Στο AMIS Market Monitor του Νοεμβρίου, οι προβλέψεις FAO-AMIS για την περίοδο 2026/27 δίνουν παγκόσμια αποθέματα σιταριού 360,6 εκατ. τόνων, τα υψηλότερα που έχουν καταγραφεί, και αποθέματα καλαμποκιού 328,8 εκατ. τόνων, αυξημένα σε σχέση με πέρυσι. Το ρύζι κινείται αντίθετα, αφού η παραγωγή του υπολείπεται της κατανάλωσης και τα αποθέματα του τέλους της περιόδου μειώνονται στους 216,5 εκατ. τόνους. Το AMIS περιγράφει τις αγορές ως σχετικά καλά εφοδιασμένες και προσθέτει ότι το Ελ Νίνιο, που συνεχίζει να ενισχύεται, αυξάνει τους καιρικούς κινδύνους όσο προχωρά η περίοδος. Η έκθεση του FAO The State of Agricultural Commodity Markets 2026 (SOCO 2026) εξετάζει με προσομοίωση τι θα συνέβαινε αν ένα ισχυρό Ελ Νίνιο έπληττε ταυτόχρονα πολλές περιοχές παραγωγής, και καταλήγει ότι οι συνέπειες εξαρτώνται και από την αντίδραση των χωρών, δηλαδή από το αν χρησιμοποιούν τα αποθέματά τους για να συνεχίσουν τις εξαγωγές ή αν τις περιορίζουν.
Τα αποθέματα σιταριού συσσωρεύονται στην Ασία και στη Μαύρη Θάλασσα
Η παραγωγή σιταριού του 2026 αναθεωρήθηκε προς τα πάνω, στους 819,1 εκατ. τόνους, χάρη στον ευνοϊκό καιρό στην Τουρκία και στις αποδόσεις που ξεπέρασαν τις προσδοκίες στο Καζακστάν, στη Ρωσία και στην Ουκρανία, παραμένει όμως 2,8% κάτω από τους 842,5 εκατ. τόνους της περιόδου 2025/26. Η χρήση, δηλαδή η κατανάλωση για τρόφιμα, ζωοτροφές και άλλες χρήσεις, εκτιμάται στους 804,7 εκατ. τόνους, λίγο χαμηλότερα από το περσινό ρεκόρ, επειδή η μικρότερη χρήση για ζωοτροφές στην Ασία και στη Νότια Αμερική αντισταθμίζει την αύξηση της κατανάλωσης για τρόφιμα κατά 0,8%.
Το διεθνές εμπόριο της περιόδου Ιουλίου 2026 με Ιουνίου 2027 προβλέπεται στους 193,2 εκατ. τόνους, κάτω από τον μέσο όρο της πενταετίας και αρκετά χαμηλότερα από τους 211,2 εκατ. τόνους της προηγούμενης περιόδου, με λιγότερες αποστολές από τη Ρωσία και την Ουκρανία εξαιτίας των συνεχιζόμενων προβλημάτων στις μεταφορές στη Μαύρη Θάλασσα. Το σιτάρι που δεν εξάγεται μένει στις αποθήκες, και έτσι τα αποθέματα του τέλους της περιόδου, το 2027, ξεπερνούν τα αρχικά και φτάνουν σε ρεκόρ, με συσσώρευση στην Ασία, στη Ρωσία και στην Ουκρανία.
Τα αποθέματα καλαμποκιού ανακάμπτουν χάρη στην Αργεντινή και στην Ουκρανία
Η παραγωγή καλαμποκιού του 2026 αναθεωρήθηκε στους 1.317,6 εκατ. τόνους, κυρίως λόγω των καλύτερων προοπτικών στην Αργεντινή, στη Βραζιλία, στην Ινδία και στις ΗΠΑ. Η χρήση ανεβαίνει στους 1.301,2 εκατ. τόνους, με μεγαλύτερη ζήτηση για βιοαιθανόλη στη Βραζιλία και στις ΗΠΑ και περισσότερες ζωοτροφές στην Ασία, στη Βόρεια Αφρική και στη Λατινική Αμερική. Το εμπόριο εκτιμάται στους 208,2 εκατ. τόνους, με τις εξαγωγές της Νότιας Αμερικής να ενισχύονται απέναντι στις αμερικανικές χάρη στις ανταγωνιστικές τιμές και στην άφθονη προσφορά. Τα αποθέματα του τέλους της περιόδου ανεβαίνουν στους 328,8 εκατ. τόνους από 322,2 πέρυσι, καθώς τα μεγάλα αποθέματα που μεταφέρονται από την προηγούμενη χρονιά στην Αργεντινή και στην Ουκρανία καλύπτουν με το παραπάνω τη μείωση στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στις ΗΠΑ.
