Η κατάσταση του καλαμποκιού και των φασολιών της πρώτης καλλιεργητικής περιόδου, της Primera, υποβαθμίστηκε σε κακή σε όλες τις περιοχές της Γουατεμάλας, του Ελ Σαλβαδόρ, της Ονδούρας και της Νικαράγουας, ενώ πολλοί μικροί παραγωγοί ανέφεραν απώλειες πάνω από 75%, σύμφωνα με το δελτίο έγκαιρης προειδοποίησης της GEOGLAM της 1ης Οκτωβρίου 2026. Η ξηρασία συνδέεται με το El Niño του 2026 και τις επιπτώσεις του στις καλλιέργειες και στις τιμές των τροφίμων, και τώρα η περιοχή σπέρνει τη δεύτερη περίοδο, την Postrera, από την οποία το Ελ Σαλβαδόρ περιμένει την κύρια σοδειά φασολιών του, ενώ τα μοντέλα δίνουν πιθανότητα για λιγότερη βροχή από το κανονικό ως τον Δεκέμβριο.
Η GEOGLAM υποβάθμισε σε κακή την κατάσταση του καλαμποκιού και των φασολιών σε τέσσερις χώρες
Στο δελτίο του Οκτωβρίου, η GEOGLAM, το διεθνές δίκτυο παρακολούθησης καλλιεργειών με δορυφορικά και επίγεια στοιχεία, σημειώνει ότι η συγκομιδή του καλαμποκιού και των φασολιών της Primera ολοκληρώθηκε στις τέσσερις χώρες και ότι οι παρατεταμένες περίοδοι χωρίς βροχή και οι υψηλές θερμοκρασίες καθυστέρησαν τη σπορά και περιόρισαν την ανάπτυξη των φυτών, ιδίως στον Ξηρό Διάδρομο (Corredor Seco). Οι αποδόσεις αναμένεται να μειωθούν τόσο στις μεγάλες εκμεταλλεύσεις όσο και στους παραγωγούς που καλλιεργούν για τις ανάγκες του νοικοκυριού τους, ενώ ορισμένες καλλιέργειες ξεράθηκαν στα πρώτα στάδια εξαιτίας των ακανόνιστων βροχών. Στην ειδική έκθεση της 16ης Οκτωβρίου για το El Niño, η ίδια πρωτοβουλία αποδίδει στο El Niño τον ξηρότερο καιρό από το κανονικό στην Κεντρική Αμερική και στην Καραϊβική κατά την Primera, από τον Μάιο ως τον Σεπτέμβριο, και στην αρχή της δεύτερης περιόδου, και σημειώνει ότι σε πολλές από τις περιοχές που επηρεάστηκαν οι καλλιέργειες είχαν κακή έως αποτυχημένη πορεία.
Η βροχή του Μαΐου ως τον Αύγουστο έμεινε κάτω από το μισό του κανονικού σε τρία σημεία
Σε ανάλυση του Wikifarmer στις εκτιμήσεις πλέγματος της NASA (POWER), το ύψος βροχής από τον Μάιο ως τον Αύγουστο του 2026 έφτασε το 46% του κανονικού στο κέντρο και στα ανατολικά του Ελ Σαλβαδόρ, το χαμηλότερο από το 1997, το 48% στη νοτιοκεντρική Ονδούρα, το δεύτερο χαμηλότερο, και το 44% στην κεντροδυτική Νικαράγουα, το τέταρτο χαμηλότερο. Από την 1η Αυγούστου ως τις 20 Σεπτεμβρίου, όταν σπέρνεται η Postrera, η βροχή έπεσε στο 31%, στο 34% και στο 20% του κανονικού αντίστοιχα, το χαμηλότερο ύψος των τελευταίων 30 ετών και στα τρία σημεία, ενώ στο σημείο της κεντρικής Ονδούρας τα ποσοστά ήταν 65% και 71%. Τα στοιχεία αυτά συμφωνούν με την ειδική έκθεση της GEOGLAM, που καταγράφει μεγάλα ελλείμματα βροχής στο ίδιο διάστημα σε μεγάλο μέρος της Γουατεμάλας, στη νότια και κεντρική Ονδούρα, στη δυτική Νικαράγουα και στο Ελ Σαλβαδόρ, και μέσες μέγιστες θερμοκρασίες που έφτασαν σε επίπεδα ρεκόρ στη δυτική Κεντρική Αμερική.
