Στην Ισπανία η τιμή παραγωγού του εξαιρετικά παρθένου ελαιολάδου έχει πέσει 61,5% από την κορυφή του Ιανουαρίου του 2024, ενώ ο δείκτης τιμών καταναλωτή για το ελαιόλαδο έχει υποχωρήσει 43,1% από τη δική του κορυφή, σύμφωνα με ανάλυση του Wikifarmer στα στοιχεία της Eurostat και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Τον Σεπτέμβριο του 2026 η τιμή παραγωγού ήταν 36,4% πάνω από τον Ιανουάριο του 2021 και ο δείκτης στο ράφι 56,1%. Τα στοιχεία δεν δείχνουν ότι το ράφι αντιδρά πιο αργά στις πτώσεις από ό,τι στις ανόδους, όμως το ράφι ακολουθεί την τιμή παραγωγού κατά το ήμισυ περίπου και με καθυστέρηση μηνών, ενώ στην Ελλάδα ο δείκτης στο ράφι βρίσκεται σήμερα πιο κοντά στα επίπεδα του 2021 από την τιμή παραγωγού.
Στην Ισπανία η τιμή παραγωγού έχει χάσει τα τρία τέταρτα της ανόδου της
Η μέση εβδομαδιαία τιμή παραγωγού για το ισπανικό εξαιρετικά παρθένο ανέβηκε από 2,53 €/kg τον Ιανουάριο του 2021 σε 8,97 €/kg τον Ιανουάριο του 2024, δηλαδή κατά 254,1%, και τον Σεπτέμβριο του 2026 ήταν 3,46 €/kg (Ευρωπαϊκή Επιτροπή). Ο εναρμονισμένος δείκτης τιμών καταναλωτή της Eurostat για το ελαιόλαδο στην Ισπανία ανέβηκε την ίδια περίοδο κατά 174,3%, με κορυφή τον Απρίλιο του 2024, και από τότε έχει πέσει 43,1% (Eurostat).
Με βάση τον Ιανουάριο του 2021, η τιμή παραγωγού έχει χάσει περίπου το 75% της ανόδου της, ενώ ο δείκτης στο ράφι λίγο πάνω από το 55%. Σε σύγκριση με τον γενικό δείκτη τιμών των τροφίμων, το ελαιόλαδο στο ισπανικό ράφι είναι ακόμη 14,6% ακριβότερο από ό,τι τον Ιανουάριο του 2021, οπότε η διαφορά δεν οφείλεται μόνο στη γενική ακρίβεια των τροφίμων.
| Χώρα | Τιμή παραγωγού, πτώση από την κορυφή | Δείκτης στο ράφι, πτώση από την κορυφή | Τιμή παραγωγού, Σεπτέμβριος 2026 έναντι Ιανουαρίου 2021 | Δείκτης στο ράφι, Σεπτέμβριος 2026 έναντι Ιανουαρίου 2021 |
| Ισπανία | −61,5% | −43,1% | +36,4% | +56,1% |
| Ελλάδα | −58,9% | −40,4% | +40,3% | +27,0% |
| Ιταλία | −50,5% | −21,4% | 0,0% | +51,4% |
Πηγή: ανάλυση του Wikifarmer στον εναρμονισμένο δείκτη τιμών καταναλωτή της Eurostat για το ελαιόλαδο (COICOP 2018, κωδικός CP01151) και στις εβδομαδιαίες τιμές παραγωγού εξαιρετικά παρθένου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μηνιαίοι μέσοι όροι, ως τον Σεπτέμβριο του 2026. Κορυφή τιμής παραγωγού: Ιανουάριος 2024 σε Ισπανία και Ελλάδα, Ιούλιος 2025 στην Ιταλία. Κορυφή δείκτη στο ράφι: Απρίλιος 2024 στην Ισπανία, Ιούλιος 2024 στην Ελλάδα, Ιούνιος 2024 στην Ιταλία.
Ο δείκτης στο ράφι συνδέεται περισσότερο με την τιμή παραγωγού ενός ως δύο μηνών νωρίτερα στην Ισπανία και περίπου τεσσάρων μηνών νωρίτερα στην Ελλάδα
Το ράφι ακολουθεί την τιμή παραγωγού με καθυστέρηση ενός ως τεσσάρων μηνών
Στην Ισπανία ο δείκτης στο ράφι έφτασε στην κορυφή του τρεις μήνες μετά την τιμή παραγωγού και στην Ελλάδα έξι μήνες μετά. Στα μηνιαία στοιχεία η μεταβολή του δείκτη στο ράφι συνδέεται περισσότερο με τη μεταβολή της τιμής παραγωγού ενός ως δύο μηνών νωρίτερα στην Ισπανία και περίπου τεσσάρων μηνών νωρίτερα στην Ελλάδα. Αλυσιδωτά κινούνται και οι ίδιες οι τιμές παραγωγού, αφού η ελληνική ακολουθεί συνήθως την ισπανική μέσα σε τρεις εβδομάδες. Η καθυστέρηση ταιριάζει με τον χρόνο που χρειάζεται για να περάσει το λάδι από την αγορά χύμα στην τυποποίηση και στα αποθέματα των καταστημάτων, όμως τα στοιχεία δεν δείχνουν την αιτία.
