Στις περισσότερες αμπελουργικές περιοχές της χώρας η άνθηση έχει ολοκληρωθεί και οι ράγες μεγαλώνουν, από το μέγεθος σκαγιού ως το μέγεθος μπιζελιού. Είναι το στάδιο που η ευδεμίδα μπαίνει στην πιο επικίνδυνη φάση της, και τα δελτία γεωργικών προειδοποιήσεων του ΥΠΑΑΤ από την Κρήτη, την Ανατολική Μακεδονία-Θράκη και την Κεντρική Ελλάδα συμφωνούν ότι ο Ιούνιος είναι ο κρισιμότερος μήνας για τον αμπελώνα.
Η εικόνα όμως διαφέρει από περιοχή σε περιοχή. Στην Κρήτη έχει ήδη ξεκινήσει η δεύτερη πτήση της ευδεμίδας, στην Κεντρική Ελλάδα η πρώτη πτήση κλείνει και παρακολουθείται η επόμενη, ενώ στην Ανατολική Μακεδονία-Θράκη μόλις αρχίζει η πτήση της καρπόβιας γενιάς. Παρακάτω συγκεντρώνουμε τι δείχνει το δελτίο κάθε περιοχής και πότε προτείνεται η επέμβαση.
Γιατί η ευδεμίδα κρίνει τη σοδειά τον Ιούνιο
Η ευδεμίδα (Lobesia botrana) δίνει αρκετές γενιές μέσα στη χρονιά, και τη μεγαλύτερη ζημιά την κάνουν οι καρπόβιες, με τις προνύμφες να τρέφονται μέσα στις ράγες. Από τη στιγμή που η προνύμφη μπει στη ράγα η απώλεια είναι μη αναπληρώσιμη, ενώ οι πληγές ανοίγουν τον δρόμο και στον βοτρύτη. Γι' αυτό η αντιμετώπιση είναι προληπτική και στοχεύει τα αυγά και τις νεαρές προνύμφες πριν προλάβουν να τρυπήσουν τη ράγα.
Ο σωστός χρόνος επέμβασης καθορίζεται από τις φερομονικές παγίδες. Όταν ο μέσος όρος των ακμαίων ανά ημέρα δείχνει αυξητική τάση, ο ψεκασμός με ωοκτόνο σκεύασμα συνιστάται μέσα σε δύο ή τρεις ημέρες, ενώ τα προνυμφοκτόνα μπαίνουν τέσσερις ή πέντε ημέρες αργότερα. Οι ψεκασμοί στοχεύουν τα σταφύλια και είναι πιο αποτελεσματικοί όταν γίνονται το σούρουπο.
| Περιοχή | Στάδιο της ευδεμίδας | Ενδεικτικό παράθυρο ψεκασμού |
|---|---|---|
| Κρήτη (Ηράκλειο, Λασίθι) δελτίο 5 Ιουνίου |
Δεύτερη πτήση σε εξέλιξη, πρώτες ωοτοκίες 4-6 Ιουνίου στη μεσοπρώιμη ζώνη | Μεσοπρώιμη ζώνη 8-10 Ιουνίου. Στις πρώιμες περιοχές επαναληπτικός ψεκασμός 6-8 Ιουνίου |
| Ανατολική Μακεδονία-Θράκη (Καβάλα) δελτίο 5 Ιουνίου |
Μόλις ξεκίνησε η πτήση της καρπόβιας γενιάς | Θα οριστεί με ειδικό δελτίο, με συνεχή παρακολούθηση των παγίδων |
| Κεντρική Ελλάδα (Βόλος) δελτίο 3 Ιουνίου |
Τέλος της πρώτης πτήσης, παρακολούθηση για τη δεύτερη | Με την αυξητική τάση του μέσου όρου ακμαίων ανά ημέρα. Οι πρώτες προσβολές εμφανίζονται 4-5 ημέρες αργότερα |
Οι ημερομηνίες είναι ενδεικτικές και κάθε αμπελώνας είναι ξεχωριστή περίπτωση. Παρακολουθήστε τις δικές σας παγίδες δύο φορές την εβδομάδα, ακολουθήστε το πιο πρόσφατο τοπικό δελτίο και, όπου χρειάζεται, συμβουλευτείτε τον γεωπόνο σας. Από τα προνυμφοκτόνα προτιμώνται τα σκευάσματα του βακίλου Bacillus thuringiensis, που είναι ατοξικά για την ωφέλιμη πανίδα, ενώ το σωστό ξεφύλλισμα βοηθά να καλυφθούν καλά οι βότρεις με το ψεκαστικό υγρό.