Πηγή: ανάλυση του Wikifarmer στα ημερήσια στοιχεία NASA POWER (εκτιμήσεις πλέγματος, περίοδος αναφοράς 1997 ως 2020), δελτίο GEOGLAM Crop Monitor for Early Warning αρ. 120 (1 Οκτωβρίου 2026), ειδική έκθεση GEOGLAM για το El Niño (16 Οκτωβρίου 2026) και FAO GIEWS για την Ονδούρα (7 Οκτωβρίου 2026).
Η Ονδούρα και το Ελ Σαλβαδόρ κήρυξαν συναγερμό για την ξηρασία
Στην Ονδούρα η Primera δίνει περίπου το 70% του ετήσιου καλαμποκιού και η παραγωγή της αναμένεται πολύ κάτω από τον μέσο όρο, κατά το Παγκόσμιο Σύστημα Πληροφόρησης και Έγκαιρης Προειδοποίησης του FAO (GIEWS), με τις μεγαλύτερες απώλειες στα νότια διαμερίσματα του Ξηρού Διαδρόμου. Σύμφωνα με τη GEOGLAM, η κυβέρνηση κήρυξε στις 19 Αυγούστου κατάσταση ξηρασίας σε αρκετούς δήμους, και έχει κηρυχθεί επίσης κόκκινος συναγερμός εξαιτίας των μεγάλων απωλειών, ενώ οι υψηλές τιμές των λιπασμάτων αύξησαν το κόστος παραγωγής την περίοδο της σποράς και περιόρισαν τη χρήση εφοδίων από τους μικρούς παραγωγούς.
Στο Ελ Σαλβαδόρ η κυβέρνηση κήρυξε κόκκινο συναγερμό σε όλη τη χώρα τον Αύγουστο, και η εκτίμηση του GIEWS της 13ης Οκτωβρίου αναφέρει ότι στις αρχές Σεπτεμβρίου οι δορυφορικές εικόνες έδειχναν πολύ κακή κατάσταση των καλλιεργειών στο κέντρο και στα ανατολικά, όπου παράγεται περίπου το 40% του καλαμποκιού της χώρας σχεδόν χωρίς άρδευση. Οι παραγωγοί είχαν σπείρει περίπου έναν μήνα νωρίτερα, στα τέλη Απριλίου, για να περιορίσουν τις επιπτώσεις του αναμενόμενου ξηρού καιρού, όμως η έλλειψη βροχής και οι υψηλές θερμοκρασίες του Μαΐου προκάλεσαν εκτεταμένες απώλειες στα πρώτα στάδια, και στη συνέχεια οι ακανόνιστες βροχές του Ιουνίου και του Ιουλίου και μια παρατεταμένη καλοκαιρινή ξηρή περίοδος (canícula) τον Αύγουστο μείωσαν σημαντικά τις αποδόσεις, ιδίως στον ανατολικό Ξηρό Διάδρομο. Η ανησυχία για τη σπορά των φασολιών τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο, μετά από απώλειες 20 ως 30% στην πρώτη σοδειά, οδήγησε σε εξάμηνη εθνική κατάσταση έκτακτης ανάγκης από τις 7 Οκτωβρίου, σύμφωνα με την ειδική έκθεση της GEOGLAM, που παραθέτει την ενημέρωση της 12ης Οκτωβρίου του Γραφείου Συντονισμού Ανθρωπιστικών Υποθέσεων του ΟΗΕ (OCHA). Στη Γουατεμάλα, κατά το δελτίο της GEOGLAM, η ξηρασία και η canícula προκάλεσαν επιδείνωση των καλλιεργειών της Primera, ιδίως στον Ξηρό Διάδρομο, ενώ οι ακανόνιστες βροχές και οι υψηλές θερμοκρασίες έφεραν καθυστερήσεις στη σπορά, εκτάσεις που έμειναν άσπαρτες και επανασπορές, και οι έντονες βροχές των μέσων Ιουλίου προκάλεσαν τοπικές πλημμύρες και ζημιές σε τμήματα της Franja Transversal del Norte και της Alta Verapaz.
