Εβδομαδιαία ενημέρωση για τις ανακλήσεις τροφίμων στην Ευρώπη
Αναλύσαμε τα πιο πρόσφατα δεδομένα ανακλήσεων τροφίμων από όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση για την περίοδο 8–14 Δεκεμβρίου 2025, με στόχο να προσφέρουμε σε αγρότες, εξαγωγείς και αγοραστές χονδρικής την ουσιαστική πληροφόρηση που χρειάζονται για να κατανοήσουν την αγορά.
Τα στοιχεία αυτής της εβδομάδας αποτυπώνουν ένα ολοένα και πιο σύνθετο τοπίο κινδύνων. Παρότι γνωστά προβλήματα, όπως οι μυκοτοξίνες στα αποξηραμένα φρούτα, παραμένουν έντονα, καταγράφεται σαφής αύξηση πιο περίπλοκων χημικών επιμολύνσεων. Από ανόργανα έλαια στο ρύζι έως απαγορευμένα εδώ και χρόνια φυτοφάρμακα, τα δεδομένα δείχνουν ότι οι έλεγχοι στα ευρωπαϊκά σύνορα γίνονται πιο αυστηροί από ποτέ.
Βασικά σημεία με μια ματιά
- Εκδόθηκαν συνολικά 125 κοινοποιήσεις στο ευρωπαϊκό δίκτυο ασφάλειας τροφίμων και ζωοτροφών (RASFF).
- Οι κατηγορίες που σχετίζονται με νωπά προϊόντα (φρούτα και λαχανικά, ξηροί καρποί, δημητριακά, βότανα) συγκέντρωσαν 50 ειδοποιήσεις, δηλαδή το 40% του συνόλου.
- Τα φρούτα και τα λαχανικά παραμένουν η κατηγορία με τις περισσότερες ανακλήσεις, με 34 ειδοποιήσεις (27% του συνόλου).
- Η Τουρκία εξακολουθεί να είναι η κυριότερη χώρα προέλευσης, με 17 ειδοποιήσεις, κυρίως λόγω αποξηραμένων σύκων.
- Παρατηρείται αυξανόμενη χημική πολυπλοκότητα. Πέρα από τα συνήθη υπολείμματα φυτοφαρμάκων, καταγράφηκαν σοβαρές ειδοποιήσεις για MOSH/MOAH (ορυκτά έλαια), βαρέα μέταλλα (κασσίτερος, κάδμιο) και ακόμη και DDT, που έχει απαγορευτεί χρόνια τώρα. Αυτό δείχνει ότι μπορεί να χρειάζεται διεύρυνση του πεδίου των εργαστηριακών ελέγχων.
- Τα διαιτητικά τρόφιμα και τα συμπληρώματα διατροφής ανέβηκαν στη δεύτερη θέση με 25 ειδοποιήσεις, υπενθυμίζοντας ότι τα επεξεργασμένα φυτικά συστατικά, όπως τα φυτικά εκχυλίσματα, μπορεί να αποτελέσουν επίσης κίνδυνο.
Κύριες κατηγορίες προϊόντων με τις περισσότερες ανακλήσεις
Αν εξετάσει κανείς και τις 125 κοινοποιήσεις της εβδομάδας, γίνεται σαφές ότι οι κίνδυνοι και οι ανακλήσεις συγκεντρώνονται σε συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων.
Γράφημα 1: Οι 5 κατηγορίες προϊόντων με τις περισσότερες ειδοποιήσεις RASFF (Εβδομάδα 50)
Τα φρούτα και τα λαχανικά βρίσκονται ξεκάθαρα στην πρώτη θέση, με 34 ειδοποιήσεις, που αντιστοιχούν στο 27,2% του συνόλου. Ακολουθούν τα διαιτητικά τρόφιμα και τα συμπληρώματα διατροφής με 25 ειδοποιήσεις (20%), τα προϊόντα κρέατος πουλερικών με 9 ειδοποιήσεις (7,2%) και, σε μικρότερη κλίμακα, οι ξηροί καρποί, τα προϊόντα τους και οι σπόροι με 7 ειδοποιήσεις (5,6%).
Δεν είναι τυχαίο ότι τα νωπά προϊόντα είναι συνεχώς στην πρώτη θέση. Συνδέεται με τους αυξημένους όγκους εισαγωγών κατά τη χειμερινή περίοδο της Ευρώπης, όταν η εγχώρια παραγωγή είναι περιορισμένη, με τις πολύπλοκες εφοδιαστικές αλυσίδες που συχνά περιλαμβάνουν περισσότερες από μία χώρες, με τις μεγάλες διαφοροποιήσεις στις καλλιεργητικές συνθήκες ανά περιοχή προέλευσης, αλλά και με τους εντατικούς ελέγχους που πραγματοποιούνται στα σημεία εισόδου της ΕΕ.
