Η ντομάτα είναι από τα πιο δημοφιλή λαχανικά για την αυλή, γιατί δίνει πλούσια σοδειά σε μικρό χώρο και ανταποκρίνεται στη φροντίδα. Χρειάζεται ζέστη, ήλιο και σταθερό πότισμα, και η καλλιέργεια ξεκινά είτε από σπόρο σε σπορείο είτε από έτοιμα σπορόφυτα. Παρακάτω περιγράφεται ολόκληρη η διαδικασία, από τη σπορά και τη μεταφύτευση ως το κλάδεμα, την υποστύλωση, το πότισμα και τη συγκομιδή.
Τι συνθήκες θέλει η ντομάτα
Η ντομάτα είναι φυτό θερμής περιόδου και ευδοκιμεί σε θερμοκρασίες από 18 ως 26 βαθμούς Κελσίου, με τουλάχιστον έξι ώρες άμεσο ηλιακό φως την ημέρα. Όταν οι θερμοκρασίες μένουν επίμονα κάτω από τους 17 βαθμούς για αρκετές ημέρες, εμφανίζονται προβλήματα στην καρπόδεση, ενώ κάτω από τους 16 βαθμούς οι καρποί δυσκολεύονται να κοκκινίσουν, καθώς σταματά η παραγωγή των χρωστικών. Η ανάπτυξη σταματά κάτω από τους 9 βαθμούς, και θερμοκρασία εδάφους κάτω από τους 14 βαθμούς εμποδίζει την ανάπτυξη των ριζών. Προβλήματα καρπόδεσης εμφανίζονται και σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες.
Πώς ξεκινάτε από σπόρο ή από σπορόφυτα
Η καλλιέργεια από σπόρο ξεκινά με πιστοποιημένο σπόρο από νόμιμο πωλητή, ώστε να έχει υψηλή βλαστικότητα. Η σπορά γίνεται πρώτα σε σπορείο, με τη θερμοκρασία του υποστρώματος στους 23 ως 26 βαθμούς Κελσίου, ενώ θερμοκρασία κάτω από τους 10 ως 12 βαθμούς εμποδίζει τη βλάστηση. Το υπόστρωμα κρατιέται νωπό ως το φύτρωμα. Τα σπορόφυτα μεταφυτεύονται στην τελική τους θέση 4 ως 7 εβδομάδες μετά τη σπορά, όταν αποκτήσουν 4 ως 6 πραγματικά φύλλα. Ποια ποικιλία ταιριάζει στην καλλιέργειά σας εξαρτάται από τον τύπο και τη χρήση, τα κριτήρια πίσω από την επιλογή σπόρου ντομάτας. Το αν θα κρατήσετε δικό σας σπόρο εξαρτάται από το αν θα προτιμήσετε υβρίδια F1 ή παραδοσιακές ποικιλίες. Εναλλακτικά, αγοράζετε έτοιμα σπορόφυτα από φυτώριο και τα μεταφυτεύετε απευθείας, έχοντας υπόψη ότι η μεταφύτευση δυσκολεύει σε θερμοκρασίες κάτω από τους 15 βαθμούς.
Πότε φυτεύετε στην Ελλάδα
Η καταλληλότερη εποχή φύτευσης στη χώρα μας είναι συνήθως η μέση της άνοιξης, γύρω στον Απρίλιο. Σε θερμές περιοχές του νότου η φύτευση γίνεται νωρίτερα, ενώ στις βόρειες περιοχές μετατίθεται στον Μάιο ή αργότερα. Ορισμένες παραδοσιακές ποικιλίες φυτεύονται αρκετά αργά, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την ντομάτα Αγίου Πέτρου, που μεταφυτεύεται γύρω στις 25 με 30 Ιουνίου σε αρκετές περιοχές και συγκομίζεται ως το φθινόπωρο. Σημαντικό είναι να μη φυτεύετε ντομάτες σε σημείο όπου προηγήθηκαν άλλα σολανώδη, δηλαδή ντομάτες, πατάτες, πιπεριές ή μελιτζάνες, ώστε να αποφεύγονται εδαφογενείς ασθένειες.
Αποστάσεις φύτευσης
Στην υπαίθρια καλλιέργεια οι μονές σειρές έχουν αποστάσεις 0,3 ως 0,6 μέτρα μεταξύ των φυτών και 0,8 ως 1,3 μέτρα μεταξύ των σειρών. Στις διπλές γραμμές κρατιούνται 45 εκατοστά από σειρά σε σειρά στο ζευγάρι και 120 εκατοστά μεταξύ των ζευγαριών. Η πιο αραιή φύτευση δίνει καλύτερο φωτισμό και αερισμό στο φύλλωμα, οπότε περιορίζει τις ασθένειες. Γι' αυτό πολλοί ερασιτέχνες που δεν έχουν πρόβλημα χώρου φυτεύουν τις τοματιές σε απόσταση περίπου ενός μέτρου στη γραμμή, με τις γραμμές να απέχουν γύρω στο ενάμισι μέτρο.
