Η επιλογή σπόρου ντομάτας για καλλιέργεια στηρίζεται σε τρία πράγματα: τον τύπο ανάπτυξης του φυτού, τον τύπο του καρπού και τις ανθεκτικότητες σε ασθένειες. Αυτά καθορίζουν πόσο χώρο και υποστήλωση θα χρειαστείτε, πότε και πόσο θα παράγει η καλλιέργεια και πόσο εύκολα θα ξεπεράσει τις πιέσεις του χωραφιού. Ο σπόρος πρέπει να είναι πιστοποιημένος, από νόμιμο προμηθευτή, ώστε να έχει υψηλή βλαστικότητα και καθαρότητα ποικιλίας.
Αυτοκλαδευόμενες ή αναρριχώμενες ποικιλίες
Ο τύπος ανάπτυξης χωρίζει τις ποικιλίες σε δύο μεγάλες κατηγορίες και είναι η πρώτη απόφαση κατά την επιλογή σπόρου.
| Τύπος | Ανάπτυξη | Παραγωγή | Κατάλληλη για |
|---|---|---|---|
| Αυτοκλαδευόμενες (determinate) | Θαμνώδεις, ύψος 3 ως 4 πόδια, σταματούν να ψηλώνουν | Συγκεντρωμένη ωρίμανση σε λίγες εβδομάδες | Βιομηχανική χρήση, σάλτσα, μικρός χώρος |
| Αναρριχώμενες (indeterminate) | Αναρριχώμενες, ψηλώνουν συνεχώς, θέλουν υποστήλωση | Συνεχής παραγωγή σε όλη τη σεζόν | Νωπή κατανάλωση, παρατεταμένη συγκομιδή |
Οι αυτοκλαδευόμενες σχηματίζουν θάμνο ύψους περίπου ενός μέτρου, δίνουν τους καρπούς τους σε ένα σχετικά σύντομο διάστημα και δεν χρειάζονται βλαστολόγημα, γι' αυτό προτιμώνται στη βιομηχανική καλλιέργεια και όπου η συγκομιδή γίνεται μία και έξω. Οι αναρριχώμενες συνεχίζουν να αναπτύσσονται και να καρποφορούν σε όλη τη διάρκεια της καλλιέργειας, θέλουν υποστήλωση και τακτικό βλαστολόγημα, και ταιριάζουν όπου ζητείται φρέσκος καρπός για μεγάλο διάστημα.
Τύπος καρπού ανάλογα με τη χρήση
Ο τύπος του καρπού συνδέεται άμεσα με τον σκοπό της καλλιέργειας. Οι επιτραπέζιες ποικιλίες σαλάτας δίνουν μεγάλους, σαρκώδεις καρπούς για νωπή κατανάλωση. Οι μακρόστενες ποικιλίες τύπου Roma και San Marzano έχουν πυκνή σάρκα με λίγους σπόρους και χαμηλή υγρασία, οπότε προορίζονται για σάλτσα, πελτέ και κονσερβοποίηση. Τα ντοματίνια, σε σχήμα τσαμπιού, δίνουν μικρούς γλυκούς καρπούς για νωπή κατανάλωση και πρώιμη αγορά. Στην κουζίνα, ο κάθε τύπος ταιριάζει σε διαφορετική χρήση, από τη σαλάτα και το σάντουιτς μέχρι τη σάλτσα και την κονσέρβα.
Τι σημαίνουν οι κωδικοί ανθεκτικότητας στη σακούλα
Δίπλα στο όνομα της ποικιλίας εμφανίζονται συχνά κεφαλαία γράμματα που δηλώνουν σε ποιες ασθένειες είναι ανθεκτικό το φυτό. Η επιλογή ανθεκτικών ποικιλιών μειώνει τις απώλειες και την ανάγκη επεμβάσεων, ιδίως σε εδάφη με ιστορικό προσβολών.
| Κωδικός | Ασθένεια |
|---|---|
| V | Βερτισιλλίωση |
| F, FF | Φουζαρίωση, φυλές 1 και 2 |
| N | Νηματώδεις |
| T, TMV | Ιός μωσαϊκού του καπνού |
| A | Αλτερνάρια |
| TSWV | Ιός της κηλιδωτής μάρανσης |
Όσο περισσότερα γράμματα φέρει μια ποικιλία, τόσο ευρύτερη είναι η προστασία της. Στην πράξη επιλέγονται οι ανθεκτικότητες που αντιστοιχούν στα προβλήματα της κάθε περιοχής, σε συνδυασμό πάντα με καλές καλλιεργητικές πρακτικές, όπως αμειψισπορά και σωστή άρδευση.