Η σπορά της Postrera ξεκίνησε με ξερό έδαφος και πρόγνωση για λιγότερη βροχή
Στο Ελ Σαλβαδόρ ο ξηρός καιρός καθυστερεί την προετοιμασία των χωραφιών και τη σπορά του καλαμποκιού της Postrera, και ο GIEWS αναμένει έκταση κάτω από τον μέσο όρο, καθώς οι προβλέψεις για παρατεταμένο ξηρό καιρό λόγω El Niño στους πρώτους μήνες του 2027 οδηγούν τους παραγωγούς σε καλλιέργειες πιο ανθεκτικές στην ξηρασία. Στην Ονδούρα η σπορά άρχισε τον Σεπτέμβριο, και οι βροχές των μέσων του μήνα στις κεντρικές περιοχές μείωσαν εν μέρει το έλλειμμα υγρασίας χωρίς να φτάσουν για καλές συνθήκες σποράς. Κατά την ειδική έκθεση της GEOGLAM, ο ξηρός καιρός της σποράς τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο προκαλεί μεγάλη ανησυχία για την κύρια περίοδο φασολιών του Ελ Σαλβαδόρ, ενώ οι έντονες και ακανόνιστες βροχές των τελών Σεπτεμβρίου και των αρχών Οκτωβρίου στη Γουατεμάλα, στην Ονδούρα και στη δυτική Νικαράγουα προκαλούν ανησυχία ότι δεν ωφέλησαν τη δεύτερη περίοδο.
Τα μοντέλα δίνουν μέτρια έως υψηλή πιθανότητα για βροχή κάτω από το κανονικό τον Οκτώβριο ως τον Δεκέμβριο του 2026 στην Ονδούρα, στη Νικαράγουα, στην ανατολική Γουατεμάλα, στο ανατολικό Ελ Σαλβαδόρ και στη νότια Κεντρική Αμερική, και υψηλή πιθανότητα για θερμοκρασίες πάνω από το 90ό εκατοστημόριο, σύμφωνα με τη GEOGLAM. Η ειδική έκθεση συνδέει τις προγνώσεις αυτές με τις προβλέψεις για πολύ ισχυρό El Niño και για περίοδο τυφώνων στον Ατλαντικό ασθενέστερη από το κανονικό.
Οι ανάγκες εισαγωγής σιτηρών αναμένεται να μείνουν πάνω από τον μέσο όρο
Ο GIEWS αναμένει και για τις δύο χώρες ανάγκες εισαγωγής σιτηρών πάνω από τον μέσο όρο στην περίοδο εμπορίας 2026/27, από τον Σεπτέμβριο ως τον Αύγουστο. Η Ονδούρα εισήγαγε ήδη στην περίοδο 2025/26 περίπου 1,8 εκατομμύρια τόνους σιτηρών, σχεδόν 30% πάνω από τον μέσο όρο της πενταετίας, και τον Ιούλιο του 2026 οι τιμές χονδρικής του λευκού καλαμποκιού ήταν περίπου 20% υψηλότερες από έναν χρόνο νωρίτερα, ενώ οι τιμές των κόκκινων φασολιών ανέβηκαν κατά 16% μέσα σε έναν μήνα. Στο Ελ Σαλβαδόρ οι τιμές του λευκού καλαμποκιού έμειναν σταθερές από τον Ιούνιο ως τον Σεπτέμβριο χάρη στις μεγάλες εισαγωγές, όμως τα κόκκινα φασόλια ακρίβαιναν σταθερά στο ίδιο διάστημα, κυρίως επειδή η προσφορά λιγοστεύει εποχικά πριν από τη συγκομιδή της δεύτερης περιόδου, που φέτος καθυστερεί, ενώ στην άνοδο συνέβαλαν και οι υψηλότερες τιμές στη Νικαράγουα, τον κύριο προμηθευτή της χώρας. Χάρη στις εισαγωγές, τον Αύγουστο του 2026 οι τιμές και των δύο προϊόντων στο Ελ Σαλβαδόρ έμεναν χαμηλότερες από έναν χρόνο νωρίτερα.
