Τον Οκτώβριο του 2025 παρατηρήθηκε αύξηση στις ειδοποιήσεις ασφάλειας τροφίμων σε ολόκληρη την Ευρώπη, με εκατοντάδες προϊόντα να ανακαλούνται ή να επισημαίνονται ως μη ασφαλή λόγω διαφόρων κινδύνων. Το Ευρωπαϊκό Σύστημα Έγκαιρης Προειδοποίησης για τα Τρόφιμα και τις Ζωοτροφές (RASFF) κατέγραψε 531 ειδοποιήσεις μέσα στον μήνα, δηλαδή περίπου 17 ανακλήσεις ημερησίως.
Η παρούσα μηνιαία αναφορά αναλύει τις κύριες τάσεις των ανακλήσεων του Οκτωβρίου, με έμφαση στα νωπά αγροτικά προϊόντα, στις βασικές κατηγορίες τροφίμων και στα γεωγραφικά πρότυπα κινδύνου, ενώ περιλαμβάνει και σχόλια ειδικών σχετικά με το τι σημαίνουν αυτά τα δεδομένα για τους αγρότες και τους χονδρεμπόρους που δραστηριοποιούνται σε μια αγορά με αυξανόμενες απαιτήσεις συμμόρφωσης.
Κύρια σημεία με μια ματιά
- Σύνολο ανακλήσεων: Εκδόθηκαν συνολικά 531 ειδοποιήσεις ασφάλειας τον Οκτώβριο του 2025 (εκ των οποίων 483 για τρόφιμα, 31 για ζωοτροφές και 17 για υλικά σε επαφή με τρόφιμα). Οι ανακλήσεις αφορούσαν ένα ευρύ φάσμα προϊόντων από φρούτα και κρέατα έως ζωοτροφές και υλικά συσκευασίας.
- Τα νωπά προϊόντα στην κορυφή: Τα φρούτα και τα λαχανικά ήταν η κατηγορία με τις περισσότερες ανακλήσεις καταγράφοντας 94 ειδοποιήσεις (περίπου 17,7% του συνόλου), γεγονός που υπογραμμίζει τις συνεχιζόμενες προκλήσεις στη διαχείριση υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων και άλλων επιμολυντικών ουσιών στα αγροτικά προϊόντα. Επίσης, βότανα, μπαχαρικά, ξηροί καρποί και δημητριακά αντιπροσώπευσαν σημαντικό ποσοστό των ανακλήσεων, δείχνοντας αυξημένο έλεγχο στα φυτικής προέλευσης τρόφιμα.
- Χώρες υψηλού κινδύνου: Η Κίνα και η Τουρκία αναδείχθηκαν ως οι χώρες με τα περισσότερα συμβάντα, με 38 και 35 ειδοποιήσεις αντίστοιχα. Ακολούθησαν η Πολωνία (32) και η Ολλανδία (29). Οι τάσεις αυτές αποτυπώνουν διαχρονικά προβλήματα συμμόρφωσης τόσο σε τρίτες χώρες όσο και σε ορισμένα κράτη-μέλη της Ε.Ε.
- Υπολείμματα φυτοφαρμάκων: Οι χημικοί κίνδυνοι αποτέλεσαν την κύρια αιτία ανακλήσεων. Σχεδόν το ένα τέταρτο όλων των ειδοποιήσεων αφορούσε μη εγκεκριμένες δραστικές ουσίες, με το απαγορευμένο εντομοκτόνο chlorpyrifos να εμφανίζεται σε 22 διαφορετικές ειδοποιήσεις, παρά την απαγόρευσή του στην Ε.Ε. από το 2020. Το γεγονός αυτό αποδεικνύει ότι υπάρχουν ακόμη κενά στην τήρηση και στην επιβολή των κανόνων συμμόρφωσης.
