Γιατί οι δύο δείκτες της NOAA δίνουν διαφορετική ισχύ στο Ελ Νίνιο του 2026

Στις 12 Νοεμβρίου το Κέντρο Πρόγνωσης Κλίματος (CPC) της NOAA κατέγραψε περαιτέρω ενίσχυση του Ελ Νίνιο, με τον δείκτη Niño-3.4 στους 2,5 °C πάνω από τον μέσο όρο, αλλά μείωσε την πιθανότητα για επεισόδιο χωρίς προηγούμενο από το 1950 σε περίπου 60% για τα τρίμηνα Οκτωβρίου με Δεκεμβρίου και Νοεμβρίου με Ιανουαρίου. Έναν μήνα νωρίτερα την έδινε στο 83%. Στα μέσα ενημέρωσης κυκλοφορούν παράλληλα χαρακτηρισμοί όπως «σούπερ Ελ Νίνιο», και η απόσταση από την εκτίμηση του CPC εξηγείται κυρίως από τον δείκτη που χρησιμοποιεί ο καθένας, αφού από τον Φεβρουάριο του 2026 η NOAA μετρά επίσημα το Ελ Νίνιο με τον Σχετικό Ωκεάνιο Δείκτη Νίνιο (RONI) και όχι πια με τον παραδοσιακό Ωκεάνιο Δείκτη Νίνιο (ONI). Στον ONI το τρίμηνο Αυγούστου με Οκτωβρίου 2026 είναι το τρίτο θερμότερο από το 1950, ενώ στον RONI βρίσκεται κάτω από τα τρία μεγάλα επεισόδια του 1982/83, του 1997/98 και του 2015/16.

Ο δείκτης ONI μετρά τη θερμοκρασία σε σχέση με έναν σταθερό μέσο όρο

Ο ONI είναι ο κινητός μέσος όρος τριών μηνών της απόκλισης της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας στην περιοχή Niño-3.4 του κεντρικού και ανατολικού ισημερινού Ειρηνικού από τον μέσο όρο μιας περιόδου 30 ετών, όπως τον περιγράφει το Εθνικό Ολοκληρωμένο Σύστημα Πληροφοριών για την Ξηρασία των ΗΠΑ (NIDIS). Ο ωκεανός όμως θερμαίνεται συνολικά. Όταν ολόκληρη η τροπική ζώνη είναι θερμότερη, η ίδια περιοχή φαίνεται θερμότερη από τον μέσο όρο του παρελθόντος ακόμη κι αν η διαφορά της από τους γύρω ωκεανούς είναι μικρή, ενώ κατά την NOAA η βροχή στον τροπικό Ειρηνικό σχετίζεται περισσότερο με αυτή τη σχετική διαφορά.

Η NOAA πέρασε στον δείκτη RONI την 1η Φεβρουαρίου 2026

Με ανακοίνωση της Εθνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας των ΗΠΑ, το CPC εφάρμοσε τον RONI από την 1η Φεβρουαρίου 2026. Ο RONI είναι ο κινητός μέσος όρος τριών μηνών του σχετικού δείκτη Niño-3.4, δηλαδή της θερμοκρασίας της περιοχής Niño-3.4 σε σύγκριση με τον μέσο όρο ολόκληρης της τροπικής ζώνης. Κατά το CPC, έτσι μειώνεται η εξάρτηση από την περίοδο αναφοράς, που στον ONI δημιουργούσε πρόβλημα κυρίως στις εκτιμήσεις σε πραγματικό χρόνο. Η Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία προσθέτει ότι ο νέος δείκτης σχετίζεται περισσότερο με τις αλλαγές της βροχής στον τροπικό Ειρηνικό και ότι τα αρχεία του παλιού ONI θα συνεχίσουν να ενημερώνονται.

Ο ορισμός του επεισοδίου έμεινε ίδιος, μόνο που εφαρμόζεται στον νέο δείκτη. Ελ Νίνιο υπάρχει όταν η σχετική απόκλιση φτάνει τους +0,5 °C ή περισσότερο, και ένα ιστορικό επεισόδιο καταγράφεται όταν ο RONI μένει πάνω από +0,5 °C για πέντε ή περισσότερα διαδοχικά, επικαλυπτόμενα τρίμηνα. Κατά το NIDIS, ο RONI στις περισσότερες περιπτώσεις μειώνει την ισχύ των επεισοδίων Ελ Νίνιο και αυξάνει την ισχύ των επεισοδίων Λα Νίνια σε σχέση με τον ONI. Η περίοδος 2020 ως 2023 είχε στον ONI τρία διαδοχικά επεισόδια Λα Νίνια, ενώ στον RONI ήταν ένα ενιαίο επεισόδιο τριών ετών. Το Ελ Νίνιο του 2023/24 παρέμεινε Ελ Νίνιο αλλά ελαφρώς ασθενέστερο, και οι χειμώνες 2024/25 και 2025/26, ουδέτεροι στον ONI, καταγράφονται στον RONI ως Λα Νίνια.