Στην Ονδούρα 1,88 εκατομμύρια άνθρωποι αναμένεται να αντιμετωπίσουν οξεία επισιτιστική ανασφάλεια
Κατά την τελευταία ανάλυση της Ολοκληρωμένης Ταξινόμησης Φάσεων Επισιτιστικής Ασφάλειας (IPC) που παραθέτει ο GIEWS, περίπου 1,88 εκατομμύρια άνθρωποι στην Ονδούρα, το 18% του πληθυσμού που εξετάστηκε, αναμενόταν να βρεθούν σε οξεία επισιτιστική ανασφάλεια, δηλαδή σε Φάση 3 (Κρίση) ή χειρότερη, τον Αύγουστο ως τον Οκτώβριο του 2026, έναντι 1,62 εκατομμυρίων, ή 17%, την ίδια περίοδο του 2025. Η επιδείνωση οφείλεται κυρίως στις επιπτώσεις του El Niño στην Primera, ιδίως στους μικρούς παραγωγούς που καλλιεργούν για τη διατροφή του νοικοκυριού τους σε αρκετά διαμερίσματα του Ξηρού Διαδρόμου, όπως συμβαίνει και διεθνώς, αφού κατά τον FAO 8 στους 10 ανθρώπους που αντιμετωπίζουν οξεία πείνα είναι οι ίδιοι παραγωγοί. Στην επιδείνωση συμβάλλουν επίσης οι περιορισμένες ευκαιρίες εισοδήματος και οι υψηλότερες τιμές των τροφίμων και των εφοδίων.
Η δεύτερη σοδειά εξαρτάται από τις βροχές του Οκτωβρίου ως τον Δεκέμβριο
Για τους παραγωγούς του Ξηρού Διαδρόμου, η Postrera, που κατά τη GEOGLAM διαρκεί από τον Αύγουστο ως τον Ιανουάριο, είναι η δεύτερη ευκαιρία μέσα στη χρονιά, και ξεκίνησε με ξερό έδαφος, ακριβά λιπάσματα και πρόγνωση για λιγότερη βροχή. Για όσους εμπορεύονται λευκό καλαμπόκι και κόκκινα φασόλια στην περιοχή, ο GIEWS ήδη αναμένει εισαγωγές πάνω από τον μέσο όρο, ενώ οι τιμές των φασολιών στο Ελ Σαλβαδόρ ακολουθούν και τη Νικαράγουα, καθώς μια ξηρασία σε μία χώρα μπορεί να ανεβάσει τις τιμές και σε άλλες. Η εικόνα μπορεί να αλλάξει αν οι βροχές του Οκτωβρίου ως τον Δεκέμβριο ξεπεράσουν τις προγνώσεις ή αν οι αρμόδιες υπηρεσίες δημοσιεύσουν εθνικές εκτιμήσεις παραγωγής, ενώ η GEOGLAM ενημερώνει την εκτίμησή της κάθε μήνα.
Συχνές ερωτήσεις
Τι είναι η Primera και η Postrera;
Είναι οι δύο κύριες καλλιεργητικές περίοδοι του καλαμποκιού και των φασολιών στην Κεντρική Αμερική. Κατά τη GEOGLAM, η Primera φέτος διήρκεσε από τον Μάιο ως τον Σεπτέμβριο και η δεύτερη περίοδος, που λέγεται Postrera ή Segunda, διαρκεί από τον Αύγουστο του 2026 ως τον Ιανουάριο του 2027.
Πόσο μειώθηκε η σοδειά στην Κεντρική Αμερική;
Η GEOGLAM υποβάθμισε σε κακή την κατάσταση του καλαμποκιού και των φασολιών της Primera σε Γουατεμάλα, Ελ Σαλβαδόρ, Ονδούρα και Νικαράγουα, και πολλοί μικροί παραγωγοί ανέφεραν απώλειες πάνω από 75%. Στο Ελ Σαλβαδόρ οι απώλειες της πρώτης σοδειάς υπολογίζονται σε 20 ως 30% κατά το OCHA, ενώ στις επίσημες πηγές που εξέτασε το Wikifarmer ως τις 26 Οκτωβρίου δεν υπήρχαν ακόμη εθνικές εκτιμήσεις παραγωγής.