Περονόσπορος και ωίδιο στις ευαίσθητες ράγες
Παράλληλα με την ευδεμίδα, και τα τρία δελτία επισημαίνουν αυξημένο κίνδυνο από τον περονόσπορο και το ωίδιο. Οι ασταθείς καιρικές συνθήκες, με νυχτερινές δροσιές και κατά τόπους βροχές, ευνοούν τον περονόσπορο, και από την καρπόδεση ως το γυάλισμα οι ράγες παραμένουν ευαίσθητες. Η προστασία γίνεται προληπτικά, κατά προτίμηση με διασυστηματικά σκευάσματα, και το ψεκαστικό υγρό πρέπει να καλύπτει καλά τη βλάστηση και τους βότρεις, με ψεκασμό σε κάθε σειρά και από τις δύο πλευρές.
Το ωίδιο ενδημεί σχεδόν σε όλους τους αμπελώνες και η προστασία δεν πρέπει να σταματά αυτή την περίοδο. Στην άνθηση και την καρπόδεση το θειάφι σε μορφή σκόνης επίπασης δίνει καλά αποτελέσματα. Προσοχή όμως στις υψηλές θερμοκρασίες, γιατί πάνω από τους 28 ως 30°C, ανάλογα με την περιοχή, προκαλεί φυτοτοξικότητα. Το ωίδιο και ο περονόσπορος μπορούν να αντιμετωπιστούν σε κοινό ψεκασμό, ενώ η εναλλαγή σκευασμάτων με διαφορετικό τρόπο δράσης κρατά μακριά την ανθεκτικότητα.
Βοτρύτης στους νεαρούς βότρεις
Στην Κεντρική Ελλάδα το δελτίο προσθέτει και τον βοτρύτη. Οι νεαροί βότρεις χρειάζονται προστασία όσο ο καιρός παραμένει υγρός, και επέμβαση συνιστάται άμεσα μετά από χαλαζόπτωση ή ισχυρούς ανέμους, που τραυματίζουν την τρυφερή βλάστηση. Τα καλλιεργητικά μέτρα μετράνε εδώ περισσότερο από οπουδήποτε αλλού. Ο καλός αερισμός με θερινά κλαδέματα, η αποστράγγιση και ο περιορισμός της αζωτούχου λίπανσης, που οδηγεί σε υπερβολική και ευπρόσβλητη βλάστηση, μειώνουν αισθητά τη σοβαρότητα της ασθένειας.
Ο πλανόκοκκος στα επιτραπέζια σταφύλια
Ο πλανόκοκκος (Planococcus ficus) απειλεί κυρίως τα επιτραπέζια σταφύλια, καθώς κοντά στη συγκομιδή αφήνει μελιτώματα και καπνιά που υποβαθμίζουν την εμπορική αξία. Είναι φωτόφοβο έντομο, οπότε αυτή την περίοδο μένει σε προστατευμένα σημεία, κυρίως κάτω από το ρυτίδωμα του πρέμνου, και τις θέσεις του τις προδίδει η έντονη παρουσία μυρμηγκιών. Σε αμπέλια με ιστορικό προσβολών, και αφού πρώτα γίνει έλεγχος, εφαρμόζεται είτε η μέθοδος παρεμπόδισης σύζευξης είτε ψεκασμός μετά την άνθηση, με πλήρη κάλυψη του κορμού, των κεφαλών και των βραχιόνων. Ο ίδιος ψεκασμός χτυπά ταυτόχρονα και την ευδεμίδα.
