Κτηνοτροφία και Ορθή Γεωργική Πρακτική (GAP)

Αν η εκμετάλλευση περιλαμβάνει ζωικό κεφάλαιο, η εφαρμογή της Ορθής Γεωργικής Πρακτικής γίνεται ακόμα πιο σύνθετη. Ο κτηνοτρόφος πρέπει να εξασφαλίζει ταυτόχρονα την ευζωία των ζώων, την ασφάλεια των τροφίμων ζωικής προέλευσης και την προστασία του περιβάλλοντος. Στην ΕΕ, αυτές οι υποχρεώσεις αποτελούν μέρος της αιρεσιμότητας (conditionality) της ΚΑΠ, και η μη τήρησή τους οδηγεί σε μείωση ή απώλεια ενισχύσεων.

Νομικό πλαίσιο και κανονισμοί

Κάθε κτηνοτρόφος πρέπει να τηρεί αυστηρά τους τοπικούς κανονισμούς σχετικά με τα είδη ζώων που επιτρέπεται να εκτρέφει, τις προδιαγραφές εγκαταστάσεων (στέγαση, χωρητικότητα, αερισμός, φωτισμός) και τα πρότυπα υγιεινής.

Στην ΕΕ, η ευζωία ζώων ρυθμίζεται από τις Οδηγίες 98/58/ΕΚ (γενική προστασία εκτρεφόμενων ζώων), 2008/119/ΕΚ (μόσχοι), 2008/120/ΕΚ (χοίροι) και 1999/74/ΕΚ (ωοπαραγωγοί όρνιθες). Τον Μάρτιο 2023, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε αναθεώρηση αυτού του πλαισίου με αυστηρότερες απαιτήσεις, ιδίως για τα κλουβιά, τη μεταφορά ζώων και τη σήμανση μεθόδου εκτροφής.

Τα πρότυπα GAEC που αφορούν την κτηνοτροφία εστιάζουν κυρίως στη διατήρηση μόνιμων βοσκοτόπων (GAEC 1) και στην πρόληψη υποβάθμισης σε περιοχές Natura 2000.

Ευζωία ζώων

Η ευζωία δεν αποτελεί μόνο νομική υποχρέωση, αλλά επηρεάζει άμεσα την ποιότητα και ασφάλεια του τελικού προϊόντος. Τα ζώα σε στρες παράγουν λιγότερο και χαμηλότερης ποιότητας. Βασικές απαιτήσεις

Παρέχουμε πάντα καθαρό πόσιμο νερό, ελεγμένο τακτικά ως προς την ποιότητά του
Εξασφαλίζουμε τον κατάλληλο τύπο και ποσότητα τροφής ανά είδος και στάδιο παραγωγής, αποτρέποντας τον υποσιτισμό
Η ζωοτροφή πρέπει να είναι ελεύθερη από μυκοτοξίνες (ιδιαίτερα αφλατοξίνη Β1, που μεταφέρεται ως αφλατοξίνη Μ1 στο γάλα)
Οι εγκαταστάσεις πρέπει να παρέχουν επαρκή χώρο ανά ζώο, σωστό αερισμό, κατάλληλο φωτισμό και προστασία από ακραίες θερμοκρασίες
Τα ζώα πρέπει να μπορούν να εκφράζουν τη φυσική τους συμπεριφορά στο μέτρο του δυνατού

Υπεύθυνη χρήση κτηνιατρικών φαρμάκων

Ποτέ μη χρησιμοποιείτε αντιβιοτικά, ορμόνες ή οποιοδήποτε κτηνιατρικό φάρμακο χωρίς ιατρική συνταγή και επίβλεψη κτηνιάτρου.

Στην ΕΕ, ο Κανονισμός (ΕΕ) 2019/6 (σε ισχύ από Ιανουάριο 2022) εισήγαγε αυστηρότερους κανόνες με στόχο τη μείωση της αντιμικροβιακής αντοχής (AMR).

