Φυτά με ανθοφορία όλο τον χρόνο στον κήπο

Ελάχιστα φυτά ανθίζουν πραγματικά 365 μέρες τον χρόνο, και όποιος υπόσχεται κάτι τέτοιο συνήθως μιλά για φυτά εσωτερικού χώρου. Στο ελληνικό κλίμα, όμως, με τους ήπιους χειμώνες και τα μακριά ζεστά καλοκαίρια, υπάρχουν φυτά που ανθίζουν οκτώ έως δέκα μήνες, και στα νησιά και τη νότια Ελλάδα σχεδόν αδιάκοπα. Το μυστικό δεν είναι ένα μαγικό φυτό αλλά ο συνδυασμός, δηλαδή να υπάρχει σε κάθε εποχή κάτι που ανθίζει, ώστε ο κήπος ή το μπαλκόνι να μη μένει ποτέ άχρωμο. Παρακάτω θα δούμε ποια φυτά κρατούν την ανθοφορία περισσότερο στην Ελλάδα, τι διαλέγουμε για κάθε εποχή και ποιες φροντίδες κρατούν τα άνθη να έρχονται.

Τι σημαίνει ανθοφορία όλο τον χρόνο στην Ελλάδα

Η διαφορά ανάμεσα στη βόρεια Ευρώπη και την Ελλάδα είναι ουσιαστική. Στη Θεσσαλονίκη και στις ορεινές περιοχές, ο παγετός σταματά την ανθοφορία για δύο ή τρεις μήνες, οπότε στοχεύουμε σε ανθοφορία από τον Μάρτιο έως τον Νοέμβριο και συμπληρώνουμε τον χειμώνα με πανσέδες, κυκλάμινα και πρίμουλες. Στην Αττική, στην Πελοπόννησο, στην Κρήτη και στα νησιά, όπου ο παγετός είναι σπάνιος, η λαντάνα, το γεράνι, η βουκαμβίλια και η δίμορφη ανθίζουν και μέσα στον χειμώνα, με μια σύντομη παύση τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο.

Ο δεύτερος περιορισμός είναι ο καύσωνας και όχι το κρύο. Πολλά ανθοφόρα σταματούν προσωρινά όταν η θερμοκρασία ξεπερνά τους 35°C, οπότε για ένα ελληνικό καλοκαίρι χρειάζονται φυτά που όχι μόνο αντέχουν τη ζέστη αλλά συνεχίζουν να ανθίζουν μέσα σε αυτήν.

Φυτά που ανθίζουν σχεδόν όλο τον χρόνο

Τα παρακάτω είναι τα φυτά με τη μεγαλύτερη διάρκεια ανθοφορίας στις ελληνικές συνθήκες.

• Γεράνι, γνωστό και ως μολόχα ή αρμπαρόριζα (Pelargonium): το κατεξοχήν φυτό του ελληνικού μπαλκονιού, με ανθοφορία από τον Μάρτιο έως τον Δεκέμβριο και μια σύντομη παύση στην καρδιά του χειμώνα, με ελάχιστο νερό και πολύ ήλιο
• Λαντάνα (Lantana camara): αειθαλής θάμνος που ανθίζει από τον Μάιο έως τον Νοέμβριο, και στη νότια Ελλάδα και τους ήπιους χειμώνες, αντέχοντας ζέστη, αλμύρα και φτωχά εδάφη
• Βουκαμβίλια: ντύνει τοίχους και πέργκολες με χρώμα από την άνοιξη ως το φθινόπωρο, με ελάχιστο πότισμα, και στα νησιά κρατά σχεδόν όλο τον χρόνο
• Πικροδάφνη: ανθίζει από τον Απρίλιο έως τον Οκτώβριο σε πλήρη ήλιο με σχεδόν καθόλου νερό, γι' αυτό και γεμίζει τις εθνικές οδούς.
• Δίμορφη ή διμορφοθήκη: σχηματίζει ένα χαλί από άνθη σαν μαργαρίτες, ανθεκτικό στην αλατότητα, ιδανικό για παραθαλάσσιους κήπους και ζαρντινιέρες
• Πετούνια και καλιμπραχόη: από τα πιο παραγωγικά ετήσια, με ανθοφορία από την άνοιξη ως τα τέλη του φθινοπώρου, αρκεί το πότισμα να είναι τακτικό
• Γκαζάνια: ανοίγει τα άνθη της με τον ήλιο, αντέχει ξηρασία και αλμύρα και ανθίζει από την άνοιξη ως αργά το φθινόπωρο
• Βερβένα: εδαφοκάλυψη ή κρεμαστό φυτό με συνεχή ανθοφορία, που ανανεώνεται εύκολα με ένα ελαφρύ κούρεμα
• Τριανταφυλλιά: οι σύγχρονες επαναλαμβανόμενης ανθοφορίας ποικιλίες δίνουν κύματα ανθέων από τον Απρίλιο ως τον Νοέμβριο
• Λεβάντα: αειθαλής, αρωματική και αυτοφυής στην ελληνική ύπαιθρο, με μοβ ανθοφορία από τον Μάιο έως τον Αύγουστο και γκριζοπράσινο φύλλωμα που κρατά ενδιαφέρον όλο τον χρόνο
• Διπλαδένια ή μανδεβίλλα: αναρριχώμενο με μεγάλα χωνοειδή άνθη που ανθίζει από την άνοιξη ως το φθινόπωρο και στη νότια Ελλάδα διαχειμάζει σε προστατευμένη θέση
• Βίγκα (Catharanthus roseus): ετήσιο στην πράξη, με συνεχή ανθοφορία μέσα στη ζέστη και ελάχιστες απαιτήσεις σε νερό
• Λυσίανθος: με ντελικάτα άνθη που κρατούν εξαιρετικά στο βάζο και ανθοφορία που απλώνεται σε όλο το καλοκαίρι

