Η Λιανολιά κυριαρχεί στο κερκυραϊκό τοπίο με δέντρα που φτάνουν τα 18 μέτρα, ύψος που την καθιστά την ψηλότερη ποικιλία ελιάς που καλλιεργείται στην Ελλάδα, ενώ υπεραιωνόβια άτομα ξεπερνούν και αυτό το όριο.
Το ύψος όμως δεν είναι μόνο χαρακτηριστικό του τοπίου. Σε συνδυασμό με ένα δεύτερο γνώρισμα του καρπού, καθορίζει τον τρόπο συγκομιδής και, μέσω αυτού, την ποιότητα του λαδιού που παράγεται.
Η ισχυρή συγκράτηση του καρπού
Σε σύγκριση που παρουσιάστηκε σε ημερίδα της ΔΑΟΚ Πρέβεζας με τη συμμετοχή του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών και του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, οι δύο ποικιλίες διαφέρουν σε τρία καθοριστικά σημεία.
Ο καρπός της Λιανολιάς ζυγίζει κατά μέσο όρο 2,2 γραμμάρια, δηλαδή διπλάσιο από τον καρπό της Κορωνέικης που βρίσκεται στο 1,1 γραμμάριο. Η Κορωνέικη εμφανίζει ασθενέστερη συγκράτηση του καρπού, χαρακτηριστικό που οδηγεί σε ευκολότερη και πρωιμότερη συγκομιδή. Η Λιανολιά συγκρατεί τον καρπό της πολύ ισχυρότερα, οπότε η συλλογή απαιτεί μεγαλύτερη δύναμη απόσπασης και καθυστερεί, ενώ παρουσιάζει επίσης εντονότερη παρενιαυτοφορία από την Κορωνέικη.
Η φυσική πτώση του καρπού δίνει λαμπάντε
Δέντρο δεκαοκτώ μέτρων με καρπό που δεν αποσπάται εύκολα οδηγεί σε μια συγκεκριμένη πρακτική, η οποία εξηγεί γιατί το κερκυραϊκό λάδι δεν έχει την αναγνώριση που θα δικαιολογούσε η ιστορία του.
Αντί για ενεργητική συγκομιδή, ο καρπός αφήνεται να πέσει φυσικά σε δίχτυα που παραμένουν στο έδαφος, οπότε η συλλογή απλώνεται σε μήνες και σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνει μέχρι και τον Ιούνιο. Το αποτέλεσμα είναι προβλέψιμο. Καρπός που παραμένει επί εβδομάδες ή μήνες πάνω στο έδαφος, εκτεθειμένος σε υγρασία και μικροοργανισμούς, δίνει λάδι με υψηλή οξύτητα, το οποίο κατατάσσεται ως λαμπάντε και δεν διατίθεται στη λιανική χωρίς εξευγενισμό. Η διαπίστωση αυτή έχει σημασία γιατί δεν αφορά την ποικιλία αλλά τη διαχείριση. Το ίδιο φυτικό υλικό, με έγκαιρη συγκομιδή και γρήγορη μεταφορά στο ελαιοτριβείο, δίνει λάδι εξαιρετικής ποιότητας.
Το δέντρο και οι απαιτήσεις του
Πέρα από το ύψος, η Λιανολιά χαρακτηρίζεται από στρεπτό κορμό και κλαδιά που υψώνονται, μορφή που δίνει στους κερκυραϊκούς ελαιώνες την ιδιαίτερη όψη τους. Η σημαντικότερη απαίτησή της είναι η υγρασία. Ευδοκιμεί σε περιοχές με μεγάλες βροχοπτώσεις, χαρακτηριστικό που εξηγεί γιατί εγκαταστάθηκε και επικράτησε στην Κέρκυρα και στα υπόλοιπα Ιόνια. Σε ξηρές θέσεις χωρίς άρδευση δυσκολεύεται.
Ως προς το ψύχος, εμφανίζει μεγαλύτερη αντοχή από την Κορωνέικη και ανέχεται μέτρια χαμηλές θερμοκρασίες, χωρίς όμως να φτάνει τα επίπεδα της Τσουνάτης.
