Η Νοτιοανατολική Ασία μαζί με την Ινδία υπολογίζεται ότι θα δώσουν το 39% της παγκόσμιας αύξησης στην κατανάλωση τροφίμων και αγροτικών προϊόντων έως το 2035, από 32% την προηγούμενη δεκαετία. Το μέγεθος προέρχεται από την έκθεση OECD-FAO Agricultural Outlook 2026-2035, τη δεκαετή προβολή που δημοσιεύουν από κοινού ο ΟΟΣΑ και ο FAO, και σηματοδοτεί μια σαφή μετατόπιση στο πού θα καταναλωθεί η επιπλέον τροφή του πλανήτη. Για τους παραγωγούς, τους εξαγωγείς και τους προμηθευτές ζωοτροφών, η απάντηση στο πού κατευθύνεται η ζήτηση την επόμενη δεκαετία δείχνει καθαρά προς τη Νότια και Νοτιοανατολική Ασία.
Αλλάζει το ποιος τρώει την επιπλέον τροφή
Η συνολική αξία κατανάλωσης αγροτικών προϊόντων και αλιευμάτων προβλέπεται να αυξηθεί κατά 12,5% μέσα στη δεκαετία, και σχεδόν όλη αυτή η αύξηση προέρχεται από τις χώρες μεσαίου και χαμηλού εισοδήματος. Ο αυξανόμενος πληθυσμός μεγαλώνει τον συνολικό αριθμό των στομάτων που πρέπει να τραφούν, ενώ τα υψηλότερα εισοδήματα και η ταχεία αστικοποίηση αλλάζουν το τι αγοράζουν οι καταναλωτές. Το μεγαλύτερο μερίδιο αυτής της αύξησης το κρατούν οι χώρες χαμηλότερου μεσαίου εισοδήματος, με πρώτες την Ινδία και τη Νοτιοανατολική Ασία.
Η Κίνα κινείται αντίθετα. Η συμβολή της στην παγκόσμια αύξηση της κατανάλωσης αναμένεται να πέσει απότομα στο 13%, καθώς η κατά κεφαλήν ζήτηση τροφίμων έχει ήδη κορεστεί και ο πληθυσμός συρρικνώνεται. Το κέντρο βάρους της ζήτησης μετακινείται από την Ανατολική προς τη Νότια και Νοτιοανατολική Ασία, και η δεκαετία έως το 2035 είναι η περίοδος που η μετατόπιση αυτή αποτυπώνεται καθαρά στα νούμερα.
Οι διατροφές ξεπερνούν τα βασικά τρόφιμα και στρέφονται σε κρέας και ψάρι
Όταν ανεβαίνει το εισόδημα, η διατροφή αλλάζει με προβλέψιμο τρόπο, και η Νοτιοανατολική Ασία δεν αποτελεί εξαίρεση. Καθώς βελτιώνεται το βιοτικό επίπεδο, οι καταναλωτές αφήνουν σταδιακά πίσω τη διατροφή που στηρίζεται στα αμυλούχα βασικά τρόφιμα και καταναλώνουν περισσότερα ζωικά προϊόντα και αλιεύματα. Η έκθεση προβλέπει ότι σε όλες τις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος οι διατροφές θα γίνουν πιο πλούσιες σε ενέργεια και πρωτεΐνη μέσα στη δεκαετία, με τις εντονότερες αλλαγές στις χώρες χαμηλότερου και ανώτερου μεσαίου εισοδήματος και με τα ζωικά προϊόντα να οδηγούν το μεγαλύτερο μέρος της αλλαγής.
Το ψάρι βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της αλλαγής, ιδίως στην παράκτια και νησιωτική Νοτιοανατολική Ασία, όπου ήδη αποτελεί βασικό στοιχείο της διατροφής. Η αυξανόμενη ζήτηση για αλιεύματα συνδέεται άμεσα με τον ρόλο της περιοχής στην υδατοκαλλιέργεια, την εκτρεφόμενη παραγωγή που πλέον καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος των ψαριών που καταναλώνονται, θέμα που αναλύεται στην επισκόπησή μας για τα σημαντικότερα εκτρεφόμενα είδη υδατοκαλλιέργειας. Μαζί με το ψάρι ανεβαίνει και η ζήτηση για κρέας, με τα μεγαλύτερα κέρδη στις ίδιες οικονομίες μεσαίου εισοδήματος.
