Καλλιέργεια και φροντίδα της δράκαινας

Η δράκαινα (Dracaena) είναι ένα από τα πιο δημοφιλή φυτά εσωτερικού χώρου παγκοσμίως. Τη συναντάμε σε σπίτια, γραφεία, ξενοδοχεία και εμπορικά καταστήματα, και όχι τυχαία. Είναι ανθεκτικό φυτό, ζει για δεκαετίες, αντέχει σε χαμηλό φωτισμό και συγχωρεί όσους ξεχνούν να την ποτίσουν εγκαίρως. Ο όρθιος ξυλώδης κορμός της με τα μακριά γραμμικά φύλλα στην κορυφή δίνει μια ξεχωριστή, σχεδόν τροπική νότα στον χώρο.

Στην ελληνική αγορά συναντάμε κυρίως τη δράκαινα της Μαδαγασκάρης (Dracaena marginata) και τη Dracaena fragrans, γνωστή και ως κορν πλαντ. Υπάρχουν επίσης αρκετές ποικιλίες με ποικιλόχρωμα φύλλα που έχουν γίνει δημοφιλείς τα τελευταία χρόνια.

Ο οδηγός που ακολουθεί καλύπτει τη φροντίδα, τον πολλαπλασιασμό και τα πιο συχνά προβλήματα. Καλύπτουμε επίσης δύο σημαντικά σημεία, την τοξικότητα για κατοικίδια και ένα ξεκαθάρισμα γύρω από την περίφημη μελέτη της NASA για τον καθαρισμό του αέρα.

Βοτανικά χαρακτηριστικά

Οι δράκαινες είναι αειθαλή φυτά. Έχουν όρθιο, σχετικά λεπτό ξυλώδη κορμό και ταξιανθίες γραμμικών φύλλων στις κορυφές των κλάδων. Στη φύση φτάνουν τα 6 μέτρα και πάνω, ενώ ως φυτά εσωτερικού χώρου σπάνια ξεπερνούν τα 2-3 μέτρα ακόμα και μετά από πολλά χρόνια, καθώς αναπτύσσονται αργά.

Τα φύλλα είναι μακριά, λογχοειδή, γραμμικά, και η εμφάνισή τους διαφέρει σημαντικά μεταξύ των ειδών και των ποικιλιών. Άλλα είναι στενά και αψιδωτά, άλλα φαρδιά και πιο γυαλιστερά, με χρώματα από σκουρόπρασινο μέχρι ραβδώσεις σε κίτρινο, λευκό, ροζ ή κόκκινο.

Στην οικιακή καλλιέργεια η ανθοφορία είναι σπάνια. Όταν συμβεί, εμφανίζονται μικρά λευκοκίτρινα ευωδιαστά ανθάκια σε όρθιες ταξιανθίες, συνήθως σε ώριμα φυτά που διατηρούνται για πολλά χρόνια.

Μετά από έρευνες DNA, το γένος Dracaena έχει επεκταθεί και περιλαμβάνει πλέον και τη γλώσσα της πεθεράς (πρώην Sansevieria, νυν Dracaena trifasciata). Ο οδηγός αυτός εστιάζει στις ξυλώδεις δράκαινες με τον κλασικό όρθιο κορμό, όχι στη γλώσσα της πεθεράς.

Δημοφιλείς ποικιλίες

Από τα περίπου 120 είδη του γένους, λίγα μόνο καλλιεργούνται ευρέως στα ελληνικά σπίτια.

Dracaena marginata (δράκαινα της Μαδαγασκάρης): η πιο διαδεδομένη ποικιλία στην Ελλάδα. Λεπτός κορμός, στενά φύλλα σκουρόπρασινα με κόκκινες άκρες. Έχει βραβευθεί με Award of Garden Merit από το RHS. Δημοφιλείς υποποικιλίες είναι η 'Tricolor' με κρεμ ραβδώσεις και ροζ άκρες, η 'Colorama' με έντονη ροζ ποικιλοχρωμία, και η 'Tarzan' με πιο φαρδιά φύλλα