Η παραγωγή ρυζιού υπολείπεται της κατανάλωσης για το 2026/27
Για το ρύζι, η παραγωγή της περιόδου 2026/27 εκτιμάται στους 552,0 εκατ. τόνους, λίγο χαμηλότερα από την πρόβλεψη του Οκτωβρίου εξαιτίας των μειωμένων προοπτικών στην Καμπότζη, στο Τσαντ, στο Μάλι και στο Βιετνάμ, ενώ η χρήση στους 558,8 εκατ. τόνους, 0,6% περισσότερο από πέρυσι λόγω της αυξανόμενης κατανάλωσης για τρόφιμα. Η διαφορά καλύπτεται από τα αποθέματα, που μειώνονται από 223,9 σε 216,5 εκατ. τόνους, επίπεδο που το AMIS χαρακτηρίζει ακόμη υψηλό. Το εμπόριο του 2027 προβλέπεται στους 61,6 εκατ. τόνους, ελαφρώς αυξημένο, με περισσότερες εισαγωγές στις Φιλιππίνες και σε χώρες της Δυτικής Αφρικής.
Το ρύζι ήταν και το μόνο από τα τέσσερα προϊόντα του AMIS που ακρίβυνε τον Οκτώβριο. Ο υποδείκτης ρυζιού του Διεθνούς Συμβουλίου Σιτηρών (IGC) ανέβηκε κατά 3,7% σε μηνιαία βάση και κατά 26,3% σε ετήσια, στο υψηλότερο επίπεδο από τον Φεβρουάριο του 2025, παρά την εποχική προσφορά της συγκομιδής σε αρκετούς ασιατικούς εξαγωγείς. Ο υποδείκτης συνοψίζει τις τιμές εξαγωγής των μεγάλων προελεύσεων, ανάμεσά τους της Ταϊλάνδης και του Βιετνάμ, που συχνά απέχουν αρκετά μεταξύ τους, όπως φαίνεται στη διαφορά τιμής ρυζιού Ταϊλάνδης και Βιετνάμ.
Στις πολιτικές του Οκτωβρίου που καταγράφει το AMIS, το Βιετνάμ υποχρεώνει από την 1η Οκτωβρίου τους εμπόρους ρυζιού, με το διάταγμα 365/2026, να διατηρούν ελάχιστα αποθέματα ίσα με το 5% του όγκου που εξήγαγαν τους προηγούμενους έξι μήνες. Οι Φιλιππίνες ανακοίνωσαν στις 5 Οκτωβρίου 6,2 δισ. πέσος, περίπου 100 εκατ. δολάρια ΗΠΑ, από το πρόγραμμα UPLIFT για τους παραγωγούς που επλήγησαν από το Ελ Νίνιο, και στις 26 Οκτωβρίου αύξησαν από 220.000 σε 500.000 τόνους την ποσότητα καλαμποκιού που εισάγεται το 2026 με τον προτιμησιακό δασμό του 5%.
Τα αποθέματα σόγιας μειώνονται παρά τη σταθερή παραγωγή
Η παραγωγή σόγιας της περιόδου 2026/27 μένει στους 441,1 εκατ. τόνους, με καλύτερες αποδόσεις στις ΗΠΑ και χαμηλότερες προβλέψεις για την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ουκρανία. Η χρήση όμως ανεβαίνει στους 446,0 εκατ. τόνους, με περισσότερη σύνθλιψη σπόρων στη Βόρεια και στη Νότια Αμερική και στο Βιετνάμ, και ξεπερνά την παραγωγή. Τα αποθέματα πέφτουν στους 67,9 εκατ. τόνους από 71,2 πέρυσι, κυρίως επειδή αναθεωρήθηκαν προς τα κάτω τα αρχικά αποθέματα της Κίνας.
