Κρυσταλλικά λιπάσματα 20-20-20 και 12-12-36 στην υδρολίπανση των κηπευτικών

Στα θερμοκήπια κηπευτικών η θρέψη χορηγείται σχεδόν πάντα μαζί με το νερό της άρδευσης, μέσω υδρολίπανσης. Τα πιο διαδεδομένα λιπάσματα για τον σκοπό αυτό είναι τα κρυσταλλικά, με δύο τύπους να ξεχωρίζουν, το ισορροπημένο 20-20-20 και το 12-12-36 υψηλού καλίου. Το πότε ενδείκνυται ο καθένας, καθώς και ο τρόπος ρύθμισης της αγωγιμότητας, του pH και του ασβεστίου, κρίνουν σε μεγάλο βαθμό την παραγωγή και την ποιότητα του καρπού.

Τι είναι τα κρυσταλλικά υδατοδιαλυτά λιπάσματα

Τα κρυσταλλικά λιπάσματα διαλύονται πλήρως στο νερό χωρίς να αφήνουν κατάλοιπα, γι' αυτό και ενδείκνυνται για τη στάγδην άρδευση. Περιέχουν ελάχιστο χλώριο και νάτριο, ώστε να μην αυξάνεται η αλατότητα και να μη φράζουν οι σταλάκτες. Στη συσκευασία αναγράφεται η αναλογία NPK, δηλαδή οι μονάδες αζώτου, φωσφόρου και καλίου, ενώ αρκετοί τύποι περιέχουν και ιχνοστοιχεία σε χηλική μορφή.

Πώς αλλάζει η θρέψη από τη βλάστηση στον καρπό

Οι ανάγκες του φυτού δεν παραμένουν ίδιες σε όλη την περίοδο, και η θρέψη ακολουθεί τρία στάδια. Στην αρχή, αμέσως μετά τη μεταφύτευση, διατηρούμε χαμηλό το άζωτο, περίπου 60 ως 70 ppm, ώστε να μην ευνοηθεί υπερβολική βλάστηση. Το κάλιο και το ασβέστιο παραμένουν επίσης μέτρια, καθώς δεν απαιτούνται ακόμη σε υψηλά επίπεδα και η περίσσεια αποτελεί περιττή δαπάνη. Στο δεύτερο στάδιο, καθώς το φυτό αναπτύσσεται και δένουν οι πρώτοι καρποί, αυξάνουμε ταυτόχρονα το άζωτο, το κάλιο και το ασβέστιο. Στο τρίτο στάδιο, με πλήρες φορτίο καρπών, η θρέψη φτάνει στη μέγιστη πυκνότητα, με περισσότερο κάλιο για τη διόγκωση και τη συσσώρευση σακχάρων, επαρκές ασβέστιο για την αποφυγή σήψεων στον καρπό, και άζωτο στο επίπεδο που απαιτεί η συνεχιζόμενη ανάπτυξη.

Πρακτικά, η σχέση καλίου προς άζωτο μετατοπίζεται. Στη βλαστική φάση βρίσκεται περίπου στο 1:1, ενώ κατά τη διόγκωση του καρπού φτάνει περίπου στο 1,5:1 υπέρ του καλίου. Για τον λόγο αυτό ξεκινούμε με το ισορροπημένο 20-20-20 και, με την είσοδο της καλλιέργειας στην παραγωγή, μεταβαίνουμε στο 12-12-36, που αποδίδει σχεδόν τριπλάσιο κάλιο σε σχέση με το άζωτο.