_Madagascar dragon tree - Dracaena marginata.png

Dracaena fragrans (κορν πλαντ): πιο γυαλιστερά, φαρδιά φύλλα σε λωρίδες έως 40 cm μήκος. Η υποποικιλία 'Massangeana' έχει χρυσή κεντρική λωρίδα και είναι ίσως η πιο αναγνωρίσιμη μορφή. Η 'Lemon Lime' έχει έντονες πράσινες και κίτρινες λωρίδες (RHS AGM)

Dracaena fragrans.png

Dracaena fragrans 'Janet Craig': συμπαγή σκουρόπρασινα φύλλα. Από τις πιο ανθεκτικές σε χαμηλό φως
Dracaena fragrans 'Warneckei': φύλλα με λευκές ραβδώσεις, αψιδωτή ανάπτυξη (RHS AGM)
Dracaena reflexa (Song of India): πιο χαμηλόκορμη ποικιλία με χρυσοπράσινες ραβδώσεις και πυκνότερη βλάστηση

Dracaena reflexa .png

Πού τοποθετούμε τη δράκαινα

Οι δράκαινες προτιμούν φωτεινό αλλά έμμεσο φως. Σε άμεσο μεσημεριανό ήλιο, ιδιαίτερα τους ζεστούς μήνες, τα φύλλα τους καίγονται και εμφανίζουν καστανές κηλίδες ή ξεθωριάζουν.

Η ιδανική θέση είναι κοντά σε ανατολικό ή δυτικό παράθυρο, ή λίγο μέσα από νότιο παράθυρο. Οι δράκαινες ανέχονται και χαμηλότερο φωτισμό από τα περισσότερα φυτά εσωτερικού χώρου, αλλά οι ποικιλόχρωμες ποικιλίες όπως η 'Tricolor' ή η 'Lemon Lime' θα χάσουν την έντονη ποικιλοχρωμία τους σε σκιερά σημεία. Σε αυτή την περίπτωση πρέπει να βρίσκονται σε φωτεινότερο σημείο για να διατηρήσουν τα χρώματά τους.

Η θερμοκρασία δωματίου εξυπηρετεί τις δράκαινες πολύ καλά. Η ιδανική περιοχή είναι 18-26°C. Δεν αντέχουν θερμοκρασίες κάτω από 13-15°C, οπότε αν έχετε δράκαινα έξω στο μπαλκόνι τους θερινούς μήνες, πρέπει να την επαναφέρετε μέσα πριν πέσουν οι νυχτερινές θερμοκρασίες το φθινόπωρο. Επίσης, αποφύγετε θέσεις δίπλα σε καλοριφέρ, κλιματιστικά ή ρεύματα κρύου αέρα από πόρτες και παράθυρα.

Υπόστρωμα

Η δράκαινα θέλει καλά στραγγιζόμενο υπόστρωμα. Ένα κοινό υπόστρωμα φυτών εσωτερικού χώρου με προσθήκη περλίτη (περίπου 20%) λειτουργεί καλά. Το RHS συστήνει ελαφρώς όξινο υπόστρωμα, του τύπου που χρησιμοποιείται και για οξύφιλα φυτά, αλλά αυτό δεν είναι απαραίτητο για να ευδοκιμήσει.

Η καλή στράγγιση είναι το πιο κρίσιμο. Οι ρίζες της δράκαινας σαπίζουν εύκολα σε μουσκεμένο χώμα.

Πότισμα

Το πιο συχνό λάθος με τη δράκαινα είναι το υπερβολικό πότισμα. Είναι ένα φυτό που προτιμά την ελαφρά υποποτισμένη κατάσταση από την υπερβολικά υγρή. Αρχάριοι κηπουροί συχνά τη σκοτώνουν από αγάπη, ποτίζοντάς την πολύ συχνά.

Ο γενικός κανόνας είναι να ποτίζετε όταν τα 2-3 πρώτα εκατοστά του χώματος έχουν στεγνώσει. Στο σπίτι αυτό συνήθως σημαίνει κάθε 7-10 μέρες την άνοιξη και το καλοκαίρι, και κάθε 14-21 μέρες τον χειμώνα. Ελέγξτε με το δάχτυλο πριν ποτίσετε.

