Το φιλόδεντρο είναι από τα πιο ανεκτικά φυτά εσωτερικού χώρου, γι' αυτό και το συναντάμε σε σπίτια, γραφεία και σκιερές γωνιές παντού. Αντέχει το χαμηλό φως, συγχωρεί ένα ξεχασμένο πότισμα και ριζώνει τόσο εύκολα από μόσχευμα ώστε από ένα φυτό αποκτάτε γρήγορα πολλά. Σε αυτόν τον οδηγό θα δούμε πώς φροντίζεται το φιλόδεντρο μέσα στο σπίτι, από το φως και το πότισμα ως τον πολλαπλασιασμό και τα συχνά προβλήματα, καθώς και το σημαντικό ότι όλα τα φιλόδεντρα είναι τοξικά για τα κατοικίδια και τον άνθρωπο.
Το φιλόδεντρο ανήκει στην οικογένεια των αροειδών (Araceae) και περιλαμβάνει εκατοντάδες είδη που κατάγονται από τα τροπικά δάση της Κεντρικής και Νότιας Αμερικής. Αυτή η ποικιλία εξηγεί γιατί τα φυτά που πωλούνται με το ίδιο όνομα διαφέρουν τόσο μεταξύ τους, από μικρά έρποντα κλαδιά ως μεγάλα, όρθια φυτά, και προκαλεί και μια συχνή σύγχυση στο φυτώριο, που αξίζει να ξεκαθαρίσουμε.
Τι είναι το φιλόδεντρο
Τα φιλόδεντρα αναπτύσσονται με δύο πολύ διαφορετικούς τρόπους, και το ποιον τύπο έχετε καθορίζει το πώς θα το αξιοποιήσετε. Τα αναρριχώμενα ή έρποντα φιλόδεντρα, όπως το δημοφιλές καρδιόφυλλο φιλόδεντρο (Philodendron hederaceum), η ποικιλία 'Brasil' με τις κίτρινες ραβδώσεις και η βελούδινη 'Micans', κρέμονται από ένα ράφι ή σκαρφαλώνουν σε πάσσαλο βρύου. Τα μη αναρριχώμενα φιλόδεντρα, όπως τα Xanadu και Selloum, δεν σκαρφαλώνουν αλλά σχηματίζουν μια μεγάλη, όρθια ροζέτα που γεμίζει μια γλάστρα δαπέδου.
Το φιλόδεντρο μπερδεύεται συχνά με τον πόθο, καθώς και τα δύο είναι έρποντα αροειδή με καρδιόσχημα φύλλα. Η διαφορά φαίνεται στο φύλλο και στη νέα βλάστηση. Το φιλόδεντρο έχει πιο λεπτά, μαλακά και γνήσια καρδιόσχημα φύλλα που καταλήγουν σε λεπτή μύτη, και τα νέα του φύλλα ξεπροβάλλουν μέσα από ένα λεπτό, χάρτινο περίβλημα, συχνά με καστανή ή κοκκινωπή απόχρωση πριν πρασινίσουν. Ο πόθος έχει πιο παχιά, κηρώδη και λίγο πιο γωνιώδη φύλλα, που ξετυλίγονται απευθείας από το προηγούμενο φύλλο χωρίς χάρτινο περίβλημα. Η φροντίδα τους είναι σχεδόν ίδια, οπότε τυχόν σύγχυση δεν έχει συνέπειες, αλλά η νέα βλάστηση είναι το κλειδί για να τα ξεχωρίσετε.
Φως και θέση μέσα στο σπίτι
Το φιλόδεντρο αποδίδει καλύτερα σε φωτεινό, έμμεσο φως, κοντά σε παράθυρο ανατολικού ή δυτικού προσανατολισμού ή λίγο πιο μακριά από ένα φωτεινότερο. Είναι γνωστό για την αντοχή του στο χαμηλό φως, γι' αυτό και επιβιώνει σε σκοτεινά γραφεία και διαδρόμους, όμως στο πολύ λίγο φως ξεγυμνώνεται, με μακριά, γυμνά στελέχη και μικρά φύλλα. Ο απευθείας μεσημεριανός ήλιος έχει το αντίθετο αποτέλεσμα και καίει τα φύλλα, αφήνοντας χλωμά ή καστανά σημάδια. Μια φωτεινή θέση εκτός της άμεσης δέσμης το κρατά συμπαγές και πυκνό.
Πότισμα
Ποτίζετε το φιλόδεντρο όταν στεγνώσουν τα πρώτα 2 με 3 εκ. του χώματος, και έπειτα ποτίζετε καλά μέχρι το νερό να τρέξει από τις τρύπες, αδειάζοντας το πιατάκι ώστε η γλάστρα να μη μένει μέσα σε νερό. Ο πιο συνηθισμένος τρόπος να χαθεί ένα φιλόδεντρο είναι το υπερβολικό πότισμα, που σαπίζει τις ρίζες, οπότε είναι πάντα ασφαλέστερο να αφήνετε την επιφάνεια να στεγνώνει λίγο παρά να κρατάτε το χώμα διαρκώς υγρό. Το πότισμα αραιώνει τον χειμώνα, όταν το φυτό αναπτύσσεται ελάχιστα και το χώμα κρατά την υγρασία περισσότερο.
