Οι εκτιμήσεις του Σεπτεμβρίου από το αμερικανικό υπουργείο Γεωργίας περιέχουν δύο νούμερα που δείχνουν προς αντίθετες κατευθύνσεις. Η παγκόσμια προσφορά σιταριού για το 2026/27 αναθεωρήθηκε ανοδικά κατά 3,5 εκατομμύρια τόνους στους 1.103,0 εκατομμύρια τόνους, χάρη σε μεγαλύτερες σοδειές σε Αυστραλία, Καναδά και Ουκρανία. Στην ίδια έκθεση, το παγκόσμιο εμπόριο σιταριού κόπηκε κατά 0,9 εκατομμύρια τόνους στους 211,8 εκατομμύρια τόνους, με τις μειώσεις να πέφτουν σε Ρωσία, Ουκρανία, Καζακστάν και Αίγυπτο. Η έκθεση WASDE της 11ης Σεπτεμβρίου εξηγεί το δεύτερο νούμερο με μία πρόταση, καθώς οι εξαγωγές Ρωσίας και Ουκρανίας μειώνονται λόγω των ασθενών φορτώσεων του Αυγούστου, με τον πόλεμο στη Μαύρη Θάλασσα να δυσχεραίνει τη διακίνηση.
Το σιτάρι υπάρχει. Οι διαδρομές για να μετακινηθεί είναι το πρόβλημα. Η διάκριση αυτή ξεχωρίζει τη φετινή αγορά από μια απλή έλλειψη, και εξηγεί γιατί οι τιμές ανέβηκαν σε υψηλό τριάμισι ετών στα τέλη Αυγούστου σε μια χρονιά που η παγκόσμια παραγωγή είναι η δεύτερη μεγαλύτερη που έχει καταγραφεί.
Η Ουκρανία έχει σοδειά ρεκόρ και εξαγωγές που πέφτουν
Η Ουκρανία δίνει την καθαρότερη εικόνα. Το USDA ανέβασε την πρόβλεψη παραγωγής κατά 0,6 εκατομμύρια τόνους στους 26,0 εκατομμύρια τόνους με απόδοση ρεκόρ, καθώς η συγκομιδή πλησιάζει στο τέλος της. Τον ίδιο μήνα έκοψε τις ουκρανικές εξαγωγές κατά 1,0 εκατομμύριο τόνους στους 12,5 εκατομμύρια και ανέβασε τα προβλεπόμενα τελικά αποθέματα της χώρας από 4,8 σε 6,1 εκατομμύρια τόνους. Στην Ουκρανία θερίζεται περισσότερο σιτάρι από όσο υπολογιζόταν πριν από έναν μήνα, και περισσότερο από αυτό αναμένεται να μείνει εκεί.
Η Ρωσία δείχνει το ίδιο μοτίβο σε μεγαλύτερη κλίμακα. Η σοδειά της κόπηκε κατά 0,5 εκατομμύρια τόνους στους 88,0 εκατομμύρια, οι εξαγωγές της όμως μειώθηκαν κατά 3,0 εκατομμύρια τόνους στους 43,0 εκατομμύρια, και τα τελικά αποθέματά της ανέβηκαν κατά 2,5 εκατομμύρια στους 16,09 εκατομμύρια τόνους. Οι δύο εξαγωγείς της Μαύρης Θάλασσας έχασαν μαζί 4 εκατομμύρια τόνους προβλεπόμενων εξαγωγών σε μία μηνιαία αναθεώρηση, ενώ πρόσθεσαν 3,8 εκατομμύρια τόνους στα αποθέματα που κάθονται στις δικές τους αποθήκες. Το δελτίο Προσφοράς και Ζήτησης Σιτηρών της FAO, που δημοσιεύτηκε νωρίτερα μέσα στον μήνα, περιέγραψε το ίδιο φαινόμενο, με τα αποθέματα σιταριού σε Ρωσία και Ουκρανία να συσσωρεύονται πίσω από περιορισμένες εξαγωγικές διαδρομές.