Σχεδόν τα μισά αποθέματα σιτηρών βρίσκονται στην Κίνα
Χωρίς την Κίνα, τα αποθέματα σιταριού του 2026/27 πέφτουν στους 203,2 εκατ. τόνους, σύμφωνα με τα σύνολα που το AMIS δημοσιεύει χωριστά. Η διαφορά, περίπου 157 εκατ. τόνοι ή το 43,6% των παγκόσμιων αποθεμάτων, βρίσκεται στην Κίνα. Στο καλαμπόκι το μερίδιο της Κίνας φτάνει το 47,3% και στο ρύζι το 48,2%. Σε σχέση με την ετήσια χρήση, τα παγκόσμια αποθέματα σιταριού αντιστοιχούν στο 44,8%, ενώ χωρίς την Κίνα στο 30,5%. Για το καλαμπόκι οι αντίστοιχοι λόγοι είναι 25,3% και 17,5%, και για το ρύζι 38,7% και 27,0%.
| Προϊόν | Παραγωγή | Χρήση | Αποθέματα | Αποθέματα χωρίς την Κίνα |
| Σιτάρι | 819,1 | 804,7 | 360,6 | 203,2 |
| Καλαμπόκι | 1.317,6 | 1.301,2 | 328,8 | 173,4 |
| Ρύζι | 552,0 | 558,8 | 216,5 | 112,1 |
| Σόγια | 441,1 | 446,0 | 67,9 | 32,9 |
Εκατομμύρια τόνοι, περίοδος 2026/27. Πηγή: AMIS Market Monitor αρ. 143, Νοέμβριος 2026, προβλέψεις FAO-AMIS της 6ης Νοεμβρίου
Οι τιμές του Οκτωβρίου υποχώρησαν για όλα τα προϊόντα εκτός από το ρύζι
Ο δείκτης σιτηρών και ελαιούχων σπόρων (GOI) του IGC έκλεισε τον Οκτώβριο στις 242,0 μονάδες, 4,1% χαμηλότερα από τον Σεπτέμβριο και 10,5% υψηλότερα από πριν από έναν χρόνο. Το σιτάρι υποχώρησε κατά 6,1%, σε χαμηλό τριμήνου, παρά τα συνεχιζόμενα προβλήματα στη ναυσιπλοΐα της Μαύρης Θάλασσας, επειδή η αγορά περιμένει πρόοδο στις συνομιλίες ειρήνης Ρωσίας και Ουκρανίας και μεγάλες σοδειές στο νότιο ημισφαίριο. Το καλαμπόκι έπεσε κατά 6,5%, κοντά στο χαμηλό τεσσάρων μηνών, μετά την κορυφή τριετίας του τέλους Σεπτεμβρίου, και η σόγια κατά 4,1%, με πτώση σε όλες τις μεγάλες προελεύσεις. Σε ετήσια βάση το σιτάρι παραμένει 10,0% και η σόγια 12,0% ακριβότερα, ενώ το καλαμπόκι βρίσκεται 0,4% κάτω από τα περσινά επίπεδα. Τις πρώτες εκτιμήσεις για τις επιπτώσεις του φετινού επεισοδίου στις τιμές των τροφίμων τις είχαμε παρουσιάσει τον Ιούνιο, στο άρθρο για τη ζέστη, την ξηρασία και τις τιμές των τροφίμων, πριν από την πτώση του Οκτωβρίου.
