μάιο ως τον Αύγουστο του 2026 η τιμή παραγωγού έπεσε από 4,16 σε 3,50 €/kg και η τιμή εξαγωγής από 5,00 σε 4,58 €/kg, οπότε η απόσταση μεγάλωσε από 0,84 σε 1,07 €/kg, την έκτη μεγαλύτερη σε 116 μήνες. Η μεγαλύτερη ήταν 1,39 €/kg τον Ιούλιο του 2024, όταν η τιμή παραγωγού έπεφτε από τα πολύ υψηλά επίπεδα των αρχών του 2024.
Στην Ελλάδα η απόσταση εξαρτάται από τον προορισμό
Το ελληνικό εξαιρετικά παρθένο που φεύγει για την Ιταλία, περίπου το 62% των εξαγωγών σε όγκο από το 2017, πουλήθηκε κατά μέσο όρο μόλις 8% πάνω από την ελληνική τιμή παραγωγού, τόσο το 2017-2022 όσο και το 2024-2026, και η τιμή του ακολούθησε την τιμή παραγωγού τον ίδιο μήνα. Τον Αύγουστο του 2026 οι αποστολές προς την Ιταλία είχαν 3,96 €/kg, όταν η ελληνική τιμή παραγωγού ήταν 3,60 €/kg. Οι αποστολές προς τις άλλες χώρες πουλήθηκαν κατά μέσο όρο 54% πάνω από την τιμή παραγωγού από το 2017, και περίπου 60% αν εξαιρεθεί το 2023, ενώ τον Αύγουστο του 2026 είχαν 6,98 €/kg.
Η απόσταση για το σύνολο των ελληνικών εξαγωγών, 28% κατά μέσο όρο από το 2017, εξαρτάται επομένως και από το μερίδιο της Ιταλίας. Από τον Μάρτιο ως τον Αύγουστο του 2026 η Ιταλία πήρε λιγότερο από το μισό των ελληνικών εξαγωγών κάθε μήνα, έναντι 62% στην περίοδο 2022-2026, και ταυτόχρονα οι αποστολές προς τις άλλες χώρες έμειναν ακριβές ενώ η τιμή παραγωγού έπεφτε, από 64% πάνω από αυτήν τον Μάιο σε 94% πάνω τον Αύγουστο. Με τα δύο μαζί η συνολική απόσταση έφτασε τα 2,11 €/kg τον Αύγουστο, από 1,48 €/kg τον Μάιο. Οι ελληνικές τιμές παραγωγού κινούνται κοντά στις ισπανικές, αφού οι ελληνικές τιμές παραγωγού ακολουθούν συνήθως τις ισπανικές μέσα σε τρεις εβδομάδες.
Η απόσταση δεν είναι περιθώριο κέρδους
Η απόσταση ανάμεσα στην τιμή εξαγωγής και την τιμή παραγωγού περιλαμβάνει την τυποποίηση, τη μεταφορά ως τα σύνορα και τη διαφορετική σύνθεση των αποστολών, αφού ο ίδιος κωδικός καλύπτει χύμα λάδι και μπουκάλια, και επηρεάζεται από τον χρόνο που μεσολαβεί ανάμεσα στη συμφωνία και την καταγραφή της αποστολής. Δείχνει τη σχέση της τιμής του εμπορίου με την τιμή στο ελαιοτριβείο, όχι πόσα κερδίζουν οι εξαγωγείς. Το ίδιο ερώτημα για την επόμενη βαθμίδα της αλυσίδας, η τιμή του ελαιολάδου στο ράφι σε σχέση με την τιμή παραγωγού, εξετάζεται χωριστά.
|
Εφόδια για τον ελαιώνα
Στο Farmclick θα βρείτε λιπάσματα για τη φθινοπωρινή λίπανση της ελιάς και βιοδιεγέρτες για την ανάκαμψη των δέντρων μετά τη συγκομιδή. |
Συχνές ερωτήσεις
Πόσο πάνω από την τιμή παραγωγού εξάγεται το ισπανικό ελαιόλαδο; Από το 2017 ως το 2022 η τιμή εξαγωγής του εξαιρετικά παρθένου ήταν κατά μέσο όρο 0,38 €/kg ή 14,6% πάνω από την τιμή παραγωγού, και από το 2024 ως τον Αύγουστο του 2026 ήταν 0,74 €/kg ή 15,8% πάνω.
Γιατί η απόσταση μεγαλώνει όταν η τιμή πέφτει; Η ισπανική τιμή εξαγωγής ακολουθεί την τιμή παραγωγού με καθυστέρηση ενός ή δύο μηνών, οπότε όταν η τιμή παραγωγού πέφτει η τιμή εξαγωγής μένει για λίγο ψηλότερα. Ένας πιθανός λόγος είναι ότι οι αποστολές συμφωνούνται πριν καταγραφούν, όμως τα στοιχεία δεν το δείχνουν.
Μπορεί η τιμή εξαγωγής να είναι κάτω από την τιμή παραγωγού; Ναι. Το 2023, με τις τιμές παραγωγού σε άνοδο, η ισπανική τιμή εξαγωγής ήταν κάτω από την τιμή παραγωγού σε 9 από τους 12 μήνες.
Είναι η απόσταση το κέρδος του εξαγωγέα; Όχι. Περιλαμβάνει την τυποποίηση, τη μεταφορά, τη σύνθεση των αποστολών και τη χρονική απόσταση ανάμεσα στη συμφωνία και την αποστολή.
Γιατί η ελληνική απόσταση διαφέρει τόσο ανά προορισμό; Το λάδι που πηγαίνει στην Ιταλία, περίπου το 62% των ελληνικών εξαγωγών από το 2017, πουλήθηκε κατά μέσο όρο 8% πάνω από την ελληνική τιμή παραγωγού, ενώ το λάδι για τις άλλες χώρες πουλήθηκε 54% πάνω.
Σημαντικές σημειώσεις
Η ανάλυση είναι του Wikifarmer. Η τιμή εξαγωγής είναι η μηνιαία μοναδιαία αξία όλων των εξαγωγών εξαιρετικά παρθένου από την Ισπανία ή την Ελλάδα σύμφωνα με τη Eurostat, με τον κωδικό 1509 10 20 ως το 2021 και τον 1509 20 00 από το 2022, χωρίς σύνδεση των επιπέδων ανάμεσα στους δύο κωδικούς. Η τιμή παραγωγού είναι ο μηνιαίος μέσος όρος της εβδομαδιαίας εθνικής μέσης τιμής εξαιρετικά παρθένου στο Agri-food Data Portal της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η καθυστέρηση εκτιμήθηκε με παλινδρόμηση των μηνιαίων μεταβολών της τιμής εξαγωγής στις μεταβολές της τιμής παραγωγού του ίδιου και των τριών προηγούμενων μηνών. Η συσχέτιση της απόστασης με τη μεταβολή της τιμής παραγωγού είναι εν μέρει μηχανική, αφού η τιμή παραγωγού μπαίνει και στις δύο, όμως η ισπανική τιμή είναι πολύ ισχυρότερη από ό,τι θα έδινε μόνο αυτό. Για την Ελλάδα το ίδιο τεστ δεν δίνει σαφές αποτέλεσμα. Τα στοιχεία του 2026 είναι προσωρινά.
Πηγές
- Eurostat. (2026). Βάση δεδομένων για το διεθνές εμπόριο αγαθών, σύνολο Comext DS-045409. Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
- Ευρωπαϊκή Επιτροπή. (2026). Agri-food Data Portal, οδηγός API. Γενική Διεύθυνση Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης.