Το Καζακστάν, ο τρίτος εξαγωγέας της ευρύτερης περιοχής, κόπηκε κατά 1,0 εκατομμύριο τόνους στους 15,0 εκατομμύρια λόγω μικρότερης συγκομισθείσας έκτασης, με τις εξαγωγές να μειώνονται στους 9,5 εκατομμύρια τόνους.
Αυστραλία, Καναδάς και Αργεντινή καλύπτουν μέρος του κενού
Η αύξηση της προσφοράς ήρθε από την άλλη άκρη του κόσμου. Η Αυστραλία αναθεωρήθηκε ανοδικά κατά 3,0 εκατομμύρια τόνους στους 31,0 εκατομμύρια με βάση την τελευταία τριμηνιαία έκθεση του ABARES, με πολύ ευνοϊκές συνθήκες σε Νότια Αυστραλία και Βικτόρια και βελτιούμενη υγρασία στη Δυτική Αυστραλία, ενώ οι προβλεπόμενες εξαγωγές της ανέβηκαν από 22,0 σε 23,5 εκατομμύρια τόνους. Ο Καναδάς ανέβηκε κατά 1,0 εκατομμύριο τόνους στους 36,0 εκατομμύρια με συνεχιζόμενες ευνοϊκές συνθήκες στις επαρχίες των Πρέριων, με εξαγωγές αυξημένες κατά 1,5 εκατομμύριο στους 30,0 εκατομμύρια. Η Αργεντινή πρόσθεσε 0,5 εκατομμύρια τόνους τόσο στην παραγωγή όσο και στις εξαγωγές.
Τα τρία αυτά κέρδη, συνολικά 3,5 εκατομμύρια τόνοι επιπλέον εξαγωγών, αντισταθμίζουν μόνο εν μέρει τα 4,5 εκατομμύρια τόνους που χάθηκαν από Ρωσία, Ουκρανία και Καζακστάν. Το καθαρό αποτέλεσμα είναι ότι το παγκόσμιο εμπόριο πέφτει ενώ η προσφορά ανεβαίνει. Σε σύγκριση με τη σεζόν 2025/26, όταν το εμπόριο έφτασε σε ρεκόρ 227,6 εκατομμυρίων τόνων, η φετινή πρόβλεψη των 211,8 εκατομμυρίων αντιστοιχεί σε πτώση σχεδόν 16 εκατομμυρίων τόνων, δηλαδή 7%, στον όγκο σιταριού που αναμένεται να διασχίσει σύνορα.
Οι αγοραστές πληρώνουν για προέλευση
Η μείωση του εμπορίου πλήττει περισσότερο τους εισαγωγείς που εξαρτώνται από τη Μαύρη Θάλασσα. Το USDA μείωσε τις προβλεπόμενες εισαγωγές της Βόρειας Αφρικής κατά 1,55 εκατομμύρια τόνους στους 27,55 εκατομμύρια, μείωση που οφείλεται στην Αίγυπτο. Ρεπορτάζ του Reuters από τις 20 Αυγούστου έδωσε το μέτρο της έκθεσης. Η Αίγυπτος, ο μεγαλύτερος εισαγωγέας σιταριού στον κόσμο, προμηθεύτηκε πάνω από το 82% του σιταριού της από Ρωσία και Ουκρανία στο πρώτο εξάμηνο του 2026. Η Ινδονησία είχε συμβόλαια για περίπου 600.000 τόνους από τους εξαγωγείς της πρώην Σοβιετικής Ένωσης για φόρτωση Ιουλίου με Σεπτεμβρίου. Οι ασιατικοί μεταποιητές συνολικά είχαν κλείσει 2 με 2,5 εκατομμύρια τόνους σιταριού Μαύρης Θάλασσας για το ίδιο διάστημα, δηλαδή το 30% με 50% των εισαγωγικών τους αναγκών, και στρέφονταν σε Αυστραλία, Αργεντινή, Ρουμανία και Βουλγαρία για φορτία που ίσως δεν έφταναν.