Το ασβέστιο και η ξηρή σήψη της κορυφής

Ένα από τα συχνότερα προβλήματα σε τομάτα και πιπεριά είναι η ξηρή σήψη της κορυφής, μια καστανή βυθισμένη κηλίδα στη βάση του καρπού. Δεν οφείλεται σε μύκητα, αλλά σε έλλειψη ασβεστίου στον καρπό, που συνήθως συνδυάζεται με απότομες διακυμάνσεις της υγρασίας και με υπερβολικό αμμωνιακό άζωτο. Το αμμώνιο ανταγωνίζεται το ασβέστιο κατά την πρόσληψη, οπότε όσο αυξάνεται, τόσο λιγότερο ασβέστιο φτάνει στον καρπό. Για την αποφυγή του, χορηγούμε το ασβέστιο ως νιτρικό ασβέστιο, διατηρούμε χαμηλό το αμμωνιακό άζωτο με προτίμηση στο νιτρικό, και κρατάμε σταθερή την άρδευση. Σε υπόστρωμα, το ασβέστιο στο διάλυμα συνιστάται να παραμένει πάνω από 150 ppm, και υψηλότερα στον πετροβάμβακα.

Αγωγιμότητα και pH στο θρεπτικό διάλυμα

Παρακολουθούμε συνεχώς δύο παραμέτρους, το pH και την αγωγιμότητα. Το pH διατηρείται μεταξύ 5,5 και 6,5. Σε υψηλότερες τιμές ο φώσφορος και τα ιχνοστοιχεία δεσμεύονται και το φυτό δυσκολεύεται να τα προσλάβει. Ρυθμίζεται και μέσω της σχέσης νιτρικού προς αμμωνιακό άζωτο, αφού το αμμώνιο οξινίζει τη ριζόσφαιρα, ενώ σε σκληρό νερό με υψηλά διττανθρακικά μειώνεται με προσθήκη οξέος. Η αγωγιμότητα (EC) αποτυπώνει τη συνολική συγκέντρωση αλάτων στο διάλυμα και μεταβάλλεται ανάλογα με την καλλιέργεια, το στάδιο και τον φωτισμό. Στην τομάτα κυμαίνεται συνήθως στα 2,5 ως 3,0 mS/cm, στο αγγούρι παραμένει χαμηλότερα, στα 2,0 ως 2,5, ενώ η πιπεριά κινείται σε ενδιάμεσες τιμές. Τις περιόδους χαμηλού φωτισμού, τον χειμώνα, αυξάνουμε ελαφρώς την EC, ενώ με υψηλές θερμοκρασίες και έντονο φως τη μειώνουμε, ώστε να αποφευχθεί η καταπόνηση του φυτού. Χρήσιμο είναι να μετράμε και την αγωγιμότητα του διαλύματος που απορρέει. Αν υπερβαίνει εκείνη της παροχής κατά περισσότερο από 0,4 ως 0,5 mS/cm, υποδηλώνει συσσώρευση αλάτων στη ριζόσφαιρα. Τα ιχνοστοιχεία χορηγούνται σε χηλική μορφή, με τον σίδηρο ως EDTA σε όξινο διάλυμα και ως DTPA ή EDDHA όταν το pH ανεβαίνει.

Προετοιμασία διαλύματος και δεξαμενές A και B

Δεν συνδυάζονται όλα τα λιπάσματα στην ίδια δεξαμενή. Το νιτρικό ασβέστιο, που προστίθεται για την κάλυψη των αναγκών σε ασβέστιο, δεν συνδυάζεται με φωσφορικά ή θειικά λιπάσματα. Αν βρεθούν μαζί σε πυκνό διάλυμα, αντιδρούν και σχηματίζουν γύψο και φωσφορικό ασβέστιο, που καθιζάνουν και φράζουν φίλτρα και σταλάκτες. Γι' αυτό η λίπανση προετοιμάζεται σε δύο δεξαμενές. Στη δεξαμενή A τοποθετείται το νιτρικό ασβέστιο και στη B τα φωσφορικά και τα θειικά, και τα δύο διαλύματα αναμειγνύονται μόνο αφού αραιωθούν εντός του δικτύου. Κάθε λίπασμα διαλύεται πλήρως πριν προστεθεί το επόμενο, και κάθε νέος συνδυασμός δοκιμάζεται πρώτα σε μικρή ποσότητα, ώστε να επιβεβαιωθεί ότι το διάλυμα παραμένει διαυγές.

