Η ανησυχία για την ασφάλεια των τροφίμων αυξήθηκε αισθητά στην Ευρώπη την πρώτη εβδομάδα του Ιουλίου 2025, με 97 ειδοποιήσεις να καταγράφονται στο Σύστημα Έγκαιρης Προειδοποίησης για Τρόφιμα και Ζωοτροφές (RASFF) της ΕΕ. Σχεδόν οι μισές (47,4%) χαρακτηρίστηκαν ως σοβαρές, θέτοντας άμεσο κίνδυνο για τη δημόσια υγεία. Ο τομέας των νωπών προϊόντων βρέθηκε στο επίκεντρο, με τα φρούτα και τα λαχανικά να συγκεντρώνουν πλήθος ειδοποιήσεων, γεγονός που προκαλεί ανησυχία τόσο σε παραγωγούς όσο και σε εξαγωγείς και αγοραστές χονδρικής.
Η μεγάλη εικόνα: Η επικινδυνότητα αυξάνεται για τα νωπά προϊόντα
Στις 4 Ιουλίου καταγράφηκε η κορύφωση της εβδομάδας, με 26 ειδοποιήσεις μέσα σε μία ημέρα , ένδειξη ότι το τοπίο της ασφάλειας τροφίμων παραμένει ασταθές. Συνολικά, 31 ειδοποιήσεις αφορούσαν φρούτα, λαχανικά, αρωματικά φυτά και δημητριακά, επιβεβαιώνοντας για ακόμη μία φορά ότι η φρέσκια παραγωγή αποτελεί υψηλού κινδύνου κατηγορία στη διεθνή εφοδιαστική αλυσίδα.
Οι κυριότερες απειλές ήταν μικροβιολογικές, όπως η σαλμονέλα και η λιστέρια, ενώ ακολούθησαν τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων και οι μυκοτοξίνες. Χώρες όπως η Αίγυπτος, η Ισπανία και η Τουρκία επισημάνθηκαν επανειλημμένα ως προέλευση προϊόντων που δεν συμμορφώνονται με τους κανονισμούς της ΕΕ.
Πέρα όμως από τους αριθμούς, τίθεται το κρίσιμο ερώτημα: Τι μπορεί να κάνει ο κλάδος για να αντιμετωπίσει αυτή την κατάσταση;
Γράφημα 1: Κατηγορίες προϊόντων με τις περισσότερες ανακλήσεις (Εβδομάδα 27)
Σημαντικές ανακλήσεις: Ποια προϊοντα δεν συμμορφώνονται;
Κατά τη διάρκεια της εβδομάδας σημειώθηκαν αρκετές σημαντικές ανακλήσεις, που μπορούν να αποτελέσουν παραδείγματα προς αποφυγή για παραγωγούς και εισαγωγείς:
- Φράουλες από Αίγυπτο: θετικές σε οξαμύλιο, τοξικό καρβαμιδικό εντομοκτόνο
- Ελιές από Τουρκία: επιμόλυνση με Listeria monocytogenes
- Μήλα από Νότια Αφρική: υπολείμματα imazalil (μυκητοκτόνο)
- Βayberries από Κίνα: υπολείμματα από πέντε φυτοφάρμακα, όπως το prochloraz και η κυπερμεθρίνη
Αναλυτική λίστα ανακλήσεων νωπών προϊόντων στην Ευρώπη (Εβδομάδα 27)
Φρούτα
- Μήλα (Ν. Αφρική): imazalil
- Μπανάνες (Ισημερινός): imazalil
- Μύρτιλα (Κίνα): 4-CPA, κυπερμεθρίνη, διφαινοκοναζόλη, prochloraz, πυριπροξυφαίνη
- Καρύδες (Ισπανία): πρόβλημα ασφάλειας
- Λεμόνια (Αίγυπτος): χλωροπυριφός
- Λεμόνια (Ισπανία): προπιζαμίδη
- Λάιμ (Βραζιλία): chlorpyrifos
- Ρόδια (Τουρκία): imazalil, prochloraz
- Σταφίδες (Ουζμπεκιστάν): οχρατοξίνη Α
- Φράουλες (Αίγυπτος): οξαμύλιο
Λαχανικά
- Άνηθος (Ουζμπεκιστάν): χλωροπυριφός
- Ελιές (Ισπανία): πρόβλημα ποιότητας - αποχρωματισμός
- Ελιές (Τουρκία): Listeria monocytogenes
- Κόκκινες πιπεριές (Κίνα): μεθανόλη
- Πιπεριές (Αλβανία): flonicamid, formetanate
- Πιπεριές (Τουρκία): formetanate
Αρωματικά και Μπαχαρικά
- Κανέλα (Ινδία): χωρίς απαραίτητα έγγραφα
- Κόλιανδρος (Γερμανία): αλκαλοειδή πυρρολιζιδίνης
- Σκόρδο (Κίνα, Γαλλία): μη δηλωμένα θειώδη
- Τζίντζερ (Κίνα, Γερμανία): σαλμονέλα
- Πάπρικα / Πιπέρι (Κίνα): σαλμονέλα
- Πάπρικα / Πιπέρι (Κίνα): glufosinate
Δημητριακά
- Ρύζι (Πακιστάν): αφλατοξίνη Β1
Τι πρέπει να γνωρίζουν οι παραγωγοί
Τα στοιχεία δείχνουν πού και πώς εμφανίζεται η επιμόλυνση. Από μη εγκεκριμένα φυτοφάρμακα όπως το chlorpyrifos μέχρι επαναλαμβανόμενες μικροβιολογικές επιμολύνσεις σε αρωματικά φυτά και φυλλώδη λαχανικά, πολλές περιπτώσεις συνδέονται με κακές πρακτικές στο αγρόκτημα ή κακή διαχείριση τη συγκομιδή.