Το εμπόριο έχει αρχίσει να αναδρομολογείται με τρόπους που πριν από έναν χρόνο θα φαίνονταν ασυνήθιστοι. Γαλλικές εταιρείες ετοίμασαν φορτίο 67.000 τόνων για το Σουδάν, αγορά που η Γαλλία δεν είχε προμηθεύσει με σιτάρι για σχεδόν δύο δεκαετίες. Η Ιορδανία ακύρωσε αρκετούς διαγωνισμούς σιταριού και κριθαριού τον Αύγουστο εξαιτίας των υψηλών τιμών και του ναυτιλιακού κινδύνου. Οι εξαγωγές σιτηρών από τα ουκρανικά λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας έπεσαν 75% το πρώτο δεκαπενθήμερο του Αυγούστου σε σύγκριση με την ίδια περίοδο πέρσι, ενώ η UkrAgroConsult υπολόγισε τις ουκρανικές εξαγωγές σιταριού 40% κάτω από τον προηγούμενο χρόνο στις αρχές Σεπτεμβρίου. Όσοι αγοραστές μεταφέρουν τη ζήτησή τους σε αυστραλιανή ή αργεντίνικη προέλευση πληρώνουν πριμ για φορτίο που θα φορτωθεί πράγματι, και έτσι ακριβώς μοιάζει ένας περιορισμός διακίνησης όταν μεταφράζεται σε τιμή.
Τι έκανε η τιμή
Τα συμβόλαια σιταριού του Σικάγο ανέβηκαν πάνω από 17% ανάμεσα στις αρχές Ιουλίου και τις 20 Αυγούστου, σύμφωνα με το Reuters, και έφτασαν σε υψηλό τριάμισι ετών στα τέλη Αυγούστου, όταν η Μόσχα απέρριψε μορατόριουμ στις επιθέσεις κατά λιμανιών της Μαύρης Θάλασσας. Στη συνέχεια οι τιμές υποχώρησαν μέσα στο πρώτο μισό του Σεπτεμβρίου, καθώς οι διπλωματικές επαφές έδωσαν συναντήσεις χωρίς εκεχειρία ούτε αποκατάσταση των ροών σιτηρών, και έως τις 11 Σεπτεμβρίου διαπραγματεύονταν περίπου 5% με 8% κάτω από την κορύφωση. Ο Δείκτης Τιμών Τροφίμων της FAO κατέγραψε τις τιμές του σιταριού 2,6% υψηλότερες τον Αύγουστο και 15,0% πάνω από έναν χρόνο πριν, επικαλούμενος τη διαταραχή στη Μαύρη Θάλασσα, τις χαμηλότερες ευρωπαϊκές προοπτικές και το ασθενέστερο δολάριο, συνδυασμό που αναλύεται στο άρθρο για το γιατί οι διεθνείς τιμές τροφίμων έφτασαν στο υψηλότερο επίπεδο από τον Νοέμβριο του 2022.
Η υποχώρηση ερμηνεύτηκε από ορισμένους ως αποκλιμάκωση του risk premium. Η γραμμή του εμπορίου στο WASDE υποδεικνύει στενότερη ανάγνωση. Οι τιμές έπεσαν επειδή η αγορά σταμάτησε να περιμένει επιδείνωση της κατάστασης, ενώ οι τόνοι έμειναν εκεί που ήταν. Η πρόβλεψη των 211,8 εκατομμυρίων τόνων εμπορίου δημοσιεύτηκε την ίδια ημέρα που η υποχώρηση ήταν σε εξέλιξη.
