Καλλιέργεια αβοκάντο από σπόρο

Το αβοκάντο (Persea americana) ξεκινά εύκολα από το κουκούτσι ενός ώριμου καρπού, γι' αυτό και είναι από τα πιο δημοφιλή πειράματα κηπουρικής στο σπίτι. Το φυτό που προκύπτει αναπτύσσεται γρήγορα και δίνει εντυπωσιακό φύλλωμα σε γλάστρα ή στον κήπο. Η καρποφορία, όμως, είναι άλλη υπόθεση, καθώς το φυτό από σπόρο δεν αναπαράγει την ποικιλία και αργεί πολλά χρόνια να ανθίσει. Παρακάτω περιγράφεται πώς φυτρώνει και φροντίζεται ένα αβοκάντο από σπόρο, καθώς και γιατί τα δέντρα των φυτειών εμβολιάζονται πάντα.

Πού ευδοκιμεί το αβοκάντο

Το αβοκάντο είναι δέντρο υποτροπικών περιοχών και ευδοκιμεί σε ήπια κλίματα, χωρίς έντονους παγετούς. Στην Ελλάδα καλλιεργείται εμπορικά κυρίως στην Κρήτη, με τα Χανιά ως το βασικό κέντρο, καθώς και σε άλλες παραθαλάσσιες, θερμές περιοχές. Απαιτεί βαθιά, γόνιμα και καλά στραγγιζόμενα εδάφη και είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο στο υψηλό ασβέστιο, στα άλατα και στη στάσιμη υγρασία, που προκαλεί σήψη ρίζας. Σε ψυχρότερες περιοχές το φυτό καλλιεργείται σε γλάστρα και προστατεύεται τον χειμώνα.

Πώς φυτρώνει ο σπόρος

Ο σπόρος βγαίνει από ώριμο καρπό, πλένεται καλά ώστε να φύγουν τα υπολείμματα σάρκας που προκαλούν μούχλα, και τοποθετείται με τη μυτερή πλευρά προς τα πάνω. Από την πλατιά βάση βγαίνουν πρώτα οι ρίζες και έπειτα ο βλαστός από την κορυφή. Υπάρχουν δύο απλές μέθοδοι.

Στη μέθοδο του νερού, καρφώνονται τρεις ή τέσσερις οδοντογλυφίδες περιμετρικά στο μέσο του σπόρου, ώστε αυτός να αιωρείται πάνω σε ποτήρι με νερό και να βρέχεται μόνο το κάτω τρίτο του. Το νερό αλλάζεται κάθε τρεις ως πέντε ημέρες και το ποτήρι μένει σε ζεστό, φωτεινό σημείο χωρίς άμεσο ήλιο. Στη μέθοδο του χώματος, ο σπόρος φυτεύεται σε ελαφρύ, υγρό υπόστρωμα με το πάνω μισό του να εξέχει. Και στις δύο περιπτώσεις η βλάστηση διαρκεί δύο ως έξι εβδομάδες, ενώ δεν βλασταίνουν όλοι οι σπόροι, οπότε αξίζει να ξεκινήσετε με δύο ή τρεις.

Μεταφύτευση και φροντίδα του νεαρού φυτού

Η μεταφύτευση γίνεται όταν οι ρίζες φτάσουν τα 5 ως 10 εκατοστά και ο βλαστός περίπου τα 15. Επιλέγεται γλάστρα διαμέτρου τουλάχιστον 30 εκατοστών με οπές αποστράγγισης και υπόστρωμα ελαφρύ, πλούσιο σε οργανική ουσία, με περλίτη για καλή στράγγιση. Ο σπόρος φυτεύεται με το πάνω μισό του να εξέχει από το χώμα.

Το φυτό τοποθετείται σε φωτεινή θέση, προστατευμένη από δυνατούς ανέμους, και ποτίζεται τακτικά μόλις στεγνώσει η επιφάνεια του χώματος, χωρίς υπερβολές. Η υπερβολική υγρασία είναι η συχνότερη αιτία απώλειας νεαρών φυτών. Επειδή το αβοκάντο είναι ευαίσθητο στα άλατα, αποφεύγεται το πολύ σκληρό νερό. Καθώς το νεαρό φυτό ψηλώνει μονοκόμματο και μένει γυμνό χαμηλά, το κορυφολόγημα στα 15 εκατοστά και αργότερα σε μεγαλύτερο ύψος το ενθαρρύνει να διακλαδιστεί και να γίνει πυκνότερο.