Το ράφι αντιδρά στις πτώσεις όσο και στις ανόδους της τιμής παραγωγού
Για κάθε μεταβολή 10% στην τιμή παραγωγού, ο δείκτης στο ισπανικό ράφι κινήθηκε κατά μέσο όρο περίπου 5,4% στις ανόδους και 5,8% στις πτώσεις μέσα στους επόμενους έξι μήνες, ενώ στην Ελλάδα οι αντίστοιχες τιμές ήταν 4,7% και 5,3%. Η διαφορά ανάμεσα σε ανόδους και πτώσεις δεν είναι στατιστικά σημαντική σε καμία από τις δύο χώρες, οπότε τα στοιχεία δεν δείχνουν ότι το ράφι αντιδρά πιο αργά όταν η τιμή παραγωγού πέφτει. Ο έλεγχος έγινε σε 20 παραλλαγές, με διαφορετικές περιόδους και καθυστερήσεις, και μόνο μία έδωσε σημαντική διαφορά, όσες ακριβώς θα έδινε η τύχη.
Το ότι το ράφι ακολουθεί την τιμή παραγωγού κατά το ήμισυ περίπου ταιριάζει με το ότι ένα μέρος της τελικής τιμής δεν εξαρτάται από το λάδι, όπως η συσκευασία, η μεταφορά και η διανομή. Ο γενικός δείκτης τιμών των τροφίμων στην Ισπανία ανέβηκε 36,2% από τον Ιανουάριο του 2021 ως τον Σεπτέμβριο του 2026, και η άνοδος του κόστους πέρα από το λάδι συμφωνεί με το ότι ο ισπανικός δείκτης στο ράφι έχει χάσει μικρότερο μέρος της ανόδου του από την τιμή παραγωγού, χωρίς τα στοιχεία να το αποδεικνύουν.
Στην Ελλάδα το ράφι είναι πιο κοντά στα επίπεδα του 2021 από την τιμή παραγωγού
Η ελληνική τιμή παραγωγού εξαιρετικά παρθένου ανέβηκε από 2,58 €/kg τον Ιανουάριο του 2021 σε 8,81 €/kg τον Ιανουάριο του 2024 και τον Σεπτέμβριο του 2026 ήταν 3,62 €/kg, δηλαδή 58,9% κάτω από την κορυφή αλλά 40,3% πάνω από τον Ιανουάριο του 2021. Ο ελληνικός δείκτης στο ράφι, αντίθετα, είναι μόλις 27,0% πάνω από τον Ιανουάριο του 2021, και σε σύγκριση με τον γενικό δείκτη τιμών των τροφίμων το ελαιόλαδο στο ελληνικό ράφι είναι σήμερα 5,5% φθηνότερο από ό,τι τότε.
Στην Ιταλία ο δείκτης στο ράφι μένει 51% πάνω από το 2021
Η ιταλική τιμή παραγωγού εξαιρετικά παρθένου έμεινε κοντά στα 9,6 €/kg από τον Απρίλιο ως τον Αύγουστο του 2025 και τον Σεπτέμβριο του 2026 έπεσε στα 4,76 €/kg, ακριβώς στο επίπεδο του Ιανουαρίου του 2021. Ο ιταλικός δείκτης στο ράφι έχει πέσει μόνο 21,4% από την κορυφή του τον Ιούνιο του 2024 και παραμένει 51,4% πάνω από τον Ιανουάριο του 2021. Το ιταλικό ράφι κινείται όμως ελάχιστα μαζί με την ιταλική τιμή παραγωγού, πιθανότατα επειδή στα ιταλικά καταστήματα πωλείται και πολύ λάδι από την Ισπανία και άλλες χώρες, οπότε η σύγκριση αυτή εξηγεί λιγότερα από ό,τι στην Ισπανία.