Πότε επεμβαίνουμε σε τζιτζικάκια και θρίπα
Τα τζιτζικάκια εμφανίζονται κατά θέσεις με αυξημένους πληθυσμούς, κυρίως στην Κρήτη. Ψεκάζουμε μόνο όταν ο έλεγχος δείξει 50 ως 100 άπτερα άτομα στα 100 φύλλα, γιατί το έντομο αναπτύσσει εύκολα ανθεκτικότητα και τα εντομοκτόνα πρέπει να χρησιμοποιούνται όσο το δυνατόν λιγότερο. Όπου χρειαστεί, ο ψεκασμός μπορεί να συνδυαστεί με αυτόν για την ευδεμίδα.
Στην Ανατολική Μακεδονία-Θράκη το δελτίο επισημαίνει και τον θρίπα. Ο έλεγχος γίνεται με μπλε κολλητικές παγίδες ή τινάζοντας τσαμπιά και βλαστούς πάνω σε λευκό χαρτί. Ο θρίπας δεν είναι πάντα ευδιάκριτος, και η ζημιά του φαίνεται αργότερα, με χαρακτηριστικές εσχαρώσεις στις ράγες που ρίχνουν την εμπορική αξία. Επειδή η προσβολή δεν διορθώνεται αφού εκδηλωθεί, η έγκαιρη παρακολούθηση είναι καθοριστική.
Πώς διαλέγουμε και εφαρμόζουμε τα σκευάσματα
Σε κάθε επέμβαση χρησιμοποιούμε μόνο σκευάσματα εγκεκριμένα για το αμπέλι και για τον συγκεκριμένο εχθρό ή ασθένεια. Τον πλήρη κατάλογο τον βρίσκουμε στην επίσημη βάση του ΥΠΑΑΤ. Διαβάζουμε προσεκτικά την ετικέτα για τη δοσολογία, τη συνδυαστικότητα και το διάστημα μέχρι τη συγκομιδή, εναλλάσσουμε σκευάσματα με διαφορετικό τρόπο δράσης για να αποφύγουμε την ανθεκτικότητα, και αποφεύγουμε τους ψεκασμούς με μελισσοτοξικά σκευάσματα κατά την άνθηση.
Στο Farmclick βρίσκουμε εγκεκριμένα σκευάσματα φυτοπροστασίας για το αμπέλι από προμηθευτές όλης της Ελλάδας.
| Φυτοπροστασία αμπελιού στο Farmclick Δες τα εγκεκριμένα εντομοκτόνα και μυκητοκτόνα από προμηθευτές όλης της Ελλάδας. |
Οι παραπάνω ημερομηνίες και συστάσεις προέρχονται από τα δελτία της κάθε περιοχής και ισχύουν ως γενική τάση. Οι συνθήκες αλλάζουν ανά αμπελώνα, ανάλογα με το μικροκλίμα, την έκθεση, την ποικιλία και το ιστορικό προσβολών, οπότε οι τελικές αποφάσεις πρέπει να στηρίζονται στις δικές σας φερομονικές παγίδες και στο πιο πρόσφατο τοπικό δελτίο.
Για σοβαρές ή αμφίβολες προσβολές, συμβουλευτείτε γεωπόνο. Προτιμήστε όπου γίνεται τα καλλιεργητικά μέτρα και τις λύσεις χαμηλής επιβάρυνσης, και χρησιμοποιείτε μόνο εγκεκριμένα σκευάσματα, σύμφωνα με τις οδηγίες της ετικέτας και τα μέτρα προστασίας του ψεκαστή.
Πηγές
Όλα τα στοιχεία προέρχονται από τα δελτία γεωργικών προειδοποιήσεων του ΥΠΑΑΤ:
- Περιφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών Ηρακλείου, δελτίο αμπελιού Νο11 (5 Ιουνίου 2026).
- Περιφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών Καβάλας, ΔΑΟΚ ΑΜΘ, δελτίο αμπελιού Νο21 (5 Ιουνίου 2026).
- Περιφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών Βόλου, Κεντρική Ελλάδα, δελτίο αμπελιού Νο7 (3 Ιουνίου 2026).