Πρακτικό πρόγραμμα ανά καλλιέργεια

Σε τομάτα, αγγούρι και πιπεριά εφαρμόζεται η ίδια λογική. Πριν την έναρξη πραγματοποιούμε ανάλυση του νερού άρδευσης, ώστε να γνωρίζουμε τα επίπεδα ασβεστίου, μαγνησίου και αλάτων που ήδη περιέχει και να τα συνυπολογίσουμε στη συνταγή. Από τη μεταφύτευση ως την πρώτη καρπόδεση χορηγούμε ισορροπημένο τύπο όπως το 20-20-20, με χαμηλότερη EC και συγκρατημένο άζωτο, ώστε το φυτό να αναπτύξει ισχυρό ριζικό σύστημα χωρίς υπερβολική βλάστηση. Με την έναρξη της διόγκωσης των πρώτων καρπών μεταβαίνουμε σταδιακά στο 12-12-36, αυξάνουμε το κάλιο και το ασβέστιο και ανεβάζουμε ελαφρώς την EC. Τη δόση και τη συχνότητα τις προσαρμόζουμε στο στάδιο, την εποχή και τον φωτισμό, με τακτικές μετρήσεις EC και pH στο διάλυμα και στην απορροή.

Τα κρυσταλλικά υδατοδιαλυτά λιπάσματα διατίθενται σε πολλούς τύπους NPK, από ισορροπημένα ως υψηλού καλίου, καθώς και ως νιτρικό ασβέστιο και ιχνοστοιχεία για τη συμπλήρωση της συνταγής. Η επιλογή τύπου και προγράμματος γίνεται πάντα με βάση την καλλιέργεια, το στάδιο και την ανάλυση του νερού.

Συχνές ερωτήσεις

Πότε χρησιμοποιούμε κρυσταλλικά λιπάσματα;

Τα κρυσταλλικά ενδείκνυνται όπου η άρδευση γίνεται με στάγδην ή με σύστημα υδρολίπανσης, κυρίως σε θερμοκήπια και σε εντατικές υπαίθριες καλλιέργειες κηπευτικών. Επειδή διαλύονται πλήρως, προσαρμόζουμε εύκολα τη συνταγή σε κάθε στάδιο και χορηγούμε τα θρεπτικά σταδιακά μαζί με το νερό. Σε εκτατικές καλλιέργειες, όπου το λίπασμα διασπείρεται στο έδαφος, προτιμώνται συνήθως τα κοκκώδη.

Γιατί να επιλέξουμε κρυσταλλικά αντί για κοκκώδη;

Επειδή διαλύονται χωρίς κατάλοιπα και δεν φράζουν τους σταλάκτες, απορροφώνται γρήγορα, έχουν χαμηλό χλώριο και νάτριο, και επιτρέπουν την ακριβή ρύθμιση του NPK, της EC και του pH. Το μειονέκτημα είναι το υψηλότερο κόστος ανά μονάδα θρεπτικού και η ανάγκη για σύστημα υδρολίπανσης και τακτικό έλεγχο.

Πότε δίνουμε 20-20-20 και πότε 12-12-36;

Στη βλαστική φάση και ως την πρώτη καρπόδεση χρησιμοποιούμε το ισορροπημένο 20-20-20, ενώ με την έναρξη της διόγκωσης των καρπών μεταβαίνουμε στο 12-12-36 υψηλού καλίου. Μέσα στην ίδια περίοδο συχνά αξιοποιούνται και οι δύο τύποι, ανάλογα με το στάδιο.

Εφαρμόζονται και διαφυλλικά;

Ναι. Επειδή είναι πλήρως υδατοδιαλυτά, εφαρμόζονται και διαφυλλικά σε χαμηλή συγκέντρωση, ως συμπληρωματική θρέψη. Συνιστάται προηγούμενη δοκιμή σε λίγα φυτά, ώστε να αποφευχθούν εγκαύματα στο φύλλωμα.

Λιπάσματα υδρολίπανσης στο Farmclick

Δες τα κρυσταλλικά υδατοδιαλυτά λιπάσματα και ολόκληρη την κατηγορία λιπασμάτων για την υδρολίπανση των κηπευτικών, από προμηθευτές όλης της Ελλάδας.