Ο FAO εξέτασε ένα πλήγμα τύπου Ελ Νίνιο σε πολλές περιοχές ταυτόχρονα
Το δεύτερο σενάριο του SOCO 2026, το «πλήγμα στο παγκόσμιο επισιτιστικό σύστημα», βασίζεται σε μια έκθεση της Lloyd's του 2015 που περιγράφει έναν πιθανό συνδυασμό ακραίων καιρικών φαινομένων κατά τη διάρκεια ισχυρής θερμής φάσης της Νότιας Ταλάντωσης (ENSO), δηλαδή ισχυρού Ελ Νίνιο. Στο σενάριο, πλημμύρες στις ΗΠΑ μειώνουν τη σοδειά του καλαμποκιού κατά 27% και του σιταριού κατά 7%, ξηρασίες και καταρρακτώδεις βροχές με πλημμύρες και κατολισθήσεις πλήττουν το ρύζι και το σιτάρι στην Ασία, η ξηρασία κόβει στο μισό την παραγωγή σιταριού της Αυστραλίας και η φυλή Ug99 της μαύρης σκωρίασης του σιταριού μεταφέρεται με τον άνεμο στην Ινδία, στο Καζακστάν, στο Πακιστάν, στη Ρωσία, στην Τουρκία και στην Ουκρανία. Η παγκόσμια παραγωγή καλαμποκιού μειώνεται κατά 10% και του ρυζιού και του σιταριού κατά 7% η καθεμία. Ο FAO εκτιμά την πιθανότητα ενός τέτοιου συνδυασμού μεγαλύτερη από 1 στα 200 χρόνια.
Επειδή η ζημιά χτυπά ταυτόχρονα πολλούς μεγάλους παραγωγούς, διακόπτεται το 55% των διμερών εμπορικών ροών στο ρύζι, το 37% στο σιτάρι και περίπου το 32% στο καλαμπόκι, και οι παγκόσμιες τιμές των σιτηρών ανεβαίνουν κατά 70%. Περισσότερο εκτεθειμένες είναι οι χώρες που εξαρτώνται από εισαγωγές, ανεξάρτητα από το εισόδημά τους, και οι χώρες του παγκόσμιου Νότου.
Η Ρωσία, η Ουκρανία, το Καζακστάν και η Τουρκία, που στο σενάριο χάνουν σιτάρι από τη σκωρίαση, είχαν το 2026 αποδόσεις καλύτερες από τις αναμενόμενες ή ευνοϊκό καιρό, και η πρόβλεψη για το καλαμπόκι των ΗΠΑ αναθεωρήθηκε προς τα πάνω, οπότε ως τώρα οι εξελίξεις απέχουν πολύ από το σενάριο. Το AMIS προειδοποιεί πάντως ότι οι συνθήκες Ελ Νίνιο αναμένεται να διαρκέσουν ως τον Απρίλιο του 2027 με πιθανότητα 98%, και ότι η θετική φάση του Δίπολου του Ινδικού Ωκεανού ενισχύει συνήθως την ξηρασία που φέρνει το Ελ Νίνιο στην Αυστραλία και στα νησιά της θαλάσσιας Νοτιοανατολικής Ασίας. Οι περιοχές όπου το Ελ Νίνιο φέρνει συνήθως ξηρασία ή περισσότερη βροχή είναι γνωστές από τα προηγούμενα επεισόδια.
Ο τρόπος που χρησιμοποιούνται τα αποθέματα αλλάζει τον αριθμό των υποσιτιζόμενων
Στο βασικό σενάριο όλες οι χώρες συνεργάζονται και διαθέτουν ως το 50% των εγχώριων αποθεμάτων σιτηρών, για να αναπληρώσουν τις εισαγωγές που χάνουν και να συνεχίσουν να εξάγουν στους εμπορικούς τους εταίρους. Ακόμη και έτσι, το πλήγμα προσθέτει 163,8 εκατομμύρια ανθρώπους στους υποσιτιζόμενους. Ο FAO εξέτασε στη συνέχεια τρεις παραλλαγές της συμπεριφοράς των χωρών.
Όταν τα αποθέματα χρησιμοποιούνται και για να ανοίξουν νέες εμπορικές ροές προς τις χώρες που έχασαν τους προμηθευτές τους, ο αριθμός των νέων υποσιτιζόμενων πέφτει στα 162,5 εκατομμύρια. Η κατάσταση βελτιώνεται σε 35 χώρες και μόνο δύο βρίσκονται ελαφρώς χειρότερα, κατά περίπου 2 θερμίδες ανά άτομο την ημέρα. Όταν οι χώρες χρησιμοποιούν τα αποθέματα μόνο για να καλύψουν τις δικές τους εισαγωγές και σταματούν να εξάγουν, οι ελλείψεις μεταδίδονται αλυσιδωτά, οι νέοι υποσιτιζόμενοι φτάνουν τα 171,3 εκατομμύρια και η διαθεσιμότητα θερμίδων χειροτερεύει σε 101 χώρες.