Πολυετή με πολύμηνη ανθοφορία

Τα πολυετή συνήθως ανθίζουν για λίγες εβδομάδες, όμως ορισμένα κρατούν μήνες και αξίζουν θέση σε κάθε παρτέρα. Η ρουντβέκια δίνει χρυσά άνθη από τις αρχές του καλοκαιριού ως το φθινόπωρο. Η εχινάκεια ανθίζει για μήνες και αφήνει διακοσμητικές κεφαλές με σπόρους που τρέφουν τα πουλιά. Η κορεόψιδα και η γκαϊλάρντια αντέχουν ζέστη και ξηρασία και ανθίζουν σε όλο το θερμό μέρος του χρόνου. Η νεπέτα ανθίζει ξανά μετά από ένα ελαφρύ κούρεμα, ενώ η αχίλλεια δίνει επίπεδες ταξιανθίες που κρατούν εβδομάδες και αποξηραίνονται εύκολα.

Τι ανθίζει σε κάθε εποχή

Ο απλούστερος τρόπος να έχει κανείς άνθη όλο τον χρόνο είναι να καλύψει κάθε εποχή με δύο ή τρία φυτά. Ο παρακάτω πίνακας δείχνει ένα λειτουργικό πρόγραμμα για ελληνικές συνθήκες.

Αειθαλείς θάμνοι για δομή τον χειμώνα

Ένας κήπος που δεν μένει ποτέ άδειος δεν στηρίζεται μόνο στα άνθη. Οι αειθαλείς θάμνοι κρατούν τον σκελετό και το πράσινο όταν τα ανθοφόρα ξεκουράζονται, και στην Ελλάδα οι πιο δοκιμασμένοι είναι το πυξάρι, η φωτίνια με τη κόκκινη νέα βλάστηση, το λιγούστρο, το βιβούρνο, ο ελαίαγνος και η λεβάντα. Ο συνδυασμός δύο ή τριών αειθαλών με τα εποχιακά ανθοφόρα δίνει έναν κήπο που δείχνει φροντισμένος τον Ιανουάριο, όχι μόνο τον Μάιο.

Ανθοφορία στη ζέστη του ελληνικού καλοκαιριού

Τα φυτά που κρατούν την ανθοφορία μέσα στον καύσωνα είναι λίγα και αξίζουν ξεχωριστή αναφορά. Η πορτουλάκα ανθίζει με άπλετο ήλιο και ελάχιστο νερό, καθώς τα σαρκώδη φύλλα της αποθηκεύουν υγρασία. Η ζίνια αντέχει τη ζέστη και δίνει περισσότερα άνθη όσο κόβεται. Ο κόσμος συνεχίζει να ανθίζει σε λιτό, φτωχό έδαφος. Η γκάουρα, η λαντάνα και η βίγκα συμπληρώνουν την ομάδα των φυτών που δεν σταματούν με τους 38°C.

Στα φυτά σε γλάστρα ο καύσωνας είναι εντονότερος, γιατί ο περιορισμένος όγκος χώματος ζεσταίνεται και στεγνώνει γρήγορα. Λίγες κινήσεις κρατούν την ανθοφορία και μέσα στον Ιούλιο και τον Αύγουστο, ξεκινώντας από το υπόστρωμα, δηλαδή φυτόχωμα εμπλουτισμένο με κοκκοφοίνικα, και φτάνοντας ως τους βιοδιεγέρτες όταν η ζέστη κρατά μέρες.