Πού καλλιεργείται
Η ποικιλία καλλιεργείται στην Κέρκυρα, στα υπόλοιπα Επτάνησα και στην Ήπειρο, με την Πρέβεζα και την Πάργα να αποτελούν σημαντικές ζώνες. Η γεωγραφική της εξάπλωση έχει και ιστορική εξήγηση. Εγκαταστάθηκε πριν από περίπου τρεις αιώνες και απλώθηκε από την Πρέβεζα μέχρι την Κέρκυρα, διαδρομή που εξηγεί γιατί η ίδια ποικιλία φέρει και τα δύο ονόματα.
Η παρουσία της ελιάς στο νησί είναι πάντως πολύ παλαιότερη, με την πρώτη γραπτή αναφορά να εντοπίζεται στην Οδύσσεια, στους κήπους του Αλκινόου.
Τα ονόματα και δύο επικίνδυνες συγχύσεις
Η ποικιλία κυκλοφορεί ως Λιανολιά Κερκύρας ή Λιανολιά Πρέβεζας, καθώς και ως Νερολιά, Λαδολιά, Ντόπια Πάργας, Καρφολιά, Πρεβεζάνα, Σουβλολιά και Στρυφτολιά. Δύο ονομασίες όμως παραπέμπουν σε τελείως άλλες ποικιλίες και δημιουργούν πραγματικό πρόβλημα στην αγορά φυτικού υλικού.
Η Κουτσουρελιά, που καλλιεργείται σε Αιτωλοακαρνανία, Αχαΐα και Κορινθία, κυκλοφορεί και ως Λιανολιά χονδρή, Λιανολιά ψιλή ή Πατρινή. Πρόκειται για άλλη ποικιλία, με δέντρο που φτάνει μόλις τα 5 με 7 μέτρα. Η Κορωνέικη αναφέρεται επίσης κατά τόπους ως Λιανολιά, παρότι πρόκειται για τελείως διαφορετικό δέντρο και καρπό.
Όταν αγοράζετε δενδρύλλια ή περιγράφετε την παραγωγή σας, η πλήρης ονομασία Λιανολιά Κερκύρας είναι η ασφαλής.
Πότε συγκομίζεται
Η ωρίμανση είναι όψιμη, χαρακτηριστικό που σε συνδυασμό με την ισχυρή συγκράτηση του καρπού τοποθετεί τη συγκομιδή αργότερα από ό,τι στις περισσότερες ελληνικές ποικιλίες.
Η σύσταση που προκύπτει από τα παραπάνω είναι σαφής. Η συγκομιδή γίνεται ενεργητικά και έγκαιρα, με ραβδιστικά και δίχτυα που αδειάζουν συχνά, και όχι με παραμονή του καρπού στο έδαφος. Ο επιπλέον κόπος που απαιτεί το ύψος του δέντρου και η συγκράτηση του καρπού είναι ακριβώς αυτό που διαχωρίζει το εξαιρετικό παρθένο από το λαμπάντε.
|
Εφόδια για τον ελαιώνα στο Farmclick
Δες εργαλεία συγκομιδής για ψηλά δέντρα, λιπάσματα για τη διαχείριση της παρενιαυτοφορίας και εγκεκριμένα εντομοκτόνα, από προμηθευτές όλης της Ελλάδας. |
Σημαντικές σημειώσεις
Τα στοιχεία ύψους και βάρους καρπού προέρχονται από ελληνικές πηγές και αφορούν τυπικές τιμές, οι οποίες μεταβάλλονται με την ηλικία του δέντρου, τη διαχείριση και τις συνθήκες της θέσης. Η αναφορά στην ποιότητα του παραγόμενου λαδιού αφορά τον τρόπο συγκομιδής και όχι τη γενετική δυναμική της ποικιλίας. Πριν από νέα φύτευση, συμβουλευτείτε γεωπόνο της περιοχής σας και λάβετε υπόψη ότι η απαίτηση σε υγρασία και το τελικό ύψος του δέντρου επηρεάζουν άμεσα το κόστος συγκομιδής και κλαδέματος.