- Μυκοτοξίνες και άλλοι βιολογικοί κίνδυνοι: Η παρουσία μυκοτοξινών προκάλεσε δεκάδες ειδοποιήσεις, κυρίως αφλατοξίνες και ωχρατοξίνη Α σε αποξηραμένα φρούτα και ξηρούς καρπούς. Ιδιαίτερα, πολλά φορτία τουρκικών αποξηραμένων σύκων υπερέβησαν τα ευρωπαϊκά όρια.βΠαράλληλα, η Salmonella αποτέλεσε τον συχνότερο μικροβιολογικό κίνδυνο και ευθύνεται για περισσότερες από 60 ανακλήσεις (κυρίως σε πουλερικά και προϊόντα κρέατος), ενώ βαρέα μέταλλα και μη δηλωμένα αλλεργιογόνα αντιπροσώπευσαν μικρότερο αλλά αξιοσημείωτο ποσοστό.
Κύριες κατηγορίες προϊόντων με τις περισσότερες ανακλήσεις
Γράφημα 1: Κατηγορίες προϊόντων με τις περισσότερες ανακλήσεις στην ΕΕ τον Οκτώβριο
Τα φρούτα και λαχανικά βρέθηκαν στην κορυφή με 94 ειδοποιήσεις, δηλαδή σχεδόν μία στις πέντε ανακλήσεις. Αυτή η κυριαρχία δείχνει την ευαλωτότητα των νωπών προϊόντων σε χημικούς και βιολογικούς κινδύνους.
Ακολούθησαν οι ξηροί καρποί και τα προϊόντα αυτών (59 ειδοποιήσεις) και τα διαιτητικά τρόφιμα & συμπληρώματα διατροφής (50), λόγω επαναλαμβανόμενων προβλημάτων με αφλατοξίνες και μη εγκεκριμένα συστατικά. Στις ζωικής προέλευσης κατηγορίες, ξεχώρισαν τα προϊόντα πουλερικών (38) και τα ψάρια (32), με κύριες αιτίες τη Salmonella και τον υδράργυρο.
Συνολικά, τα φυτικής προέλευσης προϊόντα αντιπροσώπευσαν το μεγαλύτερο κομμάτι των ειδοποιήσεων. Πέρα από τα φρούτα και τα λαχανικά, οι κατηγορίες βοτάνων και μπαχαρικών (28) και δημητριακών και αρτοσκευασμάτων (25) παρουσίασαν επίσης πολλές παραβάσεις. Ιδιαίτερα, τα βότανα και τα μπαχαρικά εμφάνισαν δυσανάλογα υψηλό αριθμό ανακλήσεων σε σχέση με τον όγκο που διακινείται στην ΕΕ, κυρίως λόγω παρουσίας αλκαλοειδών πυρρολιζιδίνης ή απαγορευμένων αερίων απολύμανσης.
Ανάμεσα στα ζωικά προϊόντα, τα πουλερικά ξεχώρισαν για επαναλαμβανόμενες μικροβιακές μολύνσεις, ενώ τα αλιεύματα αντιμετώπισαν προβλήματα βαρέων μετάλλων, κυρίως υπερβολικού υδραργύρου σε είδη όπως ο ξιφίας. Επιπλέον, καταγράφηκαν 17 ειδοποιήσεις για υλικά συσκευασίας που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα που ήταν πηγές για επιβλαβείς ουσίες, υπενθυμίζοντας ότι η ασφάλεια τροφίμων δεν περιορίζεται μόνο στα ίδια τα προϊόντα.
Συνολικά, οι ανακλήσεις του Οκτωβρίου κάλυψαν ολόκληρη την αλυσίδα τροφίμων, αλλά τα προϊόντα φυτικής προέλευσης (ιδίως τα νωπά) δέχτηκαν το μεγαλύτερο όγκο παραβάσεων.
Εστίαση στα νωπά προϊόντα
Τον Οκτώβριο αποκαλύφθηκαν μερικές από τις αδυναμίες στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες νωπών προϊόντων. Οι χημικοί κίνδυνοι κυριάρχησαν, καθώς σχεδόν το ένα τέταρτο όλων των ανακλήσεων σχετιζόταν με υπολείμματα φυτοφαρμάκων. Απαγορευμένες ουσίες όπως το chlorpyrifos και το buprofezin ανιχνεύτηκαν σε εσπεριδοειδή και σταφύλια που εισήχθησαν από Κίνα και Νότια Αφρική, φαινόμενο που αντικατοπτρίζει το διαχρονικό πρόβλημα των αγροχημικών στην παγκόσμια γεωργία. Πολλά σκευάσματα ενώ απαγορεύονται στην ΕΕ, σε τρίτες χώρες η χρήση του επιτρέπεται και συνεχίζεται καθώς μπορεί να μην υπάρχει ενναλακτική. Έτσι, πολλές παρτίδες καταλήγουν να απορρίπτονται στα ευρωπαϊκά σύνορα.