Στις πλούσιες χώρες η εικόνα δεν αλλάζει. Η διατροφή τους προβλέπεται να μείνει σε γενικές γραμμές σταθερή μέσα στη δεκαετία, με την κατανάλωση κρέατος να διατηρείται και τα φυτικά υποκατάστατα να καλύπτουν ακόμη μικρό μερίδιο. Όπου καταγράφηκε υποχώρηση στην κατανάλωση κρέατος, η έκθεση τη συνδέει κυρίως με τις διακυμάνσεις των τιμών και όχι με μόνιμη αλλαγή στις προτιμήσεις, αν και σημειώνει ότι μακροπρόθεσμα ενδέχεται να προκύψουν εντονότερες μετατοπίσεις καθώς οι νεότερες γενιές υιοθετούν διαφορετικές διατροφικές συνήθειες.
Η ζήτηση ζωοτροφών που κρύβεται πίσω από τη διατροφική στροφή
Κάθε επιπλέον κιλό εκτρεφόμενου κρέατος ή ψαριού κουβαλά πίσω του ζήτηση για ζωοτροφή, και εκεί η διατροφική στροφή αναδιαμορφώνει τις αγορές των καλλιεργειών. Καθώς η εγχώρια παραγωγή κρέατος και υδατοκαλλιέργειας μεγαλώνει για να καλύψει την αυξανόμενη ζήτηση, μεγαλύτερο μερίδιο των βασικών καλλιεργειών και των ελαιούχων σπόρων εκτρέπεται από την άμεση ανθρώπινη κατανάλωση προς τη ζωική διατροφή, όπου τα σιτηρά και το σογιάλευρο αποτελούν τη βάση των περισσότερων σιτηρεσίων.
Η ζήτηση ζωοτροφών προβλέπεται να αυξάνεται ταχύτερα στις χώρες χαμηλότερου μεσαίου εισοδήματος, με 2,8% ετησίως μέσα στη δεκαετία, ως άμεση συνέπεια της στροφής τους σε διατροφές με ζωικά προϊόντα. Η τροφή παραμένει η κύρια χρήση των αγροτικών προϊόντων, με περίπου 42% του συνόλου, οπότε πρόκειται για αλλαγή στην ισορροπία και όχι για ανατροπή της. Για τους παραγωγούς σιτηρών και ελαιούχων σπόρων το συμπέρασμα είναι συγκεκριμένο. Μεγάλο μέρος της μελλοντικής αύξησης της ζήτησης θα περάσει μέσα από τις ζωοτροφές και όχι μέσα από την άμεση ανθρώπινη κατανάλωση, με μοχλό το κρέας και το ψάρι που ζητούν ολοένα περισσότερο οι καταναλωτές της Νοτιοανατολικής Ασίας.
Τι σημαίνει η μετατόπιση για παραγωγούς και εξαγωγείς
Η συγκέντρωση της αύξησης της ζήτησης στη Νότια και Νοτιοανατολική Ασία αλλάζει τον χάρτη για όποιον πουλά στις διεθνείς αγορές. Οι εξαγωγείς ζωικών προϊόντων, καθώς και των σιτηρών και ελαιούχων σπόρων που τα τροφοδοτούν, θα βρουν τους ταχύτερα αναπτυσσόμενους πελάτες τους σε αυτή την περιοχή και όχι στις κορεσμένες αγορές της Ανατολικής Ασίας και του πλούσιου κόσμου.
Η μετατόπιση είναι άνιση με τρόπο που έχει σημασία. Και η υποσαχάρια Αφρική θα δει ισχυρή αύξηση ζήτησης, αυτή όμως θα προέλθει από την αύξηση του πληθυσμού και όχι από τα υψηλότερα εισοδήματα, οπότε η κατανάλωση εκεί παραμένει προσανατολισμένη στα βασικά τρόφιμα και η ζήτηση ζωοτροφών αυξάνεται μόνο περιορισμένα. Αυτή η αντίθεση, ανάμεσα σε μια ζήτηση που μεγαλώνει μέσα από την αναβάθμιση της διατροφής στη Νοτιοανατολική Ασία και σε μια ζήτηση που μεγαλώνει μόνο μέσα από τον πληθυσμό στην υποσαχάρια Αφρική, ορίζει τις δύο πολύ διαφορετικές αγορές που θα καλούνται να εξυπηρετήσουν οι παραγωγοί. Η έκθεση συνδέει και τις δύο με την ίδια προϋπόθεση, καθώς η αύξηση της παραγωγικότητας και το εύρυθμο εμπόριο είναι αυτά που στέκονται ανάμεσα στην αυξανόμενη ζήτηση και στην άνοδο των τιμών τροφίμων. Όπου η προσφορά συμβαδίζει, η διατροφική στροφή εξελίσσεται σε ευκαιρία. Όπου δεν συμβαδίζει, η ίδια αύξηση ζήτησης μετατρέπεται σε πίεση στις τιμές.
Πηγές
- OECD/FAO. (2026). OECD-FAO Agricultural Outlook 2026-2035. OECD Publishing, Παρίσι και FAO, Ρώμη.