Ως φυτά του τροπικού δάσους, τα φιλόδεντρα ευνοούνται από περισσότερη υγρασία απ' όση έχει ένα συνηθισμένο σπίτι, και ο ξηρός αέρας προκαλεί συχνά καστανές άκρες στα φύλλα. Βοηθά να ομαδοποιείτε τα φυτά, να τοποθετείτε τη γλάστρα πάνω σε δίσκο με υγρά βότσαλα ή να την κρατάτε μακριά από σώματα θέρμανσης. Τα κίτρινα φύλλα είναι σχεδόν πάντα σημάδι ποτίσματος, συνήθως υπερβολικού και όχι ελλιπούς.
Λίπανση και αλλαγή γλάστρας
Λιπαίνετε το φιλόδεντρο με ένα ισορροπημένο λίπασμα για φυτά εσωτερικού χώρου περίπου μία φορά τον μήνα την άνοιξη και το καλοκαίρι, και σταματήστε τον χειμώνα, όταν η ανάπτυξη επιβραδύνεται. Η υπερβολική λίπανση εμφανίζεται ως μια λευκή κρούστα αλάτων στην επιφάνεια του χώματος, που ξεπλένεται ποτίζοντας καλά μερικές φορές και αφήνοντας το νερό να στραγγίξει.
Αλλάξτε γλάστρα κάθε ένα με δύο χρόνια, ή όταν οι ρίζες αρχίζουν να τυλίγονται μέσα στη γλάστρα ή βγαίνουν από τις τρύπες, ανεβάζοντας ένα μόνο μέγεθος και ανανεώνοντας το χώμα. Ένα καλά αποστραγγιζόμενο υπόστρωμα, ιδανικά ελαφρυμένο με φλοιό ή περλίτη, κρατά τις ρίζες υγιείς και μειώνει τον κίνδυνο σήψης.
Πολλαπλασιασμός από μοσχεύματα
Τα αναρριχώμενα φιλόδεντρα είναι από τα πιο εύκολα φυτά εσωτερικού χώρου στον πολλαπλασιασμό, και δεν κοστίζει τίποτα. Πάρτε ένα μόσχευμα στελέχους ακριβώς κάτω από έναν κόμβο, το μικρό εξόγκωμα εκεί που το φύλλο συναντά το στέλεχος, καθώς μόνο εκεί σχηματίζονται ρίζες, και φροντίστε το μόσχευμα να έχει έναν κόμβο και ένα ή δύο φύλλα.
Για ρίζωμα σε νερό, βάλτε το μόσχευμα σε ένα ποτήρι νερό σε φωτεινό, έμμεσο φως, αλλάζετε το νερό κάθε εβδομάδα και περιμένετε μέχρι οι ρίζες να φτάσουν μερικά εκατοστά πριν το φυτέψετε σε ελαφρύ υπόστρωμα. Για ρίζωμα σε χώμα, χώστε το μόσχευμα απευθείας σε υγρό υπόστρωμα και κρατήστε το ζεστό και υγρό μέχρι η νέα βλάστηση να δείξει ότι έπιασε. Το ρίζωμα σε νερό παρακολουθείται ευκολότερα και είναι λίγο πιο αργό, ενώ το ρίζωμα σε χώμα γλιτώνει το στάδιο της μεταφύτευσης. Τα μη αναρριχώμενα είδη δεν δίνουν έρποντα στελέχη και πολλαπλασιάζονται συνήθως από παραφυάδες ή με διαίρεση.
Συχνά προβλήματα
- Κίτρινα φύλλα: συνήθως από υπερβολικό πότισμα. Αφήστε το χώμα να στεγνώνει περισσότερο ανάμεσα στα ποτίσματα, ελέγξτε ότι η γλάστρα στραγγίζει καλά και μειώστε το πότισμα τον χειμώνα
- Ξεγυμνωμένη ανάπτυξη, με μικρά φύλλα και μεγάλα κενά ανάμεσά τους: πολύ λίγο φως. Μεταφέρετε το φυτό σε φωτεινότερο σημείο και κορυφολογήστε τα μακριά στελέχη για πιο πυκνή ανάπτυξη
- Καστανές, ξηρές άκρες φύλλων: ξηρός αέρας, ελλιπές πότισμα ή συσσώρευση αλάτων λιπάσματος. Αυξήστε την υγρασία, ποτίζετε πιο ομοιόμορφα και ξεπλύνετε το χώμα αν έχουν μαζευτεί άλατα
- Εχθροί: αφίδες, τετράνυχος, ψευδόκοκκοι και κοκκοειδή μπορεί να εμφανιστούν. Καθαρίστε τους ή αντιμετωπίστε με εντομοκτόνο σαπούνι, και ελέγχετε τα νέα φυτά πριν τα φέρετε στο σπίτι
Είναι το φιλόδεντρο τοξικό για γάτες, σκύλους και ανθρώπους
Όλα τα φιλόδεντρα είναι τοξικά. Σύμφωνα με την ASPCA, όλα τα είδη περιέχουν αδιάλυτους κρυστάλλους οξαλικού ασβεστίου και είναι τοξικά για γάτες, σκύλους και άλογα, ενώ είναι τοξικά και για τον άνθρωπο. Όταν μασηθούν τα φύλλα ή τα στελέχη, αυτοί οι μικροσκοπικοί κρύσταλλοι προκαλούν άμεσο κάψιμο και ερεθισμό στο στόμα, στα χείλη και στη γλώσσα, σιελόρροια, δυσκολία στην κατάποση και εμετό.