Παράλληλα, το υψηλό ποσοστό ειδοποιήσεων στα συμπληρώματα διατροφής, τα οποία σε μεγάλο βαθμό προέρχονται από τις Ηνωμένες Πολιτείες, επιβεβαιώνει μια τάση που παρατηρείται σε όλη τη διάρκεια του 2025. Οι αρχές δίνουν αυξημένη προσοχή σε μη εγκεκριμένα «νέα τρόφιμα» και φυτικής προέλευσης συστατικά, γεγονός που οδηγεί σε περισσότερους και αυστηρότερους ελέγχους αυτής της κατηγορίας.
Εστίαση στα φρέσκα προϊόντα
Αποξηραμένα σύκα από την Τουρκία και μυκοτοξίνες
Η εικόνα στα αποξηραμένα σύκα τουρκικής προέλευσης δεν μοιάζει πλέον με μια παροδική έξαρση, αλλά με ένα επαναλαμβανόμενο και σταθερό μοτίβο της αγοράς. Μόνο αυτή την εβδομάδα καταγράφηκαν πολλαπλές ειδοποιήσεις για ωχρατοξίνη Α και αφλατοξίνες. Για τους αγοραστές, το μήνυμα είναι ξεκάθαρο. Η απλή επίδειξη πιστοποιητικών δεν επαρκεί πλέον ως εγγύηση ασφάλειας. Ο έλεγχος κάθε παρτίδας ξεχωριστά για μυκοτοξίνες παραμένει η μόνη πραγματικά ασφαλής πρακτική προμήθειας. Η επιμονή του προβλήματος δείχνει ότι οι περιβαλλοντικές συνθήκες ή οι πρακτικές αποθήκευσης μετά τη συγκομιδή στην περιοχή βρίσκονται υπό έντονη πίεση.
Ρύζι και χημικοί κίνδυνοι
Οι εισαγωγές ρυζιού από την Ινδία αντιμετώπισαν σοβαρά ζητήματα αυτή την εβδομάδα, και όχι από τα συνηθισμένα. Οι ειδοποιήσεις αφορούσαν MOSH/MOAH, δηλαδή κορεσμένους και αρωματικούς υδρογονάνθρακες ορυκτελαίων, ρύπους που συχνά προέρχονται από υλικά συσκευασίας ή λιπαντικά μηχανημάτων, αλλά και DDT, έναν επίμονο οργανικό ρύπο που έχει απαγορευτεί εδώ και δεκαετίες στις περισσότερες χώρες. Το εύρημα αυτό είναι μία σαφής προειδοποίηση ότι η συμμόρφωση με τους κανόνες της ΕΕ δεν περιορίζεται πλέον στα φυτοφάρμακα που χρησιμοποιούνται σήμερα, αλλά επεκτείνεται σε ολόκληρο το ιστορικό του εδάφους στο οποίο γίνεται η καλλιέργεια και σε κάθε στάδιο της μεταποίησης.
Kίνδυνοι από ευρωπαϊκή προέλευση
Και η ευρωπαϊκή παραγωγή δεν έμεινε εκτός των ανακλήσεων. Η Ελλάδα κατέγραψε τρεις ειδοποιήσεις σε φρέσκα προϊόντα, όλες σχετικές με υπολείμματα φυτοφαρμάκων. Αφορούσαν acetamiprid σε σταφύλια, καθώς και δύο ξεχωριστές ειδοποιήσεις για κλημεντίνες με chlorpyrifos και cyprodinil. Η Ιταλία, από την πλευρά της, εμφάνισε τέσσερις ειδοποιήσεις. Δύο παρτίδες ντομάτας με Salmonella spp., μία περίπτωση υπολειμμάτων acetamiprid σε ντοματίνια και μία ειδοποίηση για σπανάκι με spinosad.
Πλήρης λίστα ανακλήσεων νωπών προϊόντων
Φρούτα και λαχανικά
- Αποξηραμένα σύκα (Τουρκία): Ωχρατοξίνη Α, αφλατοξίνες
- Ντομάτες (Ιταλία): Salmonella spp.