Το Ελ Νίνιο του 2026 βρίσκεται κάτω από τα μεγάλα επεισόδια στον RONI και κοντά στην κορυφή στον ONI

Στα αρχεία του CPC για τον ONI και τον RONI, οι δύο δείκτες ανέβηκαν παράλληλα όλο το καλοκαίρι, με απόσταση περίπου μισού βαθμού. Ο ONI πήγε από +1,39 °C τον Μάιο με Ιούλιο σε +1,80 τον Ιούνιο με Αύγουστο, +2,16 τον Ιούλιο με Σεπτέμβριο και +2,46 τον Αύγουστο με Οκτώβριο. Ο RONI πήγε από +0,97 σε +1,36, +1,69 και τελικά +1,97 °C. Στον ONI η τιμή του Αυγούστου με Οκτωβρίου είναι η τρίτη υψηλότερη τριμήνου από το 1950, και μόνο δύο τρίμηνα του 2015/16 βρίσκονται ψηλότερα.

Πηγή: NOAA Climate Prediction Center, αρχεία ONI και RONI, τιμές τριμήνου, ενημέρωση Νοεμβρίου 2026

Το 1982/83 ο RONI ήταν μάλιστα υψηλότερος από τον ONI κατά 0,26 °C, ενώ το 2015/16 ήταν χαμηλότερος κατά 0,34 °C και φέτος κατά 0,49 °C. Αυτό ταιριάζει με την περιγραφή του NIDIS, ότι ο RONI αφαιρεί τη μακροχρόνια θέρμανση του ωκεανού που ο ONI δεν λαμβάνει υπόψη.

Το CPC δίνει 60% πιθανότητα για ιστορικό επεισόδιο

Η ανάλυση του CPC της 12ης Νοεμβρίου ορίζει το ιστορικό επεισόδιο ως τιμή RONI τριμήνου +2,5 °C ή περισσότερο, πάνω δηλαδή από κάθε προηγούμενο Ελ Νίνιο από το 1950. Η πιθανότητα για κάτι τέτοιο εκτιμάται πλέον σε περίπου 60% για τα τρίμηνα Οκτωβρίου με Δεκεμβρίου και Νοεμβρίου με Ιανουαρίου, ενώ η πιθανότητα για ισχυρό ως πολύ ισχυρό Ελ Νίνιο ως το τρίμηνο Ιανουαρίου με Μαρτίου 2027 παραμένει πάνω από 79%. Στην ανάλυση του Οκτωβρίου οι αντίστοιχες τιμές ήταν 83% για το τρίμηνο Οκτωβρίου με Δεκεμβρίου, 70% για το τρίμηνο Νοεμβρίου με Ιανουαρίου και πάνω από 83% για ισχυρό ως πολύ ισχυρό επεισόδιο.

Τον Οκτώβριο οι ενδείξεις ήταν ήδη πολύ υψηλές, με τον Niño-3.4 στους +2,1 °C, τον Niño-3 στους +3,0 °C και τον Niño-1+2, κοντά στις ακτές του Περού, στους +3,9 °C. Τον Νοέμβριο ανέβηκαν σε +2,5, +3,6 και +4,4 °C αντίστοιχα, και η θερμή ανωμαλία της θάλασσας, πάνω από 4 °C, απλώθηκε δυτικότερα. Κατά το CPC, το Ελ Νίνιο θα ενισχυθεί κι άλλο πριν αρχίσει να εξασθενεί στις αρχές του 2027. Ο πίνακας πιθανοτήτων ισχύος του CPC χωρίζει τις τιμές του RONI σε κλάσεις μισού βαθμού, με τη χαμηλότερη, από 0,5 ως 1,0 °C, να αντιστοιχεί σε ασθενές επεισόδιο και την υψηλότερη, από 2,0 °C και πάνω, σε πολύ ισχυρό. Στην έκδοση του Νοεμβρίου η πιθανότητα για την υψηλότερη κλάση είναι 100% για το τρίμηνο Οκτωβρίου με Δεκεμβρίου, 96% για τον Νοέμβριο με Ιανουάριο και 79% για τον Δεκέμβριο με Φεβρουάριο, ενώ οι ουδέτερες συνθήκες γίνονται το πιθανότερο ενδεχόμενο από το τρίμηνο Απριλίου με Ιουνίου 2027, με 61%.

Η επιλογή του δείκτη αλλάζει τις συγκρίσεις με τα προηγούμενα επεισόδια

Για τις καλλιέργειες καθοριστική είναι η βροχή, και η Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία των ΗΠΑ σημειώνει ότι ο RONI σχετίζεται περισσότερο με τη βροχή στον τροπικό Ειρηνικό. Όταν λοιπόν ένα άρθρο ή μια ανάλυση αγοράς συγκρίνει το φετινό επεισόδιο με το 1997/98 ή το 2015/16 για να προβλέψει επιπτώσεις σε ξηρασίες, σοδειές ή τιμές, ο δείκτης της σύγκρισης πρέπει να δηλώνεται. Στον ONI το 2026 ξεπερνά ήδη το 1997/98, ενώ στον RONI βρίσκεται 0,31 °C χαμηλότερα. Οι χάρτες του FAO για τις περιοχές όπου το Ελ Νίνιο φέρνει συνήθως ξηρασία ή περισσότερη βροχή στηρίζονται στο ιστορικό πολλών επεισοδίων, και οι προγνώσεις του Ιουνίου για τις καλλιέργειες γράφτηκαν πριν το επεισόδιο φτάσει στη σημερινή του ισχύ.