Οι αντιδράσεις είναι συνήθως επώδυνες παρά απειλητικές για τη ζωή και υποχωρούν μέσα σε μία ή δύο ημέρες, όμως ένα έρπον φιλόδεντρο που κρέμεται από ράφι είναι ακριβώς αυτό που τραβά την προσοχή μιας γάτας ή ενός σκύλου, οπότε κρατήστε το φυτό μακριά από κατοικίδια και παιδιά. Αν κάποιο ζώο μασήσει μέρος του, μην προσπαθήσετε να το κάνετε να κάνει εμετό, γιατί έτσι επιδεινώνεται ο ερεθισμός, και απευθυνθείτε σε κτηνίατρο. Ως φυτό εσωτερικού χώρου με παρόμοιες ανάγκες, το φιλόδεντρο θυμίζει τον φίκο, που επίσης είναι τοξικός για τα κατοικίδια.
Συχνές ερωτήσεις για το φιλόδεντρο
Κάθε πότε ποτίζουμε το φιλόδεντρο; Όταν στεγνώσουν τα πρώτα 2 με 3 εκ. του χώματος, ποτίζοντας καλά και αφήνοντας το νερό να στραγγίξει. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι το υπερβολικό πότισμα, οπότε προτιμήστε το πιο στεγνό, ειδικά τον χειμώνα.
Γιατί κιτρινίζουν τα φύλλα του φιλόδεντρου μου; Τα κίτρινα φύλλα είναι σχεδόν πάντα σημάδι υπερβολικού ποτίσματος. Αφήστε το χώμα να στεγνώνει περισσότερο και βεβαιωθείτε ότι η γλάστρα στραγγίζει καλά.
Πώς θα γίνει πιο πυκνό το φιλόδεντρο; Δώστε του φωτεινότερη θέση και κορυφολογήστε τα πιο μακριά στελέχη λίγο πάνω από έναν κόμβο, ώστε να διακλαδωθεί. Τα κομμένα κλαδιά ριζώνουν και γεμίζουν τη γλάστρα.
Ποια είναι η διαφορά φιλόδεντρου και πόθου; Το φιλόδεντρο έχει πιο λεπτά, καρδιόσχημα φύλλα και νέα φύλλα που ξεπροβάλλουν μέσα από χάρτινο περίβλημα, ενώ ο πόθος έχει πιο παχιά, κηρώδη φύλλα που ξετυλίγονται από το προηγούμενο φύλλο. Η φροντίδα τους είναι σχεδόν ίδια.
Είναι το φιλόδεντρο τοξικό για γάτες και σκύλους; Ναι. Όλα τα φιλόδεντρα περιέχουν κρυστάλλους οξαλικού ασβεστίου και είναι τοξικά για γάτες, σκύλους και ανθρώπους, προκαλώντας ερεθισμό στο στόμα, σιελόρροια και εμετό αν μασηθούν.
Σημαντικές σημειώσεις
Κάθε σπίτι και κάθε φυτό είναι μοναδικό, και οι συνθήκες διαφέρουν ανάλογα με το φως, την υγρασία και την ποικιλία που καλλιεργείτε. Οι παραπάνω οδηγίες αποτελούν μια γενική αφετηρία.
Επειδή όλα τα φιλόδεντρα είναι τοξικά για τα κατοικίδια και τον άνθρωπο σε περίπτωση κατάποσης, κρατήστε τα μακριά από γάτες, σκύλους και μικρά παιδιά, και πλένετε τα χέρια σας μετά τη λήψη μοσχευμάτων, καθώς ο χυμός ερεθίζει το δέρμα. Αν το φυτό παρουσιάζει επίμονα προβλήματα που δεν υποχωρούν με τη βασική φροντίδα, αξίζει να συμβουλευτείτε γεωπόνο ή το φυτώριό σας.
Βιβλιογραφία
- NC State Extension. Philodendron hederaceum.
- Royal Horticultural Society. Philodendron.
- ASPCA Animal Poison Control. Toxic and Non-Toxic Plants: Heartleaf Philodendron.