Οι κύριοι κίνδυνοι που απειλούν τα τρόφιμα αυτή την εβδομάδα φαίνεται να είναι:
- Μικροβιολογική επιμόλυνση: 25 περιπτώσεις, κυρίως σαλμονέλα και λιστέρια
- Υπολείμματα φυτοφαρμάκων / χημικές ουσίες: 20 περιπτώσεις, πολλές με μη εγκεκριμένες ουσίες
- Μυκοτοξίνες: 15 περιπτώσεις, κυρίως αφλατοξίνες και οχρατοξίνες
Προτάσεις για τους παραγωγούς:
- Προσαρμογή των προγραμμάτων φυτοπροστασίας ώστε να συμμορφώνονται με τα ανώτατα επιτρεπτά όρια υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων (MRLs)
- Αναλύσεις νερού και εκπαίδευση του προσωπικού σε θέματα υγιεινής στον αγρό και στο συσκευαστήριο
- Βελτίωση των ψυκτικών αλυσίδων από τη συγκομιδή ως την αγορά
- Αποτροπή ανάπτυξης μυκήτων μέσω καλύτερης αποστράγγισης και ελέγχου αποθήκευσης
Για αγοραστές και εισαγωγείς: Ο κίνδυνος δεν σταματά στο τελωνείο
Οι αγοραστές και οι χονδρέμποροι πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί όταν προμηθεύονται προϊόντα από χώρες υψηλού κινδύνου. Την εβδομάδα 27, χώρες όπως η Γερμανία, η Κίνα και η Ινδία κατέγραψαν επαναλαμβανόμενες παραβάσεις, κυρίως λόγω ελλείψεων στον έλεγχο ποιότητας και επεξεργασία.
Γράφημα 2. Χώρες με τις περισσότερες ανακλήσεις (Εβδομάδα 24)
Τι μπορούν να κάνουν οι αγοραστές:
- Ενίσχυση των επιθεωρήσεων στους προμηθευτές και απαίτηση πιστοποιήσεων ασφάλειας τροφίμων από τρίτους
- Αυξημένοι δειγματοληπτικοί έλεγχοι σε αποστολές από “επικίνδυνες” περιοχές
- Παρακολούθηση των ειδοποιήσεων RASFF για έγκαιρη ανίχνευση κινδύνων
- Επένδυση σε συγχρονα συστήματα ιχνηλασιμότητας, ώστε να επιτυγχάνεται άμεση ανάκληση όταν χρειαστεί
Ορισμένοι αγοραστές στρέφονται πλέον σε blockchain και predictive analytics, για μεγαλύτερη διαφάνεια και προληπτική δράση πριν το πρόβλημα φτάσει στην αγορά.
Τι χρειάζεται ο κλάδος
- Εκπαίδευση αγροτών γύρω από τη φυτοπροστασία και την εφαρμογή αγροχημικών
- Ενιαία ψηφιακά συστήματα που συνδέουν το προϊόν με τον τόπο παραγωγής για ταχεία ιχνηλασιμότητα
- Δίκτυα έγκαιρης προειδοποίησης, τα οποία συνδυάζουν δεδομένα RASFF με καιρικά μοντέλα και όγκους εμπορίου, για να προβλέπουν αυξήσεις στον κίνδυνο επιμόλυνσης
Η μελλοντική ασφάλεια των νωπών προϊόντων εξαρτάται από την συλλογική ευθύνη, από το αγρόκτημα ως το πιάτο. Μελετώντας αναφορές σαν αυτές κάθε εβδομάδα, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να ενεργήσουν προληπτικά, να προστατεύσουν τη δημόσια υγεία και να ενισχύσουν την εμπιστοσύνη στις διεθνείς αγορές νωπών προϊόντων.