Τι λέει η ιστορία για τη διαφορά ανάμεσα στο να έχεις σιτάρι και να το μετακινείς
Η διάκριση ανάμεσα σε προσφορά και εμπόριο έχει κρίνει την αγορά σιταριού και στο παρελθόν. Όταν η Πρωτοβουλία για τα Σιτηρά της Μαύρης Θάλασσας αποκατέστησε μέρος των ουκρανικών εξαγωγών το 2022/23, το σιτάρι του Σικάγο έπεσε 32,8% μέσα στη σεζόν. Ανέβηκε μόλις 4,2% το 2023/24, καθώς η Ουκρανία έστησε εναλλακτικό ναυτιλιακό διάδρομο, και έπεσε 6,9% το 2024/25, καθώς οι εξαγωγές συνεχίστηκαν παρά τις επιθέσεις. Σε αυτές τις τρεις σεζόν ο πόλεμος δεν σταμάτησε ποτέ, το σιτάρι όμως συνέχισε να κινείται, και η αγορά αφαίρεσε το μεγαλύτερο μέρος του πριμ που είχε αποτιμήσει.
Αυτό το ιστορικό είναι ο λόγος να παρακολουθεί κανείς τη γραμμή του εμπορίου και όχι την τιμή. Τα νούμερα του USDA περιγράφουν 1.103 εκατομμύρια τόνους σιταριού στον κόσμο, 276,3 εκατομμύρια από τους οποίους αναμένεται να βρίσκονται σε αποθήκες στο τέλος της σεζόν, και 211,8 εκατομμύρια που αναμένεται να διακινηθούν εμπορικά. Τα δύο πρώτα νούμερα ανέβηκαν αυτόν τον μήνα. Το τρίτο έπεσε.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Η Ελλάδα εισάγει σημαντικό μέρος του σιταριού που καταναλώνει, ιδίως μαλακού σιταριού για αρτοποιία, και οι ελληνικοί αλευρόμυλοι αγοράζουν σε μια μεσογειακή αγορά όπου η προέλευση από τη Μαύρη Θάλασσα ήταν επί χρόνια η φθηνότερη επιλογή. Για τα συμβόλαια του 2027 το ερώτημα αφορά λιγότερο το πόσο σιτάρι υπάρχει και περισσότερο ποιες προελεύσεις μπορούν να εγγυηθούν παράδοση και τι κοστίζει αυτή η εγγύηση. Για τους Έλληνες παραγωγούς σκληρού σιταριού, η φετινή εικόνα έχει διαφορετική ανάγνωση, καθώς οι υψηλότερες διεθνείς τιμές στηρίζουν τις τιμές παραγωγού σε μια χρονιά που η ελληνική σοδειά βγήκε πάνω από τον μέσο όρο.
<table style="border-collapse:collapse;width:100%;font-family:Arial,sans-serif;font-size:15px;background-color:#ebefe6;"> <tr> <td style="padding:24px;text-align:center;vertical-align:middle;border:1px solid #769458;"> <strong style="color:#2f2f34;font-size:17px;">Εφόδια για τη σπορά των χειμερινών σιτηρών</strong><br><br> <span style="color:#2f2f34;">Στο Farmclick θα βρείτε <a href="https://farmclick.gr/c/265/" style="color:#336005;font-weight:600;">λιπάσματα</a> για τη βασική λίπανση του σιταριού και <a href="https://farmclick.gr/c/364/" style="color:#336005;font-weight:600;">βιοδιεγέρτες</a> για την ενίσχυση του φυτρώματος και της πρώιμης ανάπτυξης.</span> </td> </tr> </table>
Συχνές ερωτήσεις
Πώς γίνεται να αυξάνεται η προσφορά σιταριού και να μειώνεται το εμπόριο; Οι μεγαλύτερες σοδειές σε Αυστραλία, Καναδά και Ουκρανία ανεβάζουν τη συνολική διαθέσιμη ποσότητα, όμως οι δύο μεγαλύτεροι εξαγωγείς, Ρωσία και Ουκρανία, δεν μπορούν να φορτώσουν το σιτάρι τους λόγω των επιθέσεων στα λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας. Το σιτάρι παραμένει στις αποθήκες τους αντί να φτάσει στους εισαγωγείς.
