Γιατί πέφτει το κόστος των ζωοτροφών ενώ στενεύουν τα περιθώρια των σιτοπαραγωγών

Για τρίτη συνεχόμενη χρονιά οι ΗΠΑ θα ξοδέψουν λιγότερα για ζωοτροφές. Το 2026 η δαπάνη αναμένεται να πέσει 6,8%, στα 65,6 δισ. δολάρια. Την ίδια στιγμή, τα ίδια τα δημητριακά που καταλήγουν στη ζωοτροφή πιάνουν τιμές χαμηλότερες από το κόστος παραγωγής τους. Καλαμπόκι, σόγια και σιτάρι κινούνται όλα κάτω από το νεκρό σημείο που εκτιμάται για το 2026, κάτι που χαρίζει φθηνότερες ζωοτροφές στους κτηνοτρόφους αλλά αφήνει τους σιτοπαραγωγούς με ισχνά ή και αρνητικά περιθώρια. Πίσω από αυτό το ψαλίδι βρίσκεται μια άνετη παγκόσμια ισορροπία στα σιτηρά. Το καλαμπόκι περισσεύει, οι εξαγωγές σόγιας είναι αδύναμες, και η αμερικανική σοδειά σιταριού, στο χαμηλότερο σημείο εξήντα ετών, δεν κατάφερε να κουνήσει τις διεθνείς τιμές.

Το κόστος των ζωοτροφών πέφτει για τρίτη χρονιά

Το 2026 τα κτηνοτροφικά σιτηρά και τα πρωτεϊνούχα άλευρα παραμένουν φθηνά, χάρη στη μεγάλη σοδειά καλαμποκιού και στη ρεκόρ ποσότητα σόγιας που οδηγείται στη σύνθλιψη. Το καλαμπόκι κινείται φέτος γύρω στα 167 με 177 δολάρια ανά τόνο και το σογιάλευρο γύρω στα 303 με 358, και τα δύο κάτω από τους μακροχρόνιους μέσους όρους τους. Καθώς οι ζωοτροφές καλύπτουν το 60% με 70% του λειτουργικού κόστους σε χοιροτροφικές και πτηνοτροφικές μονάδες, η φθήνια στα σιτηρά περνά κατευθείαν στα περιθώρια της εκτροφής.

Οι μεγάλοι κερδισμένοι είναι οι χοιροτρόφοι και οι πτηνοτρόφοι κρεατοπαραγωγής, που έχουν μαζί φθηνή ζωοτροφή και σταθερή ζήτηση. Πιο δύσκολη είναι η θέση των γαλακτοπαραγωγών, γιατί η φθηνότερη ζωοτροφή αντισταθμίζει μόνο εν μέρει την υποχώρηση της τιμής του γάλακτος, που για το 2026 προβλέπεται στα 45,6 δολάρια ανά 100 κιλά. Ξεχωριστή περίπτωση παραμένει το βόειο κρέας, όπου το ζωικό κεφάλαιο συρρικνώνεται έβδομη χρονιά στη σειρά και κρατά τις τιμές ψηλά, ό,τι κι αν κάνει το κόστος της ζωοτροφής.

Οι σιτοπαραγωγοί πουλούν κάτω από το νεκρό σημείο

Σύμφωνα με το Agricultural Outlook Forum του USDA, για να βγει η χρονιά χρειάζονται φέτος περίπου 197 δολάρια ανά τόνο στο καλαμπόκι, 451 στη σόγια και 292 στο σιτάρι. Η αγορά δίνει λιγότερα και στα τρία. Η έκθεση WASDE του Ιουνίου προβλέπει μέσες τιμές χρονιάς 173 δολάρια για το καλαμπόκι, 419 για τη σόγια και 220 για το σιτάρι. Η απόσταση ανάμεσα στα δύο μεταφράζεται σε ισχνά ή αρνητικά περιθώρια για τις βασικές αροτραίες καλλιέργειες, την ακριβώς αντίστροφη εικόνα από την ανάσα που παίρνουν οι πελάτες τους στις μονάδες εκτροφής.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση εισάγει μεγάλες ποσότητες σόγιας και σογιάλευρου, οπότε η κτηνοτροφία της επωφελείται από τη φθηνή παγκόσμια πρωτεΐνη. Οι Ευρωπαίοι σιτοπαραγωγοί όμως βρίσκονται στην άλλη όψη, ανταγωνιζόμενοι σε μια αγορά με άφθονη προσφορά που κρατά τις τιμές δεμένες.