Όταν ποτίζετε, ποτίστε καλά μέχρι να τρέξει νερό από τις τρύπες αποστράγγισης, και μετά αδειάστε το πιατάκι. Το νερό δεν πρέπει να μένει συγκεντρωμένο στη βάση της γλάστρας.

Το νερό βρύσης σε πολλές περιοχές της Ελλάδας είναι σκληρό και περιέχει χλώριο και φθόριο. Η δράκαινα είναι από τα πιο ευαίσθητα φυτά σε αυτά, και τα συμπτώματα εμφανίζονται ως καστανές, ξεραμένες άκρες φύλλων. Το RHS συστήνει βρόχινο νερό ή φιλτραρισμένο νερό όπου είναι δυνατόν. Εναλλακτικά, αφήστε το νερό βρύσης να σταθεί 24 ώρες σε ανοιχτό δοχείο πριν χρησιμοποιηθεί.

Υγρασία ατμόσφαιρας

Οι δράκαινες αντέχουν την υγρασία ενός μέσου σπιτιού καλύτερα από πολλά άλλα τροπικά φυτά εσωτερικού χώρου. Δεν χρειάζονται απαραίτητα υγραντήρα ή ψεκαστήρες.

Σε πολύ ξηρή ατμόσφαιρα όμως, όπως σε σπίτια με κεντρική θέρμανση τους χειμερινούς μήνες, τα φύλλα μπορεί να αρχίσουν να καφετιάζουν στις άκρες. Σε αυτή την περίπτωση, ένας δίσκος με χαλίκια και νερό κάτω από τη γλάστρα ή το γκρουπάρισμα με άλλα φυτά βοηθάει να διατηρηθεί τοπική υγρασία γύρω από το φυτό.

Λίπανση

Η δράκαινα έχει μέτριες ανάγκες σε θρεπτικά. Ένα υγρό λίπασμα φυτών εσωτερικού χώρου σε μισή δοσολογία, μία φορά τον μήνα κατά τη βλαστική περίοδο (άνοιξη και καλοκαίρι) είναι αρκετό. Τον χειμώνα, σταματήστε ή ελαχιστοποιήστε τη λίπανση.

Μην παρακάνετε. Η δράκαινα είναι ευαίσθητη στη συσσώρευση αλάτων και τα παραπανίσια λιπάσματα προκαλούν τα κλασικά συμπτώματα, καστανές άκρες φύλλων και κιτρινισμό. Μια φορά τον χρόνο, καλό είναι να ξεπλένετε το υπόστρωμα με άφθονο νερό για να διώξετε τα συσσωρευμένα άλατα.

Μεταφύτευση

Η δράκαινα έχει αργή ανάπτυξη και χρειάζεται μεταφύτευση σπάνια, συνήθως κάθε 2-3 χρόνια. Μεταφυτεύστε την άνοιξη, σε γλάστρα μόλις 2-3 cm μεγαλύτερη σε διάμετρο. Μην επιλέξετε υπερβολικά μεγάλη γλάστρα, καθώς ο μεγάλος όγκος υγρού χώματος γύρω από τις ρίζες αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο σήψης.

Στις χρονιές που δεν μεταφυτεύετε, μπορείτε απλά να αλλάζετε τα πάνω 5 cm του υποστρώματος με φρέσκο.

Κλάδεμα

Η δράκαινα δεν χρειάζεται τακτικό κλάδεμα, αλλά αντέχει εξαιρετικά καλά τις γενναιότερες παρεμβάσεις. Αυτό είναι χρήσιμο όταν το φυτό έχει γίνει υπερβολικά ψηλό για τον χώρο σας.

Μπορείτε να κόψετε τον κορμό της δράκαινας σε όποιο ύψος θέλετε, ακόμη και να μειώσετε ένα ψηλό φυτό κατά το μισό. Η δράκαινα θα βγάλει νέα βλαστάρια από το σημείο όπου έγινε το κόψιμο, συνήθως 2-3 νέους βλαστούς που δημιουργούν μια πιο πυκνή κορυφή. Το κλάδεμα γίνεται καλύτερα την άνοιξη, όταν το φυτό μπαίνει σε ενεργή βλάστηση.

Αφαιρείτε τακτικά και τα κιτρινισμένα ή ξεραμένα φύλλα στη βάση. Αυτή είναι φυσιολογική γήρανση και δεν αποτελεί πρόβλημα.