Τι είναι το WASDE; Είναι η μηνιαία έκθεση του αμερικανικού υπουργείου Γεωργίας για την παγκόσμια προσφορά και ζήτηση αγροτικών προϊόντων, που δημοσιεύεται γύρω στις 10 κάθε μήνα και θεωρείται η βασική αναφορά των διεθνών αγορών σιτηρών. Η επόμενη έκδοση προγραμματίζεται για τις 9 Οκτωβρίου 2026.
Γιατί έπεσαν οι τιμές του σιταριού τον Σεπτέμβριο ενώ το πρόβλημα παραμένει; Οι διπλωματικές επαφές για τερματισμό του πολέμου μείωσαν τις προσδοκίες για περαιτέρω επιδείνωση, οπότε η αγορά αφαίρεσε μέρος του πριμ κινδύνου. Οι φυσικές ροές σιτηρών από τη Μαύρη Θάλασσα δεν αποκαταστάθηκαν, και η πρόβλεψη εμπορίου του USDA μειώθηκε την ίδια ημέρα.
Ποιες χώρες επηρεάζονται περισσότερο από τη διαταραχή; Η Αίγυπτος, που προμηθεύτηκε πάνω από το 82% του σιταριού της από Ρωσία και Ουκρανία στο πρώτο εξάμηνο, η Ινδονησία, η Ιορδανία και γενικότερα οι εισαγωγείς της Βόρειας Αφρικής, της Μέσης Ανατολής και της Νοτιοανατολικής Ασίας.
Τι έγινε στην αγορά τις προηγούμενες φορές που διακόπηκαν οι εξαγωγές της Μαύρης Θάλασσας; Όταν αποκαταστάθηκαν οι ροές το 2022/23, οι τιμές του Σικάγο έπεσαν 32,8% μέσα στη σεζόν. Η εμπειρία δείχνει ότι το πριμ αφαιρείται γρήγορα μόλις το σιτάρι αρχίσει να κινείται ξανά, ανεξάρτητα από το αν ο πόλεμος συνεχίζεται.
Πώς επηρεάζεται ο Έλληνας παραγωγός σιταριού; Οι υψηλότερες διεθνείς τιμές στηρίζουν τις τιμές παραγωγού, ιδίως στο σκληρό σιτάρι, σε μια χρονιά που η ελληνική σοδειά βγήκε πάνω από τον πενταετή μέσο όρο. Οι αλευρόμυλοι και οι κτηνοτρόφοι που αγοράζουν εισαγόμενο σιτάρι αντιμετωπίζουν υψηλότερο κόστος και αβεβαιότητα ως προς την προέλευση.
Σημαντικές σημειώσεις
Τα μεγέθη του USDA είναι μηνιαίες προβλέψεις που αναθεωρούνται κάθε μήνα, και η ίδια η έκθεση αναφέρει ότι το τυπικό σφάλμα της πρόβλεψης Σεπτεμβρίου για το παγκόσμιο εμπόριο σιταριού είναι 5,8%. Οι τιμές που αναφέρονται είναι διεθνείς τιμές συμβολαίων και όχι τιμές παραγωγού στην Ελλάδα. Το ακριβές σημείο του υψηλού τριάμισι ετών διαφέρει ανάμεσα σε πηγές ανάλογα με το συμβόλαιο αναφοράς, οπότε το άρθρο αναφέρει την περίοδο χωρίς συγκεκριμένη τιμή.
Πηγές
- USDA. (2026). World Agricultural Supply and Demand Estimates, WASDE-675. 11 Σεπτεμβρίου 2026.
- FAO. (2026). Supply concerns drive FAO Food Price Index higher in August. 4 Σεπτεμβρίου 2026.
- Reuters. (2026). Global wheat buyers brace for supply squeeze amid Black Sea attacks. 20 Αυγούστου 2026.
- UkrAgroConsult. (2026). USDA raises Ukraine wheat crop forecast to 26 mln tons but cuts exports. Σεπτέμβριος 2026.
- Agweek. (2026). The wheat is there. Can the Black Sea move it?. Αύγουστος 2026.