Φυτά εσωτερικού χώρου που ανθίζουν σχεδόν συνεχώς

Μέσα στο σπίτι, όπου δεν υπάρχει παγετός, ορισμένα φυτά ανθίζουν πραγματικά σχεδόν όλο τον χρόνο. Το ανθούριο κρατά τις κηρώδεις σπάθες του για μήνες και ανανεώνει συνεχώς την ανθοφορία σε φωτεινό, έμμεσο φως. Η σαιντπώλια, γνωστή και ως αφρικανική βιολέτα, ανθίζει σε κύματα όλο τον χρόνο. Ο τροπικός ιβίσκος δίνει μεγάλα άνθη όποτε έχει ζέστη και φως, ενώ η καλαγχόη ανθίζει πλούσια τον χειμώνα, όταν λείπει το χρώμα από τον κήπο. Η ορχιδέα φαλαινόψις κρατά τα άνθη της δύο και τρεις μήνες και ξανανθίζει με σωστή φροντίδα, ενώ οι βρομέλιες, όπως η γκουζμάνια, διατηρούν το έγχρωμο βράκτιο φύλλωμά τους για μήνες. Το κοινό στοιχείο σε όλα είναι το φωτεινό, έμμεσο φως και το πότισμα μόνο όταν στεγνώνει η επιφάνεια του χώματος.

Πώς κρατάμε την ανθοφορία

Η διάρκεια της ανθοφορίας εξαρτάται λιγότερο από την επιλογή του φυτού και περισσότερο από τρεις εργασίες που επαναλαμβάνονται.

Η αφαίρεση των μαραμένων ανθέων είναι η πιο σημαντική. Όταν ένα άνθος σχηματίσει σπόρο, το φυτό θεωρεί ότι ολοκλήρωσε τον κύκλο του και επιβραδύνει, οπότε κόβοντας τα μαραμένα άνθη πριν σποριάσουν το ωθούμε να δώσει νέους οφθαλμούς. Σε φυτά όπως η πετούνια, η ζίνια, η βερβένα και η τριανταφυλλιά η διαφορά είναι εντυπωσιακή.

Το κούρεμα ανανέωσης έρχεται δεύτερο. Πολλά ετήσια και εδαφοκαλυπτικά, όπως η βερβένα, η λαντάνα και το άλυσσο, ξεγυμνώνονται στα μέσα του καλοκαιριού, και ένα κούρεμα στο ένα τρίτο του ύψους τους φέρνει νέα βλάστηση και δεύτερο κύμα ανθέων μέσα σε δύο ή τρεις εβδομάδες.

Η λίπανση συμπληρώνει την εικόνα. Τα ανθοφόρα φυτά που ανθίζουν για μήνες εξαντλούν το υπόστρωμα, ιδίως στη γλάστρα, οπότε χρειάζονται τακτική τροφοδοσία με λίπασμα πλούσιο σε φώσφορο και κάλιο. Στα φυτά γλάστρας βολεύουν τα υδατοδιαλυτά κρυσταλλικά λιπάσματα κάθε δύο εβδομάδες μέσα στην περίοδο ανάπτυξης, ενώ στα φυτά του κήπου δουλεύει καλύτερα ένα κοκκώδες λίπασμα βραδείας αποδέσμευσης δύο ή τρεις φορές τη σεζόν. Προσοχή χρειάζεται με το άζωτο, γιατί η υπερβολική αζωτούχος λίπανση δίνει πλούσιο φύλλωμα και λίγα άνθη, κάτι που ισχύει έντονα στον κόσμο, στον καπουτσίνο και στην αχίλλεια.

Μπαλκόνι με άνθη όλο τον χρόνο

Στο ελληνικό μπαλκόνι, όπου ο χώρος είναι περιορισμένος, η λύση είναι δύο ή τρεις μεγάλες ζαρντινιέρες που αλλάζουν περιεχόμενο δύο φορές τον χρόνο. Τον Οκτώβριο φυτεύουμε πανσέδες, βιολέτες και κυκλάμινα για τον χειμώνα, και τον Απρίλιο τα αντικαθιστούμε με πετούνιες, καλιμπραχόη και πορτουλάκα για το καλοκαίρι. Δίπλα τους, μία μόνιμη γλάστρα με γεράνι ή λαντάνα καλύπτει το κενό ανάμεσα στις δύο αλλαγές. Στους νότιους προσανατολισμούς, όπου ο ήλιος χτυπά όλη μέρα, οι πιο ασφαλείς επιλογές είναι η πορτουλάκα, η γκαζάνια, η λαντάνα και η βουκαμβίλια, ενώ στους βόρειους αποδίδουν καλύτερα η μπιγκόνια, το κυκλάμινο και η αζαλέα.