Ο δείκτης στο ράφι μετρά κάθε ελαιόλαδο που αγοράζουν τα νοικοκυριά
Ο δείκτης της Eurostat καλύπτει όλες τις κατηγορίες ελαιολάδου και όλα τα μεγέθη συσκευασίας που αγοράζουν τα νοικοκυριά, μαζί με το εισαγόμενο λάδι, ενώ η τιμή παραγωγού αφορά μόνο το εξαιρετικά παρθένο στο επίπεδο της πρώτης πώλησης. Για τον λόγο αυτό ο δείκτης δείχνει πόσο άλλαξαν οι τιμές στο ράφι και όχι πόσο κοστίζει ένα λίτρο εξαιρετικά παρθένου, και η απόσταση των δύο σειρών δεν μετρά το περιθώριο κέρδους κανενός.
Η μεγαλύτερη σοδειά θα φανεί στο ράφι με καθυστέρηση
Η περίοδος 2026/27 ξεκινά με μεγαλύτερη σοδειά και με την τιμή παραγωγού ήδη κοντά στα 4 €/kg. Αν η σχέση των τελευταίων ετών συνεχιστεί, μια πτώση της τιμής παραγωγού θα φανεί στο ράφι μέσα στους επόμενους μήνες και περίπου κατά το ήμισυ, οπότε για όσους εξετάζουν πότε συμφέρει να αγοράζει κανείς ελαιόλαδο η τιμή στο ράφι θα αλλάζει πιο αργά και λιγότερο από την τιμή που παίρνει ο παραγωγός.
Συχνές ερωτήσεις
Πέφτει η τιμή του ελαιολάδου στο ράφι; Ναι, αλλά λιγότερο από την τιμή παραγωγού. Στην Ισπανία ο δείκτης τιμών καταναλωτή για το ελαιόλαδο έχει πέσει 43,1% από την κορυφή του Απριλίου του 2024, ενώ η τιμή παραγωγού 61,5% από την κορυφή του Ιανουαρίου του 2024.
Ανεβαίνει το ράφι γρήγορα και πέφτει αργά; Τα στοιχεία δεν το δείχνουν. Στην Ισπανία και στην Ελλάδα ο δείκτης στο ράφι αντέδρασε περίπου το ίδιο στις ανόδους και στις πτώσεις της τιμής παραγωγού, κατά το ήμισυ περίπου της μεταβολής της.
Πόσο αργεί η αλλαγή της τιμής παραγωγού να φανεί στο ράφι; Περίπου ένα ως δύο μήνες στην Ισπανία και τέσσερις μήνες στην Ελλάδα, ενώ οι κορυφές απείχαν τρεις και έξι μήνες αντίστοιχα.
Γιατί το ράφι δεν πέφτει όσο η τιμή παραγωγού; Η τιμή στο ράφι περιλαμβάνει και κόστη που δεν εξαρτώνται από το λάδι, όπως η συσκευασία, η μεταφορά και η διανομή, ενώ ο γενικός δείκτης τιμών των τροφίμων στην Ισπανία ανέβηκε 36,2% από τον Ιανουάριο του 2021. Τα στοιχεία συμφωνούν με αυτή την εξήγηση χωρίς να την αποδεικνύουν.
Ισχύει το ίδιο στην Ελλάδα; Όχι ακριβώς. Ο ελληνικός δείκτης στο ράφι είναι σήμερα 27,0% πάνω από τον Ιανουάριο του 2021, λιγότερο από την τιμή παραγωγού που είναι 40,3% πάνω.
Σημαντικές σημειώσεις
Η ανάλυση είναι του Wikifarmer, με βάση τον εναρμονισμένο δείκτη τιμών καταναλωτή της Eurostat για το ελαιόλαδο (Ισπανία, Ελλάδα και Πορτογαλία από τον Δεκέμβριο του 2014, Ιταλία από τον Δεκέμβριο του 2009) και τις εβδομαδιαίες τιμές παραγωγού εξαιρετικά παρθένου που οι χώρες αναφέρουν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ως τον Σεπτέμβριο του 2026. Ο Ιανουάριος του 2021 χρησιμοποιείται ως μήνας βάσης και όχι ως το χαμηλότερο σημείο, που ήταν τον Ιούλιο του 2020. Τα μερίδια της ανόδου που χάθηκαν υπολογίζονται σε λογαριθμικούς όρους. Για την Πορτογαλία τα στοιχεία τιμών παραγωγού έχουν πολλά κενά και δεν παρουσιάζονται. Τα στοιχεία δείχνουν συσχέτιση και όχι αιτία.
Πηγές
- Eurostat. (2026). Harmonised Indices of Consumer Prices (HICP), βάση δεδομένων. Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
- Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ΓΔ Γεωργίας. (2026). Agri-food Data Portal, API guide. Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