Πολλαπλασιασμός

Η δράκαινα είναι από τα πιο εύκολα φυτά να πολλαπλασιαστούν. Ο κορμός που κόβετε όταν κλαδεύετε δεν χρειάζεται να πεταχτεί, μπορεί να γίνει νέο φυτό.

Με μοσχεύματα κορυφής

Κόψτε την κορυφή του φυτού (περίπου 15-20 cm μαζί με τη φυλλωσιά) με καθαρό αιχμηρό μαχαίρι ή ψαλίδι
Αφήστε το κομμένο σημείο να στεγνώσει για μερικές ώρες
Βουτήξτε τη βάση σε ορμόνη ριζοβολίας
Φυτέψτε σε μείγμα τύρφης και περλίτη ή σε ένα ποτήρι νερό
Κρατήστε σε φωτεινό αλλά σκιερό σημείο

Οι ρίζες εμφανίζονται σε 3-6 εβδομάδες.

Με μοσχεύματα κορμού

Όταν κλαδεύετε ένα ψηλό φυτό, ο κορμός που μένει μπορεί να κοπεί σε κομμάτια 10-15 cm. Σημαδέψτε ποια είναι η "πάνω" πλευρά κάθε κομματιού. Φυτέψτε σε υπόστρωμα ριζοβολίας με το σωστό πάνω-κάτω, και θα βγάλουν τόσο ρίζες όσο και νέα βλάστηση από τους αδρανείς οφθαλμούς.

Συχνά προβλήματα

Καστανές άκρες φύλλων. Το πιο συχνό σύμπτωμα. Συνήθως οφείλεται σε σκληρό νερό βρύσης με χλώριο και φθόριο, ή σε υπερβολικά ξηρή ατμόσφαιρα. Αλλάξτε σε βρόχινο ή φιλτραρισμένο νερό και αυξήστε την υγρασία γύρω από το φυτό. Μπορείτε να κόψετε τις καστανές άκρες με ψαλιδάκι ακολουθώντας το φυσικό σχήμα του φύλλου.

Κίτρινα φύλλα στη βάση που πέφτουν. Φυσιολογική γήρανση. Τα παλιά φύλλα στη βάση κιτρινίζουν και πέφτουν σταδιακά καθώς το φυτό μεγαλώνει σε ύψος. Δεν χρειάζεται καμία ενέργεια.

Πολλά κίτρινα φύλλα μαζί που είναι μαλακά. Σχεδόν πάντα υπερβολικό πότισμα και σηψηρριζία. Σταματήστε το πότισμα, ελέγξτε τις ρίζες, μεταφυτεύστε σε φρέσκο υπόστρωμα αν χρειάζεται.

Καμένες κηλίδες στα φύλλα. Άμεσος ηλιακός εγκαύματος. Μετακινήστε σε θέση με έμμεσο φως.

Φύλλα που χάνουν την ποικιλοχρωμία τους. Ανεπαρκές φως, ιδίως σε ποικιλόχρωμες υποποικιλίες όπως η 'Tricolor' ή η 'Lemon Lime'. Μετακινήστε σε φωτεινότερο σημείο.

Τα νέα φύλλα είναι μικρότερα και έχουν πιο ξεθωριασμένο χρώμα. Συνήθως έλλειψη φωτός ή θρεπτικών. Αυξήστε τον φωτισμό και λιπάνετε σύμφωνα με τις οδηγίες.

Εχθροί και ασθένειες

Η δράκαινα είναι σχετικά ανθεκτικό φυτό, αλλά μπορεί να προσβληθεί από κοινούς εχθρούς φυτών εσωτερικού χώρου.

Τετράνυχος: σε ξηρή και ζεστή ατμόσφαιρα. Τα φύλλα γεμίζουν με μικρές κιτρινωπές κουκκίδες και στην κάτω πλευρά εμφανίζονται λεπτοί ιστοί. Αυξήστε την υγρασία και ψεκάστε με νερό υπό πίεση.

Κοκκοειδή: μικρές καστανές ή λευκωπές φολίδες στους βλαστούς και τα φύλλα. Σε μικρές προσβολές, αφαιρέστε τα με βαμβάκι βουτηγμένο σε οινόπνευμα. Σε μεγαλύτερες, ψεκάστε με θερινό πολτό.