Συχνά λάθη

Το πιο συνηθισμένο λάθος είναι η επιλογή φυτών με βάση την εικόνα του φυτωρίου την ημέρα της αγοράς, οπότε στο τέλος όλα ανθίζουν την ίδια εποχή και ο κήπος μένει άχρωμος τους υπόλοιπους μήνες. Δεύτερο λάθος είναι το ίδιο πρόγραμμα ποτίσματος όλο τον χρόνο, ενώ οι ανάγκες τον Ιούλιο και τον Ιανουάριο διαφέρουν δραματικά. Τρίτο, η υπερβολική λίπανση με άζωτο, που δίνει ψηλά, μαλακά φυτά χωρίς άνθη. Τέλος, η παραμέληση των μαραμένων ανθέων, που είναι ο ταχύτερος τρόπος να σταματήσει μια ανθοφορία πρόωρα.

Συχνές ερωτήσεις

Υπάρχει φυτό που ανθίζει όλο τον χρόνο στην Ελλάδα

Στην πράξη ελάχιστα φυτά ανθίζουν αδιάκοπα, όμως στη νότια Ελλάδα και στα νησιά η λαντάνα, το γεράνι και η βουκαμβίλια ανθίζουν οκτώ έως δέκα μήνες, με σύντομη παύση στην καρδιά του χειμώνα. Στα φυτά εσωτερικού χώρου, το ανθούριο και η αφρικανική βιολέτα πλησιάζουν πραγματικά τη συνεχή ανθοφορία.

Ποιο ανθοφόρο φυτό αντέχει καλύτερα στον καύσωνα

Η πορτουλάκα, η γκαζάνια, η λαντάνα, η ζίνια και η βουκαμβίλια συνεχίζουν να ανθίζουν και πάνω από τους 35°C, με ελάχιστο νερό και πλήρη ήλιο.

Ποια φυτά ανθίζουν τον χειμώνα σε γλάστρα

Ο πανσές, η βιολέτα, το κυκλάμινο, η πρίμουλα και η καλέντουλα δίνουν χρώμα από τον Νοέμβριο έως τον Μάρτιο. Στη βόρεια Ελλάδα χρειάζονται προστασία σε περιόδους παγετού.

Ποιο πολυετές ανθίζει τον περισσότερο καιρό

Η ρουντβέκια, η εχινάκεια, η κορεόψιδα, η γκαϊλάρντια και τα θαμνώδη salvia ανθίζουν για μήνες, πολύ περισσότερο από τα συνηθισμένα πολυετή. Στην κατηγορία των μεσογειακών, η λαντάνα και η γκάουρα κρατούν ακόμη περισσότερο.

Ποιο ανθοφόρο φυτό είναι το πιο εύκολο

Για μπαλκόνι, η πορτουλάκα και η γκαζάνια χρειάζονται ελάχιστο νερό και σχεδόν καμία φροντίδα. Για τον κήπο, η λαντάνα, η πικροδάφνη και η λεβάντα αποδίδουν χρόνια με ελάχιστες επεμβάσεις.

Ποια ετήσια σπέρνονται πιο εύκολα

Η ζίνια, ο κόσμος, ο καπουτσίνος, η καλέντουλα και το άλυσσο σπέρνονται απευθείας στη θέση τους και ανθίζουν μέσα σε δύο ως τρεις μήνες από τη σπορά.

Πόσο συχνά λιπαίνουμε τα ανθοφόρα φυτά

Στη γλάστρα, κάθε δύο εβδομάδες με υδατοδιαλυτό λίπασμα μέσα στην περίοδο ανάπτυξης. Στον κήπο, δύο ή τρεις φορές τη σεζόν με κοκκώδες λίπασμα βραδείας αποδέσμευσης. Ο χειμώνας είναι περίοδος χωρίς λίπανση για τα περισσότερα φυτά.

Γιατί το φυτό μου βγάζει φύλλα και όχι άνθη

Συνήθως από υπερβολική αζωτούχο λίπανση ή από λίγο φως. Μειώστε το άζωτο, προτιμήστε λίπασμα με περισσότερο φώσφορο και κάλιο και μεταφέρετε το φυτό σε φωτεινότερη θέση.

Πρέπει να κόβω τα μαραμένα άνθη

Ναι, και είναι η πιο αποδοτική εργασία για μακρά ανθοφορία. Κόβοντας τα μαραμένα άνθη πριν σχηματίσουν σπόρο, το φυτό συνεχίζει να δίνει νέους οφθαλμούς αντί να σταματήσει.

Πηγές

• Royal Horticultural Society, Plants for long-lasting colour.
• Missouri Botanical Garden, Plant Finder.