Οι δύο δείκτες διαφέρουν και για τα προηγούμενα χρόνια, αφού κατά το NIDIS ο RONI βλέπει το 2023/24 ως ελαφρώς ασθενέστερο Ελ Νίνιο και τους χειμώνες 2024/25 και 2025/26 ως Λα Νίνια. Μια ανάλυση που χρησιμοποιεί τον ONI για να βρει «παρόμοιες χρονιές» μπορεί έτσι να καταλήξει σε διαφορετική λίστα επεισοδίων από μια ανάλυση με τον RONI.

Συχνές ερωτήσεις

Ποιος δείκτης ισχύει επίσημα για το Ελ Νίνιο; Από την 1η Φεβρουαρίου 2026 το CPC της NOAA χρησιμοποιεί τον RONI. Τα αρχεία του ONI εξακολουθούν να ενημερώνονται, γι' αυτό πολλές αναλύσεις και δημοσιεύματα τον χρησιμοποιούν ακόμη.

Είναι το Ελ Νίνιο του 2026 το ισχυρότερο που έχει καταγραφεί; Όχι ως τον Οκτώβριο. Στον ONI είναι τρίτο από το 1950, πίσω από το 2015/16, και στον RONI βρίσκεται κάτω από το 1982/83, το 1997/98 και το 2015/16. Το CPC δίνει περίπου 60% πιθανότητα να ξεπεράσει τους +2,5 °C στον RONI μέσα στον χειμώνα.

Τι σημαίνει ιστορικό επεισόδιο Ελ Νίνιο; Στη διατύπωση του CPC, ένα επεισόδιο με τιμή RONI τριμήνου +2,5 °C ή περισσότερο, δηλαδή ισχυρότερο από κάθε Ελ Νίνιο από το 1950.

Πότε θα τελειώσει το Ελ Νίνιο του 2026; Το CPC αναμένει εξασθένηση από τις αρχές του 2027, και ο πίνακας πιθανοτήτων του δείχνει επιστροφή σε ουδέτερες συνθήκες την άνοιξη ή στις αρχές του καλοκαιριού του 2027. Οι επιπτώσεις στη βροχή και στις καλλιέργειες συνεχίζονται και μετά την κορύφωση.

Γιατί ο RONI είναι συνήθως χαμηλότερος από τον ONI στα πρόσφατα επεισόδια; Επειδή συγκρίνει την περιοχή Niño-3.4 με ολόκληρη την τροπική ζώνη, που θερμαίνεται κι αυτή, ενώ ο ONI τη συγκρίνει με έναν σταθερό μέσο όρο 30 ετών. Η γενική θέρμανση ανεβάζει τον ONI χωρίς να ανεβάζει τον RONI.

Ήταν το 2023/24 Ελ Νίνιο; Ναι, και στους δύο δείκτες. Στον RONI καταγράφεται ελαφρώς ασθενέστερο από ό,τι στον ONI.

Σημαντικές σημειώσεις

Οι τιμές του άρθρου είναι τιμές τριμήνου από τα αρχεία του CPC όπως ενημερώθηκαν τον Νοέμβριο του 2026 και αλλάζουν κάθε μήνα. Οι πιθανότητες του CPC είναι προγνώσεις και αναθεωρούνται σε κάθε μηνιαία ανάλυση, όπως έδειξε η πτώση από 83% σε 60% μέσα σε έναν μήνα. Κατά το CPC, η ισχύς ενός επεισοδίου δεν αντιστοιχεί απαραίτητα στην ένταση των επιπτώσεών του, και ένα ισχυρότερο Ελ Νίνιο αυξάνει τη βεβαιότητα για τις τυπικές επιπτώσεις του στη βροχή χωρίς να τις εγγυάται.

Πηγές

• NOAA Climate Prediction Center. ENSO Diagnostic Discussion, 12 Νοεμβρίου 2026
• NOAA Climate Prediction Center. Relative Oceanic Niño Index (RONI) announcement, Φεβρουάριος 2026
• NOAA National Weather Service. Public Notice PNS 26-05, Implementing a Relative Oceanic Niño Index effective February 1, 2026
• NOAA NIDIS, drought.gov. New NOAA El Niño-Southern Oscillation index supports drought early warning, 11 Μαρτίου 2026
• NOAA Climate Prediction Center. Oceanic Niño Index (ONI)
• NOAA Climate Prediction Center. Relative Oceanic Niño Index (RONI)
• NOAA Climate Prediction Center. ENSO strength probabilities (RONI)