Τι σχέση έχει το El Niño με την ξηρασία;
Κατά τη GEOGLAM, το El Niño φέρνει συνήθως ξηρότερο καιρό από το κανονικό στην Κεντρική Αμερική και στην Καραϊβική, και το φετινό επεισόδιο αναμένεται να κορυφωθεί τον Οκτώβριο ως τον Δεκέμβριο ως πολύ ισχυρό. Η ειδική της έκθεση αποδίδει την ξηρασία της Primera στο El Niño.
Θα βρέξει στην Κεντρική Αμερική ως το τέλος του 2026;
Τα μοντέλα που παραθέτει η GEOGLAM δίνουν μέτρια έως υψηλή πιθανότητα για βροχή κάτω από το κανονικό τον Οκτώβριο ως τον Δεκέμβριο στην Ονδούρα, στη Νικαράγουα, στην ανατολική Γουατεμάλα, στο ανατολικό Ελ Σαλβαδόρ και στη νότια Κεντρική Αμερική, με θερμοκρασίες πάνω από το κανονικό.
Ακρίβυναν το καλαμπόκι και τα φασόλια;
Στην Ονδούρα το λευκό καλαμπόκι ήταν τον Ιούλιο περίπου 20% ακριβότερο από έναν χρόνο νωρίτερα, κατά τον GIEWS. Στο Ελ Σαλβαδόρ τα κόκκινα φασόλια ακρίβαιναν από τον Ιούνιο ως τον Σεπτέμβριο, όμως χάρη στις εισαγωγές οι τιμές του καλαμποκιού και των φασολιών ήταν τον Αύγουστο χαμηλότερες από έναν χρόνο νωρίτερα.
Σημαντικές σημειώσεις
Το άρθρο βασίζεται στο δελτίο έγκαιρης προειδοποίησης και στην ειδική έκθεση της GEOGLAM για το El Niño, στις εκτιμήσεις του GIEWS του FAO για την Ονδούρα και το Ελ Σαλβαδόρ και σε ανάλυση του Wikifarmer στα ημερήσια στοιχεία NASA POWER. Τα στοιχεία της NASA είναι εκτιμήσεις πλέγματος περίπου 50 χιλιομέτρων και όχι μετρήσεις σταθμών, στα σημεία 13,6° Β 88,5° Δ (κέντρο και ανατολικά του Ελ Σαλβαδόρ), 13,8° Β 87,2° Δ (νοτιοκεντρική Ονδούρα), 14,5° Β 87,5° Δ (κεντρική Ονδούρα) και 12,9° Β 86,2° Δ (κεντροδυτική Νικαράγουα). Η περίοδος αναφοράς είναι 1997 ως 2020 και η κατάταξη αφορά τα 30 έτη 1997 ως 2026, επειδή στα σημεία αυτά τα στοιχεία βροχής πριν από το 1997 δεν είναι συγκρίσιμα με τα νεότερα. Οι εκτιμήσεις για τις απώλειες, τις τιμές και την επισιτιστική ανασφάλεια είναι των φορέων που αναφέρονται, και οι προγνώσεις είναι πιθανότητες που αλλάζουν με κάθε νέα έκδοση.
Πηγές
- GEOGLAM Crop Monitor. (2026, 1 Οκτωβρίου). Crop Monitor for Early Warning, No. 120.
- GEOGLAM Crop Monitor. (2026, 16 Οκτωβρίου). Special Report, El Niño 2026-2027.
- FAO GIEWS. (2026, 7 Οκτωβρίου). Country Brief, Honduras, ανάκτηση 23 Οκτωβρίου 2026.
- FAO GIEWS. (2026, 13 Οκτωβρίου). Country Brief, El Salvador, ανάκτηση 23 Οκτωβρίου 2026.
- NASA Langley Research Center. (2026). POWER, daily point data, community AG, ανάκτηση 23 Οκτωβρίου 2026.