Οι μυκοτοξίνες αποτέλεσαν επίσης σοβαρή απειλή, ιδιαίτερα στα αποξηραμένα φρούτα. Τα τουρκικά σύκα βρέθηκαν ξανά στην κορυφή της λίστας λόγω ανίχνευσης ωχρατοξίνης Α και αφλατοξινών, με ορισμένα δείγματα να υπερβαίνουν κατά πολύ τα ευρωπαϊκά όρια.
Τα λαχανικά και τα αρωματικά φυτά παρουσίασαν μη συμμορφώσεις που σχετίζονταν με χημικούς αλλά και μικροβιολογικούς κινδύνους. Μεταξύ άλλων, εντοπίστηκε Listeria σε έτοιμες σαλάτες στη Γαλλία, αλκαλοειδή πυρρολιζιδίνης σε φορτία ρίγανης και άνηθου, και υπολείμματα φυτοφαρμάκων σε πιπεριές από την Τουρκία, το Βιετνάμ και το Περού.
Γράφημα 2: Κίνδυνοι που σχετίζονται τις περισσότερες ανακλήσεις στην ΕΕ τον Οκτώβριο
Συνολικά, οι ανακλήσεις νωπών προϊόντων συνδέθηκαν κυρίως με χημικούς κινδύνους, όπως φυτοφάρμακα και φυσικές τοξίνες, ενώ οι μικροβιολογικές ή φυσικές μολύνσεις ήταν πιο σποραδικές. Για τους παραγωγούς και εξαγωγείς, αυτό υπογραμμίζει την ανάγκη εναρμόνισης των πρακτικών φυτοπροστασίας και μετασυλλεκτικού χειρισμού με τους κανονισμούς της Ε.Ε. Για τους αγοραστές, τονίζει τη σημασία της διασφάλισης συμμόρφωσης των προμηθευτών, των αναλυτικών ελέγχων και της διαφοροποίησης των πηγών προμήθειας.
Από πού προέρχονται τα τρόφιμα που ανακλήθηκαν;
Γράφημα 3: Χώρες υπεύθυνες για τις περισσότερες ανακλήσεις στην ΕΕ τον Οκτώβριο
Οι ανακλήσεις που σχετίζονταν με προϊόντα που προέρχονταν από την Κίνα περιλάμβαναν από υπολείμματα χημικών και μη δηλωμένα πρόσθετα έως μη ασφαλή υλικά συσκευασίας (π.χ. πλαστικά σκεύη με υπερβολικές αρωματικές αμίνες). Η Ινδία βρέθηκε στο επίκεντρο για μπαχαρικά και ρύζι, κυρίως λόγω υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων, αιθυλενοξειδίου και μυκοτοξινών.
Η Τουρκία παρέμεινε στις πρώτες θέσεις, λόγω ανίχνευσης μυκοτοξινών σε αποξηραμένα σύκα και απαγορευμένων φυτοφαρμάκων σε διάφορα προϊόντα (π.χ. πιπεριές με spirotetramat). Παρά τις απαγορεύσεις, τα κενά στην επιβολή όρθων γεωργικών πρακτικών διατηρούν τα τούρκικα προϊόντα στις πρώτες θέσεις με τις περισσότερες ανακλήσεις.
Στην Ευρώπη, η Πολωνία και η Ολλανδία κατέγραψαν επίσης υψηλούς αριθμούς ειδοποιήσεων. Πολλά πολωνικά προϊόντα ανακλήθηκαν λόγω ανίχνευσης Salmonella σε πουλερικά, ενώ η Ολλανδία κατέγραψε ανακλήσεις σε δίαφορες κατηγορίες προϊόντων όπως κρέας, γαλακτοκομικά και προϊόντα επανεξαγωγής. Ακολούθησαν η Γαλλία και η Ισπανία, με περιπτώσεις Listeria σε τυριά, μη δηλωμένων αλλεργιογόνων και υπέρβασης υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων σε εγχώρια προϊόντα.