Η προληπτική χρήση αντιβιοτικών σε ομάδες ζώων απαγορεύεται
Η μεταφυλακτική χρήση επιτρέπεται μόνο σε αιτιολογημένες περιπτώσεις με τεκμηρίωση κτηνιάτρου
Ορισμένα αντιβιοτικά κρίσιμης σημασίας για την ανθρώπινη υγεία δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν καθόλου στα ζώα

Κατά τη χορήγηση φαρμάκων, ο κτηνοτρόφος τηρεί αυστηρά τον χρόνο αναμονής πριν συλλέξει οποιοδήποτε προϊόν (γάλα, αυγά, κρέας). Αυτός ο χρόνος εξασφαλίζει ότι τα υπολείμματα βρίσκονται κάτω από τα MRL (Μέγιστα Επιτρεπτά Όρια Υπολειμμάτων, Κανονισμός ΕΚ 37/2010). Η παραβίαση θέτει σε κίνδυνο τον καταναλωτή και μπορεί να οδηγήσει σε ανάκληση προϊόντων.

Υγιεινή στην παραγωγή ζωικών προϊόντων

Η άρμεξη μπορεί να γίνει χειρωνακτικά ή μηχανικά. Σε κάθε περίπτωση, πλένουμε σχολαστικά τα χέρια και αποστειρώνουμε τις μηχανές πριν και μετά το άρμεγμα, για αποφυγή μαστίτιδας και μόλυνσης του γάλατος. Σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΚ) 853/2004, το νωπό γάλα πρέπει να ψύχεται αμέσως μετά τη συλλογή (σε 8 °C αν συλλέγεται καθημερινά, σε 6 °C αν κάθε δεύτερη ημέρα).

Στη συλλογή αυγών, τα αυγά συλλέγονται τουλάχιστον μία φορά ημερησίως, αποθηκεύονται σε καθαρό, ξηρό χώρο και μεταφέρονται γρήγορα. Σπασμένα ή ραγισμένα αυγά απομακρύνονται αμέσως.

Διαχείριση ζωικών αποβλήτων

Η σωστή διαχείριση κοπριάς και λυμάτων αποτελεί νομική υποχρέωση. Στην ΕΕ, η Οδηγία Νιτρικών (91/676/ΕΟΚ) θέτει όρια στη χρήση κοπριάς (170 kg αζώτου/εκτάριο/έτος σε ευπρόσβλητες ζώνες) για την προστασία των υδάτων από νιτρορύπανση.

Η κοπριά αποθηκεύεται σε απομονωμένη θέση με στεγανοποιημένο δάπεδο, μακριά από πηγές νερού, περιοχές παραγωγής και κατοικίες
Η κομποστοποίηση (θερμοκρασία >55 °C για τουλάχιστον 3 ημέρες) εξουδετερώνει τα περισσότερα παθογόνα πριν η κοπριά χρησιμοποιηθεί ως λίπασμα
Εργαλεία και εργαζόμενοι που χειρίζονται κοπριά πρέπει να καθαρίζονται σχολαστικά πριν εισέλθουν στις περιοχές παραγωγής

Βιοασφάλεια

Η βιοασφάλεια αφορά τα μέτρα πρόληψης εισόδου και εξάπλωσης ασθενειών στην εκμετάλλευση.

Περιορισμός πρόσβασης εξωτερικών προσώπων και οχημάτων
Απολύμανση υποδημάτων και εξοπλισμού πριν και μετά την είσοδο σε κάθε κτίριο
Απομόνωση νεοεισερχόμενων ή ασθενών ζώων (καραντίνα)
Τήρηση προγράμματος εμβολιασμών σε συνεργασία με κτηνίατρο
Τήρηση αρχείων υγείας ζώων, θεραπειών και θνησιμότητας

Μεταφορά ζώων

Αποφεύγουμε τη μεταφορά ζώντων ζώων σε μεγάλες αποστάσεις, όπου αυτό είναι εφικτό. Στην ΕΕ, ο Κανονισμός (ΕΚ) 1/2005 καθορίζει μέγιστους χρόνους ταξιδιού, υποχρεωτικές στάσεις για ξεκούραση, νερό και τροφή, ελάχιστο χώρο ανά ζώο στο όχημα και υποχρεωτική εκπαίδευση οδηγών και συνοδών.