Ψευδόκοκκος: λευκές βαμβακώδεις αποικίες στις διακλαδώσεις και στις βάσεις των φύλλων. Αντιμετωπίζεται με βαμβάκι βουτηγμένο σε οινόπνευμα ή ψεκασμό με πράσινο σαπούνι.

Θρίπες: μικρά μυζητικά έντομα που προκαλούν ασημί στίγματα στα φύλλα και μαύρες κουκίδες (περιττώματα). Αφαιρέστε προσβεβλημένα φύλλα και ψεκάστε με πράσινο σαπούνι.

Σηψηρριζία: από υπερβολικό πότισμα. Είναι η πιο σοβαρή ασθένεια. Πρόληψη με σωστή στράγγιση και προσεκτικό πότισμα.

Είναι τοξική η δράκαινα

Η δράκαινα είναι τοξική για σκύλους και γάτες. Σύμφωνα με την Αμερικανική Εταιρεία για την Πρόληψη της Σκληρότητας προς τα Ζώα (ASPCA), όλα τα είδη του γένους Dracaena περιέχουν σαπωνίνες, χημικές ενώσεις τοξικές για τα κατοικίδια αν καταποθούν. Τα συμπτώματα δηλητηρίασης σε σκύλους και γάτες περιλαμβάνουν εμετό (μερικές φορές με αίμα), διάρροια, υπερβολική σιελόρροια, ανορεξία, αδυναμία και κατάθλιψη. Στις γάτες παρατηρείται επίσης διαστολή της κόρης του ματιού (μυδρίαση).

Σε ανθρώπους η δράκαινα δεν θεωρείται σοβαρά τοξική, αλλά δεν πρέπει να καταναλώνεται, και ο χυμός μπορεί να ερεθίσει το δέρμα. Φοράτε γάντια όταν κλαδεύετε.

Αν το κατοικίδιό σας έχει καταπιεί μέρη του φυτού, επικοινωνήστε άμεσα με τον κτηνίατρό σας. Στην Ελλάδα μπορείτε επίσης να καλέσετε το Κέντρο Δηλητηριάσεων (210 7793777) ή να επικοινωνήσετε με κτηνιατρική κλινική 24ωρης λειτουργίας. Φυλάξτε τη δράκαινα σε σημείο όπου τα κατοικίδια δεν μπορούν να φτάσουν εύκολα στα φύλλα.

Καθαρίζει τον αέρα η δράκαινα

Η δράκαινα είχε συμπεριληφθεί στη γνωστή μελέτη NASA Clean Air Study του 1989, υπό την επίβλεψη του Δρ. Bill Wolverton. Η μελέτη βρήκε ότι αρκετές δράκαινες (συμπεριλαμβανομένης της D. marginata και της D. fragrans) μπορούν να απορροφήσουν πτητικές οργανικές ενώσεις όπως φορμαλδεΰδη, βενζόλιο και τριχλωροαιθυλένιο από τον αέρα σε εργαστηριακές συνθήκες.

Ωστόσο, νεότερες επιστημονικές αναλύσεις έχουν δείξει ότι η μελέτη της NASA έγινε σε σφραγισμένους θαλάμους με συγκεκριμένες συγκεντρώσεις ρύπων. Σε ένα συνηθισμένο σπίτι με κανονικό αερισμό, η συμβολή των φυτών στον καθαρισμό του αέρα είναι πρακτικά αμελητέα σε σχέση με τον φυσικό αερισμό. Θα χρειάζονταν εκατοντάδες φυτά σε ένα μικρό δωμάτιο για να γίνει σημαντική διαφορά.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η δράκαινα δεν αξίζει να την έχετε. Απλώς ο πραγματικός λόγος που αξίζει είναι η ομορφιά της και η ευχάριστη αίσθηση που δίνει στον χώρο, όχι κάποιος μετρήσιμος καθαρισμός του αέρα.