Το καλαμπόκι στηρίζει ολόκληρη την αγορά

Τα αμερικανικά αποθέματα καλαμποκιού για το 2025/26 σκαρφάλωσαν στους 54,5 εκατομμύρια τόνους, το μεγαλύτερο απόθεμα που μένει αδιάθετο για την επόμενη χρονιά μέσα στην τελευταία επταετία, με τα παγκόσμια αποθέματα να κινούνται κοντά στους 281 εκατομμύρια τόνους. Η σοδειά του 2026/27 προβλέπεται στους 406,4 εκατομμύρια τόνους, μειωμένη περίπου 6% λόγω μικρότερης έκτασης, παραμένει όμως μεγάλη με ιστορικά κριτήρια. Στην προβλεπόμενη μέση τιμή των 173 δολαρίων ανά τόνο, το καλαμπόκι πουλιέται κάτω από τον μέσο όρο του από το 2007, που βρίσκεται περίπου στα 185 δολάρια.

Όσο το καλαμπόκι είναι άφθονο και φθηνό, κρατά χαμηλά όλη την αγορά των κτηνοτροφικών σιτηρών. Όταν το σιτάρι ακριβαίνει, οι κτηνοτρόφοι το παρακάμπτουν και ταΐζουν καλαμπόκι, οπότε ελάχιστο από τη φετινή μικρή σοδειά σιταριού μπαίνει στις ζωοτροφές. Αυτή ακριβώς η υποκατάσταση εμποδίζει τη μικρή σοδειά να φουσκώσει τον λογαριασμό της ζωοτροφής, και γι' αυτό το κλίμα στο κόστος εκτροφής το ορίζει το φθηνό καλαμπόκι, όχι το λιγοστό σιτάρι.

Η προσφορά σόγιας παραμένει βαριά παρά τις αδύναμες εξαγωγές

Οι αμερικανικές εξαγωγές σόγιας για το 2025/26 έπεσαν στους 41,1 εκατομμύρια τόνους, το χαμηλότερο επίπεδο εδώ και 13 χρόνια. Οι δασμοί περιόρισαν τις αποστολές προς την Κίνα και έριξαν το μερίδιο των ΗΠΑ στο παγκόσμιο εμπόριο σόγιας σε ιστορικό χαμηλό, μόλις 23%. Την ίδια περίοδο η εγχώρια σύνθλιψη έπιασε ρεκόρ, κοντά στους 74,8 εκατομμύρια τόνους, και άφησε άφθονο σογιάλευρο, με την τιμή του να προβλέπεται στα 342 δολάρια ανά τόνο. Πάνω στο εξαγωγικό μερίδιο των ΗΠΑ συνεχίζουν να πιέζουν οι τεράστιες σοδειές της Νότιας Αμερικής, με τη Βραζιλία σε ρεκόρ 180 εκατομμυρίων τόνων και την Αργεντινή στα 50 εκατομμύρια.

Για το 2026/27 αναμένεται να κατευθυνθούν 8,1 εκατομμύρια τόνοι αμερικανικού σογιελαίου σε βιοκαύσιμα, ποσότητα που τραβά λάδι προς το ανανεώσιμο ντίζελ και το απομακρύνει από τις εξαγωγικές αγορές. Ο δείκτης φυτικών ελαίων του FAO υποχώρησε 4,6% τον Μάιο, καθώς αυξήθηκε η παγκόσμια προσφορά φοινικελαίου και σογιελαίου. Όλη αυτή η σύνθλιψη αφήνει πίσω της μια μεγάλη και φθηνή δεξαμενή πρωτεϊνούχας ζωοτροφής, που με τη σειρά της ρίχνει κι άλλο το κόστος της εκτροφής.