Η τρίτη παραλλαγή προσομοιώνει βραχυπρόθεσμο πανικό. Οι μεγάλοι εξαγωγείς, ακόμη και όσοι δεν πλήττονται άμεσα, περιορίζουν τις εξαγωγές σιτηρών στο 75% του όγκου πριν από το πλήγμα. Οι νέοι υποσιτιζόμενοι φτάνουν τότε τα 185,2 εκατομμύρια, 21,4 εκατομμύρια περισσότερα από το βασικό σενάριο, και η επισιτιστική ασφάλεια χειροτερεύει σε 120 χώρες, χωρίς καμία να κερδίζει, ούτε εκείνες που επέβαλαν τους περιορισμούς. Κατά τον FAO, η απομόνωση μιας αγοράς με εμπορικούς περιορισμούς δεν την προστατεύει πλήρως από το πλήγμα, ενώ η αποδυνάμωση των παγκόσμιων αγορών αυξάνει την ευαλωτότητα όλων.
| Συμπεριφορά των χωρών | Νέοι υποσιτιζόμενοι (εκατομμύρια) | Χώρες σε χειρότερη θέση από το βασικό σενάριο |
| Βασικό σενάριο, διάθεση ως το 50% των αποθεμάτων | 163,8 | σημείο αναφοράς |
| Ενισχυμένη συνεργασία με νέες εμπορικές ροές | 162,5 | 2, με βελτίωση σε 35 |
| Αποθέματα μόνο για τις δικές τους εισαγωγές | 171,3 | 101 |
| Περιορισμός εξαγωγών στο 75% του όγκου | 185,2 | 120 |
Υποθετικό σενάριο ταυτόχρονου πλήγματος σε πολλές περιοχές παραγωγής. Πηγή: FAO, The State of Agricultural Commodity Markets 2026, σ. 34 και 35
Οι περιορισμοί εξαγωγών ανεβάζουν τις διεθνείς τιμές για όλους
Όταν οι μεγάλοι εξαγωγείς περιορίζουν τις εξαγωγές και οι μεγάλοι εισαγωγείς μειώνουν τους δασμούς για να συγκρατήσουν τις εγχώριες τιμές, η προσφορά στη διεθνή αγορά μειώνεται τη στιγμή που η ζήτηση αυξάνεται. Ο FAO σημειώνει ότι έτσι η αγορά χάνει την ικανότητα να μοιράζει το πλήγμα σε πολλές χώρες, και ότι οι υψηλότερες τιμές ωθούν κι άλλες χώρες στα ίδια μέτρα, μηχανισμό που η έκθεση ονομάζει πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα. Μια ανάλυση των εμπορικών μέτρων 77 χωρών για 32 προϊόντα την περίοδο 2008 ως 2011 βρήκε ενδείξεις αυτού του μηχανισμού, και μια άλλη μελέτη της ίδιας περιόδου εκτιμά ότι μια αύξηση των εμπορικών περιορισμών κατά 20% παγκοσμίως ανέβασε τις τιμές των τροφίμων κατά 22% ως 56%.
Στην κρίση τιμών του 2007/08 οι περιορισμοί εξαγωγών αφορούσαν πάνω από το 16% των θερμίδων που διακινούνταν διεθνώς, ενώ τους πρώτους μήνες της πανδημίας COVID-19 περίπου το 8%. Κατά τις εκτιμήσεις που παραθέτει ο FAO, οι πολιτικές απομόνωσης των εγχώριων αγορών εξηγούν το 45% της αύξησης της διεθνούς τιμής του ρυζιού το 2007/08 και περίπου το 30% της αύξησης της τιμής του σιταριού.