Συχνές ερωτήσεις για τη δράκαινα

Πόσο ζει μια δράκαινα; Σε καλές συνθήκες, μια δράκαινα μπορεί να ζήσει αρκετές δεκαετίες στο σπίτι, ακόμη και 40-50 χρόνια. Είναι από τα πιο μακρόζωα φυτά εσωτερικού χώρου που μπορείτε να έχετε.

Γιατί έχουν καστανές άκρες τα φύλλα της δράκαινάς μου; Είναι το πιο συχνό σύμπτωμα και συνήθως οφείλεται σε σκληρό νερό βρύσης με χλώριο και φθόριο, ή σε υπερβολικά ξηρή ατμόσφαιρα. Αλλάξτε σε βρόχινο, φιλτραρισμένο ή αποσταγμένο νερό, και ελέγξτε την υγρασία του χώρου.

Πόσο συχνά να ποτίζω τη δράκαινά μου; Όχι συχνά. Συνήθως κάθε 7-10 μέρες την άνοιξη και το καλοκαίρι, και κάθε 14-21 μέρες τον χειμώνα. Ελέγξτε πάντα με το δάχτυλο πριν ποτίσετε, και ποτίστε μόνο όταν τα 2-3 πρώτα εκατοστά του χώματος είναι στεγνά.

Η δράκαινα μου έγινε πολύ ψηλή. Μπορώ να την κόψω; Ναι, και είναι αρκετά εύκολο. Μπορείτε να κόψετε τον κορμό σε οποιοδήποτε ύψος θέλετε. Το φυτό θα βγάλει νέα βλαστάρια από το σημείο όπου έγινε το κόψιμο, συνήθως δίνοντας μια πιο πυκνή κορυφή. Το κομμάτι που κόπηκε μπορεί επίσης να ριζώσει και να δώσει νέο φυτό.

Μπορώ να βάλω τη δράκαινα έξω το καλοκαίρι; Σε σκιερή ή ημισκιερή θέση και προστατευμένη από κατευθείαν ήλιο και δυνατούς ανέμους, ναι. Φέρτε την μέσα μόλις οι νυχτερινές θερμοκρασίες πέσουν κάτω από τους 13-15°C το φθινόπωρο.

Καθαρίζει πραγματικά τον αέρα η δράκαινα; Σε ένα συνηθισμένο σπίτι, ελάχιστα. Η αρχική μελέτη της NASA έγινε σε σφραγισμένους θαλάμους και τα ευρήματά της δεν μεταφράζονται σε πρακτικό όφελος σε χώρους με κανονικό αερισμό. Η δράκαινα ωστόσο παραμένει εξαιρετικό φυτό για την ομορφιά και την αίσθηση που χαρίζει στον χώρο.

Είναι ασφαλής για κατοικίδια; Όχι. Η δράκαινα είναι τοξική για σκύλους και γάτες λόγω των σαπωνινών που περιέχει. Αν έχετε κατοικίδια που τρώνε φυτά, τοποθετήστε τη σε σημείο που δεν μπορούν να φτάσουν.

Σημαντικές σημειώσεις

Κάθε φυτό και κάθε χώρος είναι μοναδικός. Οι συνθήκες διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με τον φωτισμό, την ποιότητα του νερού και τη γενικότερη υγεία του φυτού. Οι παραπάνω οδηγίες είναι γενικές και αποτελούν αφετηρία.

Δεδομένης της τοξικότητας του γένους Dracaena για τα κατοικίδια, αν έχετε σκύλους ή γάτες στον χώρο, αξιολογήστε αν είναι το κατάλληλο φυτό για εσάς ή τοποθετήστε το σε σημείο που δεν φτάνουν. Σε περίπτωση τυχαίας κατάποσης από κατοικίδιο, επικοινωνήστε άμεσα με τον κτηνίατρό σας.

Η χρήση φυτοπροστατευτικών προϊόντων πρέπει να γίνεται με προσοχή και υπευθυνότητα. Προτιμήστε πάντα μη χημικές μεθόδους πρώτα (φυσικές πρακτικές, πράσινο σαπούνι, θερινός πολτός). Όταν χρειαστεί χημική παρέμβαση, χρησιμοποιήστε μόνο εγκεκριμένα προϊόντα για φυτά εσωτερικού χώρου και τηρήστε τις οδηγίες της συσκευασίας.