Η χειρότερη σοδειά σιταριού εδώ και εξήντα χρόνια δεν ανέβασε τις τιμές

Η παραγωγή χειμερινού σιταριού στις ΗΠΑ έπεσε στους 28,0 εκατομμύρια τόνους για το 2026/27, η μικρότερη από το 1965. Παρ' όλα αυτά, ο δείκτης τιμών δημητριακών του FAO ανέβηκε μόλις 5% περίπου μέσα στον χρόνο ως τον Μάιο, και το σιτάρι μόλις 7,8%. Μια απώλεια τέτοιου μεγέθους σε έναν μεγάλο εξαγωγέα, και μάλιστα από ξηρασία, κανονικά θα αναστάτωνε όλη την αγορά σιτηρών. Δεν το έκανε, επειδή τα παγκόσμια αποθέματα παραμένουν άνετα, στους 275 εκατομμύρια τόνους, και το κενό το καλύπτουν οι πλούσιες σοδειές της Μαύρης Θάλασσας, με τη Ρωσία να πλησιάζει το ρεκόρ των 88 εκατομμυρίων τόνων.

Οι αμερικανικές εξαγωγές σιταριού προβλέπεται να μειωθούν κατά 3,7 εκατομμύρια τόνους, στους 21,1 εκατομμύρια, καθώς οι αγοραστές στρέφονται σε φθηνότερες προελεύσεις, οπότε το έλλειμμα ελάχιστα βοηθά την τιμή που εισπράττει ο παραγωγός. Η μέση τιμή παραγωγού ανέβηκε μεν στα 220 δολάρια ανά τόνο, χάρη στη σφιχτή εγχώρια προσφορά, αλλά παραμένει κάτω από το κόστος παραγωγής. Το λιγοστό αμερικανικό σιτάρι σήκωσε την εγχώρια τιμή, χωρίς να σώσει τα περιθώρια των παραγωγών.

Τι θα κρίνει την πορεία των τιμών από εδώ και πέρα

Η έκθεση εκτάσεων (Acreage) του USDA, στις 30 Ιουνίου, θα δείξει πόσο καλαμπόκι και σόγια σπάρθηκαν τελικά και θα δώσει τον τόνο για την προσφορά της νέας σοδειάς. Παράλληλα, ένα Ελ Νίνιο που αναπτύσσεται απειλεί το σιτάρι του Νότιου Ημισφαιρίου και τις επόμενες σοδειές της Νότιας Αμερικής, με τους προγνώστες να δίνουν πάνω από 60% πιθανότητα για πολύ ισχυρό φαινόμενο μέσα στη χρονιά, κάτι που μπορεί να αλλάξει δραστικά την παραγωγή σε Αυστραλία και Αργεντινή. Στη λίστα όσων αξίζει να παρακολουθεί κανείς μπαίνουν ακόμη η στάση της Κίνας στους δασμούς για την αμερικανική σόγια, η σταθερή ζήτηση σογιελαίου για βιοκαύσιμα και το ακριβό κόστος ενέργειας και λιπασμάτων λόγω των εντάσεων γύρω από τα Στενά του Ορμούζ. Αυτός ο τελευταίος παράγοντας μπορεί να φουσκώσει τον λογαριασμό των εισροών και να στενέψει κι άλλο τα περιθώρια των σιτοπαραγωγών μέσα στη νέα καλλιεργητική χρονιά.

Πηγές

1. USDA. (2026). World Agricultural Supply and Demand Estimates (WASDE-672), June 2026. United States Department of Agriculture.
2. USDA Economic Research Service. (2026). Farm sector income forecast. United States Department of Agriculture.
3. Langemeier, M. (2026). Prospects for swine feed costs in 2026. farmdoc daily, University of Illinois.
4. American Farm Bureau Federation. (2026). Risk management options for 2026: corn, soybeans and wheat.
5. FAO. (2026). FAO Food Price Index, May 2026. Food and Agriculture Organization of the United Nations.
6. The Western Producer. (2026). Bumper Black Sea wheat offsets U.S. disaster.
7. USDA Economic Research Service. (2026). Wheat market outlook. United States Department of Agriculture.