Στην Τανζανία, οι απαγορεύσεις εξαγωγών καλαμποκιού θα έριχναν κάτω από το όριο της φτώχειας 210.000 αγροτικά νοικοκυριά στις περιοχές με πλεόνασμα καλαμποκιού, σε σύγκριση με ελεύθερες εξαγωγές, σύμφωνα με εκτίμηση που παραθέτει ο FAO. Οι περιορισμοί ρίχνουν τις εγχώριες τιμές και ωφελούν τον καταναλωτή, λειτουργούν όμως σαν φόρος στον παραγωγό, μειώνουν το κίνητρο για παραγωγή και επενδύσεις και, μακροπρόθεσμα, βλάπτουν την ίδια την επισιτιστική ασφάλεια της χώρας.
Εξαγωγείς και εισαγωγείς αντέδρασαν διαφορετικά στις προηγούμενες ξηρασίες
Στη Νότια Αφρική, παραδοσιακό εξαγωγέα καλαμποκιού, η ξηρασία του Ελ Νίνιο του 2015/16, από τις χειρότερες των τελευταίων δεκαετιών, έπληξε τις επαρχίες που καλλιεργούν καλαμπόκι. Οι εξαγωγές μειώθηκαν απότομα και η χώρα εξέτασε προσωρινά το ενδεχόμενο εισαγωγών, ενώ τη σοδειά του 2021/22, με ευνοϊκές βροχές, οι εξαγωγές προς τις γειτονικές χώρες της νότιας Αφρικής αυξήθηκαν.
Στο Βιετνάμ, μεγάλο εξαγωγέα ρυζιού, η ακραία ξηρασία του Ελ Νίνιο του 2015/16, η χειρότερη της χώρας εδώ και 90 χρόνια, μαζί με τη διείσδυση αλμυρού νερού, μείωσε απότομα το εξαγώγιμο πλεόνασμα. Παρά τις μεγάλες απώλειες, η χώρα δεν επέβαλε τυπικούς ποσοτικούς περιορισμούς στις εξαγωγές ρυζιού, σε αντίθεση με το 2007/08, όταν, μετά από πλημμύρες και τυφώνες, περιόρισε τις εξαγωγές στη διάρκεια της διεθνούς κρίσης τιμών.
Στην Ονδούρα, χώρα που εισάγει περισσότερα τρόφιμα από όσα εξάγει και όπου το καλαμπόκι είναι η βασική τροφή, η κυβέρνηση επέτρεψε μετά την ξηρασία του Ελ Νίνιο του 2014/15 μεγαλύτερες αγορές καλαμποκιού με μηδενικό δασμό από χώρες εκτός Κεντρικής Αμερικής. Οι εισαγωγές αυξήθηκαν ξανά το 2023/24 με τις ξηρασίες και τις καταιγίδες που συνδέθηκαν με το Ελ Νίνιο.
Στο Μαρόκο, που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές σιταριού, η ακραία ξηρασία του 2015/16 μείωσε την παραγωγή σιταριού κατά περισσότερο από 50% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά και οι εισαγωγές διπλασιάστηκαν. Ο δασμός στο μαλακό σιτάρι μειώθηκε από 50% σε 30% και αυξήθηκε ξανά στο 65% όταν οι συνθήκες ομαλοποιήθηκαν.
Στην Αυστραλία, οι εξαγωγές σιταριού της περιόδου 2007 ως 2024 ακολούθησαν τις ξηρασίες και τα επεισόδια Λα Νίνια και Ελ Νίνιο. Οι ξηρασίες του 2007/08 και του 2017 ως 2019 μείωσαν αποδόσεις και εξαγωγές, ενώ τα Λα Νίνια του 2010/11 και του 2021/22 έφεραν βροχές πάνω από τον μέσο όρο και μεγαλύτερες εξαγωγές, συχνά όμως με χαμηλότερη ποιότητα σπόρου εξαιτίας της υπερβολικής υγρασίας και των ασθενειών.
Οι κυβερνήσεις κρατούν τρία είδη δημόσιων αποθεμάτων
Τα αποθέματα διανομής συνδέονται με την κοινωνική προστασία και φτάνουν στα φτωχά νοικοκυριά σε είδος ή μέσω καταστημάτων με επιδοτούμενες τιμές. Τα αποθέματα έκτακτης ανάγκης διατίθενται στην αγορά για να αυξηθεί η διαθεσιμότητα και να αμβλυνθούν οι απότομες αυξήσεις τιμών, αντιστοιχούν συνήθως σε έναν ή περισσότερους μήνες εθνικής κατανάλωσης και δεν στοχεύουν στη σταθεροποίηση τιμών ή εισοδημάτων. Τα ρυθμιστικά αποθέματα (buffer stocks) κρατούν την τιμή μέσα σε ένα εύρος, με κατώτατη τιμή που στηρίζει τον παραγωγό και ανώτατη που προστατεύει τον καταναλωτή, και το κράτος αγοράζει ή πουλά ώστε η τιμή να μην βγαίνει από αυτό.