- Ντοματίνια (Ιταλία): Acetamiprid
- Σταφύλια, κλημεντίνες (Ελλάδα): Cyprodinil, Chlorpyrifos-ethyl
- Σταφύλια (Ελλάδα): Acetamiprid
- Σταφύλια (Περού): Methomyl
- Σπανάκι (Ιταλία): Spinosad
- Πιπεριές (Αίγυπτος): Triadimenol, Lambda-cyhalothrin, Acetamiprid
- Ανανάς (Ταϊλάνδη): Κασσίτερος
- Ανανάς (Κόστα Ρίκα): Propiconazole
- Αβοκάντο (Κολομβία): Κάδμιο
- Μάνγκο (Ταϊλάνδη): Buprofezin
- Λάιμ (Βραζιλία): Chlorpyrifos
- Σέλινο (Βέλγιο): Acetamiprid, Tebuconazole
- Πράσινα φασολάκια σε κονσέρβα (Βέλγιο): Ξένο σώμα (θραύσματα γυαλιού)
- Ημιάποξηραμένα δαμάσκηνα (Χιλή): Υπερβολική σορβικό οξύ (Ε200)
- Αποξηραμένα βερίκοκα (Ουζμπεκιστάν): Ωχρατοξίνη Α
- Σταφίδες (Ιράν, Κροατία): Thiodicarb
Δημητριακά και προϊόντα αρτοποιίας
- Ρύζι (Ινδία): Υπολείμματα ορυκτών ελαίων (MOSH/MOAH)
- Ρύζι basmati (Ινδία): Chlorpyrifos (μη εγκεκριμένο)
- Ρύζι (Ινδία): Chlorpyrifos, DDT
- Αλεύρι σόργου (Ρουάντα): Τροπανικά αλκαλοειδή (Scopolamine)
- Τορτίγιες (Σερβία): Σορβικό ασβέστιο (μη εγκεκριμένο πρόσθετο)
Ξηροί καρποί και σπόροι
- Φιστίκια (ΗΠΑ μέσω Τουρκίας): Αφλατοξίνες
- Αράπικα φιστίκια (ΗΠΑ): Αφλατοξίνες
- Αραχίδες (Βραζιλία): Αφλατοξίνες
- Φουντούκια (Γεωργία): Αφλατοξίνες
- Παπαρουνόσπορος (Τσεχία): Μορφίνη και κωδεΐνη
- Παπαρουνόσπορος (Τουρκία): Αλκαλοειδή οπίου
- Σουσάμι (Ινδία): Chlorpyrifos
Βότανα και μπαχαρικά
- Μαύρο πιπέρι (Τουρκία): Ξένο σώμα (μεταλλικό σύρμα)
- Μπαχαρικό masala (Ινδία): Chlorpyrifos
- Σκόνη αποξηραμένων μανιταριών πορτσίνι (άγνωστη προέλευση): Salmonella spp.
Από πού προέρχονται τα τρόφιμα που ανακλήθηκαν;
Γράφημα 2: Οι 5 χώρες με τις περισσότερες ειδοποιήσεις RASFF (Εβδομάδα 50)
Τουρκία (17 ειδοποιήσεις, 13,6% του συνόλου)
Με 17 ειδοποιήσεις, η Τουρκία παραμένει η χώρα με τα περισσότερα περιστατικά. Το μεγαλύτερο βάρος πέφτει ξανά στα αποξηραμένα σύκα και στις μυκοτοξίνες, κάτι που πλέον δεν μπορεί να θεωρηθεί συγκυριακό. Μαζί με αυτά, εμφανίστηκαν και άλλα ζητήματα, όπως αλεσμένο μαύρο πιπέρι με ξένα σώματα και νωπά βερίκοκα με υπερβολική χρήση σορβικού οξέος. Η εικόνα δείχνει ξεκάθαρα ότι τα προβλήματα ξεκινούν μετά τη συγκομιδή, στον χειρισμό και στην αποθήκευση των προϊόντων, και επαναλαμβάνονται.
Ινδία (8 ειδοποιήσεις, 6,4% του συνόλου)
Η Ινδία κατέγραψε 8 ειδοποιήσεις, με ένα μοτίβο που προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία. Το chlorpyrifos εμφανίστηκε σε διαφορετικά προϊόντα και κατηγορίες, από ρύζι και μπαχαρικά τύπου masala μέχρι σουσάμι. Παράλληλα, εντοπίστηκαν περιπτώσεις επιμόλυνσης ρυζιού με ορυκτέλαια, καθώς και ζητήματα συμμόρφωσης σε συμπληρώματα διατροφής που σχετίζονται με μη εγκεκριμένα συστατικά. Όταν το ίδιο απαγορευμένο δραστικό εντοπίζεται σε τόσες διαφορετικές αλυσίδες προϊόντων, δύσκολα μιλάμε για μεμονωμένα λάθη. Η εικόνα παραπέμπει σε ευρύτερη, συστηματική χρήση.