Υβρίδια F1 ή παραδοσιακές ποικιλίες
Ο σπόρος διατίθεται είτε ως υβρίδιο F1, με ομοιόμορφα φυτά και ενσωματωμένες ανθεκτικότητες, είτε ως ποικιλία ανοιχτής επικονίασης, από την οποία ο παραγωγός κρατά δικό του σπόρο. Το κόστος, η ομοιομορφία και η δυνατότητα να κρατήσετε σπόρο αλλάζουν ανάλογα με το τι θα διαλέξετε, μια απόφαση που ξεχωρίζει τα υβρίδια F1 από τις παραδοσιακές ποικιλίες.
Ελληνικές παραδοσιακές ποικιλίες
Στην Ελλάδα καλλιεργούνται και τοπικές ποικιλίες ανοιχτής επικονίασης, προσαρμοσμένες στις μεσογειακές συνθήκες. Η ντομάτα Αγίου Πέτρου είναι μια γνωστή παραδοσιακή ποικιλία που μεταφυτεύεται αργά, γύρω στα τέλη Ιουνίου σε αρκετές περιοχές. Το τοματάκι Σαντορίνης είναι μια μικρόκαρπη ποικιλία προσαρμοσμένη σε ξηρικές συνθήκες, με έντονη γεύση. Αυτές οι ποικιλίες κρατούν σταθερά χαρακτηριστικά από γενιά σε γενιά και επιτρέπουν τη διατήρηση σπόρου.
Πώς ξεκινά η καλλιέργεια μετά την επιλογή
Αφού επιλεγεί ο σπόρος, η καλλιέργεια ξεκινά συνήθως από σπορείο και τα σπορόφυτα μεταφυτεύονται στο χωράφι. Ολόκληρη η διαδικασία, από τη σπορά μέχρι τη μεταφύτευση και τη φροντίδα, περιγράφεται στο πώς να καλλιεργήσετε ντομάτες στον κήπο, ενώ τα βοτανικά χαρακτηριστικά του φυτού αναλύονται στο φυτό της ντομάτας.
Συχνές ερωτήσεις
Ποια είναι η διαφορά αυτοκλαδευόμενης και αναρριχώμενης ντομάτας
Οι αυτοκλαδευόμενες σχηματίζουν θάμνο, σταματούν να ψηλώνουν και ωριμάζουν σε σύντομο διάστημα, οπότε ταιριάζουν σε βιομηχανική χρήση και μικρό χώρο. Οι αναρριχώμενες ψηλώνουν συνεχώς, θέλουν υποστήλωση και δίνουν καρπό σε όλη τη σεζόν.
Τι σημαίνουν τα γράμματα δίπλα στην ποικιλία
Δηλώνουν ανθεκτικότητα σε ασθένειες, για παράδειγμα V για βερτισιλλίωση, F για φουζαρίωση, N για νηματώδεις, T για τον ιό του μωσαϊκού και A για αλτερνάρια.
Ποιον τύπο ντομάτας διαλέγω για σάλτσα
Για σάλτσα και κονσέρβα προτιμώνται οι μακρόστενες ποικιλίες τύπου Roma και San Marzano, με πυκνή σάρκα και λίγους σπόρους.
Μπορώ να κρατήσω σπόρο από τη σοδειά μου
Ναι, αν πρόκειται για ποικιλία ανοιχτής επικονίασης ή παραδοσιακή. Από υβρίδιο F1 ο σπόρος δεν αναπαράγει σταθερά τα χαρακτηριστικά του μητρικού φυτού.
Πιστοποιημένους σπόρους ντομάτας διαφόρων τύπων και ποικιλιών διαθέτει η κατηγορία σπόρων κηπευτικών στο Farmclick, από προμηθευτές όλης της Ελλάδας.
Πηγές
- University of Georgia Extension, Read the plant label when choosing tomato varieties.
- Mississippi State University Extension, Use label information to select tomatoes.