Το κόστος των ρυθμιστικών αποθεμάτων φαίνεται στην Ινδία, όπου η Food Corporation of India αγόρασε την περίοδο 2019 ως 2024 ποσότητες ρυζιού και σιταριού ίσες με το 30% της εγχώριας παραγωγής, με κόστος 35 δισ. δολάρια ΗΠΑ το 2022/23, περίπου 1% του ΑΕΠ, και μια μελέτη εκτιμά το κόστος τέτοιων προγραμμάτων στην Ινδία, στην Ινδονησία, στις Φιλιππίνες και στη Ζάμπια μεταξύ 0,5% και 1,5% του ΑΕΠ. Η Ελβετία διατηρεί αποθέματα έκτακτης ανάγκης ίσα με τέσσερις μήνες εθνικής κατανάλωσης σιτηρών, και η Νορβηγία δημιούργησε το 2024 απόθεμα 15.000 τόνων σιτηρών. Και στις δύο χώρες τα αποθέματα τα κρατά ο ιδιωτικός τομέας με επιδοτήσεις και τα διαθέτει σε τιμές αγοράς σε περίπτωση ανάγκης. Τον Οκτώβριο η Ρωσία ενέκρινε σχέδιο απόφασης για επιδοτήσεις άνω των 5 δισ. ρουβλίων, περίπου 60,3 εκατ. δολαρίων ΗΠΑ, για τη συντήρηση των αποθεμάτων σιτηρών του ομοσπονδιακού ταμείου παρέμβασης, κατά το AMIS.
Ο FAO καταλήγει ότι τα μεγάλα ρυθμιστικά αποθέματα αποδείχθηκαν πολύ ακριβά, δημοσιονομικά μη βιώσιμα και στρεβλώνουν τις αγορές, ενώ τα αποθέματα έκτακτης ανάγκης μαζί με στοχευμένα μέτρα κοινωνικής προστασίας, όπως μεταβιβάσεις μετρητών και επισιτιστική βοήθεια, προστατεύουν πιο αποτελεσματικά τους ευάλωτους πληθυσμούς στις κρίσεις.
Ως τον Μάρτιο κρίνονται οι σοδειές του νότιου ημισφαιρίου και οι αποφάσεις των εξαγωγέων
Κατά το Κέντρο Πρόγνωσης Κλίματος της NOAA, το Ελ Νίνιο θα ενισχυθεί κι άλλο πριν αρχίσει να εξασθενεί στις αρχές του 2027, και οι επιπτώσεις του στη βροχή συνεχίζονται και μετά την κορύφωση, οπότε ως τον Μάρτιο θα φανεί για κάθε προϊόν αν τα αποθέματα αρκούν.
- Σιτάρι: τα αποθέματα είναι σε ρεκόρ, αλλά το 43,6% βρίσκεται στην Κίνα και το εμπόριο εξαρτάται από τις μεταφορές στη Μαύρη Θάλασσα.
- Καλαμπόκι: η ανάκαμψη των αποθεμάτων στηρίζεται στην Αργεντινή και στην Ουκρανία, ενώ η σοδειά της Νότιας Αμερικής που σπέρνεται τώρα θα δείξει αν οι εξαγωγές της θα παραμείνουν υψηλές.
- Ρύζι: η παραγωγή υπολείπεται της κατανάλωσης, οι τιμές είναι στο υψηλότερο επίπεδο από τον Φεβρουάριο του 2025 και οι ασιατικοί εξαγωγείς λαμβάνουν ήδη μέτρα για τα αποθέματα των εμπόρων.
- Πολιτικές: στο σενάριο του FAO, οι περιορισμοί εξαγωγών από χώρες που δεν πλήττονται άμεσα αυξάνουν τους υποσιτιζόμενους περισσότερο από κάθε άλλη αντίδραση.