Ιταλία (7 ειδοποιήσεις, 5,6% του συνόλου)
Στην περίπτωση της Ιταλίας, οι 7 ειδοποιήσεις αφορούσαν κυρίως φρέσκα προϊόντα, με έμφαση σε ντομάτες και φυλλώδη λαχανικά. Εδώ τα προβλήματα ήταν διπλής φύσης. Από τη μία, μικροβιολογικά ευρήματα όπως Salmonella σε παρτίδες ντομάτας. Από την άλλη, υπολείμματα φυτοφαρμάκων όπως acetamiprid και spinosad.
ΕΕ και τρίτες χώρες
Αν δούμε συνολικά μόνο τα φρέσκα προϊόντα, περίπου το 71% των ειδοποιήσεων αφορούσε προϊόντα εκτός ΕΕ, ενώ το υπόλοιπο 29% προερχόταν από κράτη μέλη. Αυτό αντανακλά τόσο τους μεγάλους όγκους εισαγωγών όσο και τους αυστηρούς ελέγχους στα σύνορα. Την ίδια στιγμή, όμως, δείχνει καθαρά ότι η εγχώρια ευρωπαϊκή παραγωγή δεν είναι άτρωτη και ότι τα ζητήματα συμμόρφωσης δεν περιορίζονται μόνο στις εισαγωγές.
Γιατί η συμμόρφωση γίνεται όλο και πιο σύνθετη
Αν δει κανείς προσεκτικά τις πρόσφατες ανακλήσεις, μπορεί να καταλάβει ότι η ασφάλεια τροφίμων σήμερα έχει όλο και λιγότερη σχέση μόνο με τα χημικά που εφαρμόστηκαν στο χωράφι και όλο και περισσότερη με όσα συμβαίνουν γύρω από την καλλιέργεια, πριν και μετά τη συγκομιδή.
Για δεκαετίες, η συμμόρφωση βασιζόταν σε συγκεκριμένους κανόνες. Ημερολόγια ψεκασμών, μεσοδιαστήματα πριν τη συγκομιδή, όρια υπολειμμάτων. Οι παραγωγοί έμαθαν να δουλεύουν με το ημερολόγιο στο χέρι και οι αγοραστές να διαβάζουν πίνακες φυτοφαρμάκων. Αυτή η λογική εξακολουθεί να είναι σημαντική, αλλά πλέον δεν αρκεί από μόνη της.
Στις ειδοποιήσεις της ΕΕ εμφανίζονται όλο και συχνότερα ουσίες που δεν μπορούν να συνδεθούν με μια συγκεκριμένη απόφαση ψεκασμού. Το κάδμιο στα αβοκάντο ή ο κασσίτερος στους ανανάδες, για παράδειγμα, δεν προκύπτουν από λάθος στο χωράφι. Μπορούν να περάσουν στο προϊόν μέσω της σύστασης του εδάφους, του νερού άρδευσης, του εξοπλισμού επεξεργασίας ή ακόμα και της συσκευασίας. Συσσωρεύονται αθόρυβα, χωρίς να δίνουν κάποια ένδειξη κατά την καλλιέργεια.
Το ίδιο ισχύει και για τα MOSH και MOAH στο ρύζι. Αυτοί οι υδρογονάνθρακες σπάνια έχουν γεωργική προέλευση. Συνήθως μεταφέρονται από μελάνια συσκευασίας, ανακυκλωμένο χαρτόνι, ιμάντες μεταφοράς ή μηχανήματα άλεσης. Έτσι, μια καλλιέργεια που αναπτύχθηκε σωστά μπορεί να απορριφθεί στα σύνορα εξαιτίας όσων συνέβησαν μετά τη συγκομιδή.
Για τους παραγωγούς και τους αγοραστές χονδρικής, όλα αυτά σηματοδοτούν μια ουσιαστική αλλαγή. Η συμμόρφωση δεν είναι πια μόνο γεωργικών πρακτικών. Είναι και θέμα χημείας, που εκτείνεται από την ισορροπία των μετάλλων στο έδαφος και τις πηγές νερού μέχρι τα ξηραντήρια, τις αποθήκες, τη μεταφορά και τις γραμμές συσκευασίας.
Όσοι θέλουν να διατηρήσουν απρόσκοπτη πρόσβαση στις ευρωπαϊκές αγορές τα επόμενα χρόνια θα είναι εκείνοι που βλέπουν το σύστημα παραγωγής συνολικά. Όχι μόνο τι εφαρμόζουν στην καλλιέργεια, αλλά πού αυτή μεγαλώνει, πώς διαχειρίζεται μετά τη συγκομιδή και με τι έρχεται σε επαφή μέχρι να φτάσει στο ράφι.