Εκτός Ε.Ε., η Αίγυπτος και η Συρία συνδέθηκαν με πολλαπλά φυτοφάρμακα σε φρούτα, ενώ η Κένυα και η Νότια Αφρική αναφέρθηκαν σε μεμονωμένα περιστατικά. Οι Ηνωμένες Πολιτείες (22 ειδοποιήσεις) παρουσίασαν κυρίως αφλατοξίνες σε ξηρούς καρπούς και μη εγκεκριμένα συστατικά σε συμπληρώματα.
Συνολικά, περίπου 60% των ανακλήσεων του Οκτωβρίου αφορούσαν εισαγόμενα προϊόντα, γεγονός που αποδεικνύει ότι οι εκτός Ε.Ε. προμηθευτές εξακολουθούν να αποτελούν κύρια πηγή κινδύνου. Ωστόσο, το 40% προήλθε από εντός Ε.Ε. παραγωγές, δείχνοντας ότι οι αυστηροί κανονισμοί δεν εξαλείφουν πλήρως τα προβλήματα.
Το συμπέρασμα είναι σαφές: ο κίνδυνος είναι παγκόσμιος και η επαγρύπνηση παραμένει απαραίτητη σε κάθε κρίκο της αλυσίδας τροφίμων.
Τι δείχνουν τα δεδομένα του μήνα για την ασφάλεια τροφίμων
1. Οι μυκοτοξίνες σε αποξηραμένα προϊόντα παραμένουν σοβαρός κίνδυνος.
Τα τουρκικά αποξηραμένα σύκα και άλλα φρούτα εξακολουθούν να υπερβαίνουν τα ευρωπαϊκά όρια για αφλατοξίνες και ωχρατοξίνη Α. Οι έλεγχοι στα σύνορα παραμένουν αυστηροί· οι αγοραστές οφείλουν να απαιτούν εργαστηριακές αναλύσεις και να εξετάζουν εναλλακτικούς προμηθευτές.
2. Απαγορευμένα φυτοφάρμακα συνεχίζουν να φτάνουν στις ευρωπαϊκές αγορές.
Παρά την απαγόρευση, το chlorpyrifos εντοπίστηκε ξανά σε σταφύλια, φυστίκια και άλλα προϊόντα. Οι εισαγωγείς πρέπει να πραγματοποιούν ελέγχους κατά μήκος της εφοδιαστικής αλυσίδας και να ζητούν πιστοποιημένα αποτελέσματα πριν από την αποστολή.
Το οξείδιο του αιθυλενίου στα μπαχαρικά παραμένει πρόβλημα.
Το απαγορευμένο οξείδιο του αιθυλενίου (οξιράνιο) ανιχνεύθηκε ξανά σε μίγματα μπαχαρικών από Ινδία και Βιετνάμ, δείχνοντας ότι κάποιοι παραγωγοί εξακολουθούν να χρησιμοποιούν παρωχημένες μεθόδους απολύμανσης. Η αποστείρωση με ατμό είναι η ασφαλέστερη εναλλακτική.
Νέοι ρυπαντές κάνουν την εμφάνισή τους.
Ασυνήθιστα ευρήματα όπως παρακεταμόλη σε αγγουράκια τουρσί και μόλυβδος σε σκόνη τζίντζερ δείχνουν αυξανόμενους κινδύνους από περιβαλλοντική ρύπανση. Αυτά δεν είναι μεμονωμένα περιστατικά· απαιτείται πιο εκτεταμένος έλεγχος ρύπων σε εδάφη και νερά.
Επίλογος
Καθώς οι απαιτήσεις για ασφάλεια τροφίμων αυξάνονται, εκείνοι που προσαρμόζονται έγκαιρα μέσω ορθής ιχνηλασιμότητας, ελέγχων και διαφάνειας όχι μόνο θα αποφύγουν ανακλήσεις αλλά και θα αποκτήσουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στην αγορά.