Συχνές ερωτήσεις
Φτάνουν τα αποθέματα σιτηρών για να καλύψουν ένα ισχυρό Ελ Νίνιο; Για το σιτάρι και το καλαμπόκι τα αποθέματα του 2026/27 είναι υψηλά, με το σιτάρι σε ρεκόρ 360,6 εκατ. τόνων. Σχεδόν τα μισά όμως βρίσκονται στην Κίνα, και στο ρύζι τα αποθέματα μειώνονται. Η προσομοίωση του FAO δείχνει ότι το αποτέλεσμα εξαρτάται και από το αν οι χώρες συνεχίζουν να εξάγουν.
Ποιο σιτηρό είναι πιο εκτεθειμένο το 2026/27; Το ρύζι. Η παραγωγή του, 552,0 εκατ. τόνοι, υπολείπεται της χρήσης, 558,8 εκατ. τόνοι, τα αποθέματα μειώνονται και ο υποδείκτης τιμών του IGC ήταν τον Οκτώβριο 26,3% υψηλότερος από πέρυσι.
Πόσο αυξάνουν την πείνα οι περιορισμοί εξαγωγών; Στο σενάριο του FAO για ταυτόχρονο πλήγμα σε πολλές περιοχές, οι περιορισμοί εξαγωγών στο 75% του όγκου προσθέτουν 21,4 εκατομμύρια υποσιτιζόμενους στους 163,8 εκατομμύρια του βασικού σεναρίου και χειροτερεύουν την κατάσταση σε 120 χώρες.
Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα σε ρυθμιστικά αποθέματα και αποθέματα έκτακτης ανάγκης; Τα ρυθμιστικά αποθέματα κρατούν την τιμή μέσα σε ένα εύρος με αγορές και πωλήσεις του κράτους. Τα αποθέματα έκτακτης ανάγκης καλύπτουν συνήθως έναν ή περισσότερους μήνες κατανάλωσης και διατίθενται μόνο για να αυξηθεί η διαθεσιμότητα σε μια κρίση.
Ανέβηκαν οι τιμές των σιτηρών εξαιτίας του Ελ Νίνιο; Τον Οκτώβριο οι διεθνείς τιμές του σιταριού, του καλαμποκιού και της σόγιας υποχώρησαν, και μόνο του ρυζιού ανέβηκαν. Σε ετήσια βάση το σιτάρι ήταν 10,0% και η σόγια 12,0% ακριβότερα.
Είναι το σενάριο του FAO πρόβλεψη για το 2026; Όχι. Είναι υποθετικό σενάριο, εμπνευσμένο από μια έκθεση της Lloyd's του 2015, με πιθανότητα που ο FAO εκτιμά μεγαλύτερη από 1 στα 200 χρόνια. Ως τον Νοέμβριο οι μεγάλοι εξαγωγείς σιταριού και καλαμποκιού είχαν καλές σοδειές.
Σημαντικές σημειώσεις
Τα ισοζύγια του άρθρου είναι προβλέψεις FAO-AMIS της 6ης Νοεμβρίου 2026 και αναθεωρούνται κάθε μήνα, με το επόμενο AMIS Market Monitor στις 4 Δεκεμβρίου. Τα μερίδια της Κίνας και οι λόγοι αποθεμάτων προς χρήση είναι υπολογισμοί του Wikifarmer από τα παγκόσμια σύνολα και τα σύνολα χωρίς την Κίνα που δημοσιεύει το AMIS. Τα σενάρια του SOCO 2026 είναι προσομοιώσεις με υποθετικά πλήγματα και δεν περιγράφουν την πορεία του φετινού Ελ Νίνιο.
Πηγές
- AMIS. Market Monitor No. 143, Νοέμβριος 2026
- FAO. 2026. The State of Agricultural Commodity Markets 2026. Trade, resilience and food security, Global food markets under stress. Ρώμη. Βασικά μηνύματα και σ. 30 ως 35, 47 και 48, 64 ως 70
- NOAA Climate Prediction Center. ENSO Diagnostic Discussion, 12 Νοεμβρίου 2026