Πώς κλαδεύετε και υποστυλώνετε
Το κλάδεμα είναι σημαντικό, αλλά όχι για όλες τις ποικιλίες. Οι αναρριχώμενες ποικιλίες κλαδεύονται ώστε να αναπτύσσονται σε μονό, διπλό ή τριπλό στέλεχος, με τακτική αφαίρεση των λαίμαργων βλαστών, ενώ οι αυτοκλαδευόμενες μένουν χωρίς κλάδεμα. Το κλάδεμα βελτιώνει τον αερισμό, περιορίζει τις προσβολές που ευνοεί η υγρασία και ισορροπεί την αναλογία φυλλώματος και καρπού. Για καθαρές τομές χρησιμοποιείται κοφτερό κλαδευτήρι χειρός, ώστε να μην τραυματίζεται ο ιστός. Οι αναρριχώμενες ντομάτες θέλουν υποστύλωση, με ένα στήριγμα δίπλα σε κάθε φυτό και απαλό δέσιμο του στελέχους με σπάγγο ή πανί που δεν το πληγώνει. Έτσι το φύλλωμα και οι καρποί μένουν μακριά από το έδαφος, διευκολύνεται η συγκομιδή και βελτιώνεται η υγεία του φυτού.
Πότισμα και θρέψη
Η ντομάτα έχει μεσαία ως υψηλή ανοχή στην ξηρασία, αλλά δεν θέλει υπερβολικά υγρό έδαφος. Το πότισμα πρέπει να είναι συχνό και σταθερό, ιδίως στο γέμισμα του καρπού, καθώς η ανομοιόμορφη άρδευση προκαλεί προβλήματα όπως το σκίσιμο των καρπών και η σήψη στην κορυφή τους. Κατά μέσο όρο, μια υπαίθρια καλλιέργεια ντομάτας καταναλώνει γύρω στα 700 χιλιοστά νερού ανά περίοδο. Για τη θρέψη, στην αυλή αρκεί συχνά η προσθήκη κομπόστ, που εμπλουτίζει το έδαφος με θρεπτικά, βελτιώνει τη δομή του και περιορίζει εδαφογενή παθογόνα.
Πότε γίνεται η συγκομιδή
Οι ντομάτες ωριμάζουν και συγκομίζονται 7 ως 11 εβδομάδες μετά τη μεταφύτευση. Όταν η καλλιέργεια πάει καλά, η συλλογή γίνεται δύο με τρεις φορές την εβδομάδα, καθώς οι καρποί ωριμάζουν σταδιακά. Οι ντομάτες κόβονται όταν αποκτήσουν το χρώμα της ποικιλίας τους και είναι σταθερές στην αφή.
Συχνές ερωτήσεις
Πότε φυτεύουμε ντομάτες στην αυλή
Στην Ελλάδα η φύτευση γίνεται συνήθως τη μέση της άνοιξης, γύρω στον Απρίλιο, νωρίτερα στις θερμές περιοχές του νότου και τον Μάιο ή αργότερα στις βόρειες.
Χρειάζονται κλάδεμα όλες οι ντομάτες
Όχι. Οι αναρριχώμενες ποικιλίες κλαδεύονται και θέλουν υποστύλωση, ενώ οι αυτοκλαδευόμενες μένουν χωρίς κλάδεμα.
Πόσο νερό θέλει η ντομάτα
Μια υπαίθρια καλλιέργεια καταναλώνει κατά μέσο όρο γύρω στα 700 χιλιοστά νερού ανά περίοδο, με σταθερό πότισμα ιδίως στο γέμισμα του καρπού.
Σε πόσο καιρό ωριμάζουν οι ντομάτες
Η συγκομιδή ξεκινά 7 ως 11 εβδομάδες μετά τη μεταφύτευση και συνεχίζεται σταδιακά με δύο ως τρεις συλλογές την εβδομάδα.
Πιστοποιημένους σπόρους ντομάτας διαφόρων ποικιλιών διαθέτει η κατηγορία σπόρων κηπευτικών στο Farmclick, από προμηθευτές όλης της Ελλάδας.
Πηγές
- Cornell University, College of Agriculture and Life Sciences, Tomato growing guide.
- Utah State University Extension, Transplant production.