Γιατί το φυτό από σπόρο δεν δίνει τους ίδιους καρπούς

Το αβοκάντο σταυρογονιμοποιείται, οπότε κάθε σπόρος φέρει γενετικό υλικό από δύο διαφορετικά δέντρα και δίνει ένα νέο, μοναδικό φυτό. Για τον λόγο αυτό, τα φυτά από σπόρο συνήθως δεν παράγουν καρπούς αντίστοιχους της μητρικής ποικιλίας σε γεύση, μέγεθος ή ποιότητα. Ορισμένες εμπορικές ποικιλίες είναι υβρίδια, οπότε οι σπόροι τους μπορεί να μη βλαστήσουν καθόλου ή να δώσουν στείρα φυτά. Σε αυτό προστίθεται η μακρά νεανική περίοδος, κατά την οποία το δέντρο μεγαλώνει χωρίς να ανθίζει.

Ο ρόλος του υποκειμένου και του εμβολιασμού

Το φυτό από σπόρο δεν είναι άχρηστο, αντίθετα αποτελεί τη βάση κάθε φυτείας. Χρησιμοποιείται ως υποκείμενο, δηλαδή ως το ριζικό σύστημα πάνω στο οποίο εμβολιάζεται η επιθυμητή ποικιλία. Το υποκείμενο καθορίζει τη ζωηρότητα του δέντρου, την προσαρμογή στο έδαφος και την ανθεκτικότητα σε εδαφογενή παθογόνα, με τη σήψη ρίζας από φυτόφθορα ως τη σοβαρότερη απειλή. Στην εμπορική παραγωγή όλα τα δέντρα εμβολιάζονται στο στάδιο του σποροφύτου, οπότε διατηρούν τα χαρακτηριστικά της ποικιλίας και δίνουν τους πρώτους καρπούς περίπου στα τρία χρόνια, με πλήρη παραγωγή στα τέσσερα ως πέντε. Ένας ερασιτέχνης μπορεί επίσης να εμβολιάσει αργότερα το δικό του σπορόφυτο με εμβόλιο από δέντρο γνωστής ποικιλίας.

Χαρακτηριστικό	Φυτό από σπόρο	Εμβολιασμένο δεντρύλλιο
Ποιότητα καρπού	Απρόβλεπτη, διαφέρει από τη μητρική	Σταθερή, της ποικιλίας του εμβολίου
Έναρξη καρποφορίας	5 ως 10 και περισσότερα έτη	Περίπου 3 έτη
Κατάλληλο για	Φύλλωμα, γλάστρα, υποκείμενο	Παραγωγή καρπού στον κήπο ή στη φυτεία

Τύποι άνθησης Α και Β

Το άνθος του αβοκάντο ανοίγει δύο φορές, λειτουργώντας πρώτα ως θηλυκό και έπειτα ως αρσενικό, σε διαφορετικές ώρες της ημέρας. Ανάλογα με τη σειρά αυτή, οι ποικιλίες χωρίζονται σε τύπο άνθησης Α και τύπο Β. Ο μηχανισμός περιορίζει την αυτογονιμοποίηση, καθώς πολλές ποικιλίες δεν είναι επαρκώς αυτόγονες. Στην πράξη, η φύτευση ποικιλιών των δύο τύπων κοντά μεταξύ τους, με παρουσία μελισσών, αυξάνει σημαντικά την καρπόδεση. Αυτό εξηγεί γιατί ένα μεμονωμένο δέντρο, ακόμη και εμβολιασμένο, μπορεί να δίνει λίγους καρπούς.

Τι να περιμένετε στην πράξη

Ένα αβοκάντο από σπόρο δίνει ένα όμορφο, εύρωστο φυτό μέσα σε λίγους μήνες και αποτελεί ιδανικό εγχείρημα για γλάστρα, μπαλκόνι ή θερμό κήπο. Οι καρποί, αντίθετα, θέλουν πολλά χρόνια, δεν είναι εξασφαλισμένοι και σπάνια θυμίζουν το αρχικό φρούτο, ενώ σε γλάστρα η καρποφορία είναι εξαιρετικά απίθανη. Όποιος στοχεύει σε παραγωγή προμηθεύεται εμβολιασμένα δεντρύλλια πιστοποιημένης ποικιλίας από αναγνωρισμένο φυτώριο και φυτεύει, όπου υπάρχει χώρος, ποικιλίες και των δύο τύπων άνθησης. Το σπορόφυτο του σπιτιού παραμένει χρήσιμο, τόσο ως καλλωπιστικό φυτό όσο και ως υποκείμενο για μελλοντικό εμβολιασμό.